Haperend tbs-stelsel houdt vertrouwen van kabinet en Tweede Kamer

Hoewel het kabinet en de Tweede Kamer onderkennen dat het tbs-stelsel door een reeks incidenten in zwaar weer verkeert, houden zij een onwankelbaar vertrouwen in de waarde van het verplicht behandelen van delinquenten na hun celstraf. ‘Het is echt iets om zuinig op te zijn’, aldus minister Dekker voor Rechtsbescherming. ‘Ermee stoppen levert een groter gevaar op voor de samenleving.’

Minister Dekker voor Rechtsbescherming. Beeld ANP

In de rug gesteund door VVD, CDA, D66, PvdA en Groenlinks reageerde Dekker donderdag in de Tweede Kamer op het voorstel van de PVV om met tbs te stoppen en in elk geval geen tbs’ers meer met verlof te sturen voordat de problemen in de tbs-klinieken zijn opgelost. 

Die problemen zijn divers, blijkt uit recente rapporten. De werkdruk voor de behandelaars is te groot en tbs’ers krijgen vaak te maken met steeds nieuwe en soms zeer onervaren behandelaars. In het algemeen staat de veiligheid in de klinieken zwaar onder druk. Zo lukt het niet om het drugsgebruik binnen de muren in te dammen. Die omstandigheden leidden vorig jaar tot de moord op een medewerker in tbs-kliniek De Kijvelanden in Poortugaal. In andere klinieken raakten medewerkers gewond.

Weigeren van onderzoek

Meer in het algemeen ligt het stelsel onder vuur nu verdachten van zedendelicten en zware geweldsmisdrijven tbs bewust blijken te vermijden door het weigeren van psychiatrisch onderzoek. Zonder medische diagnose is het niet mogelijk om tbs op te leggen. Zo hopen verdachten een straf zonder einddatum - waar tbs vaak op neerkomt -  te voorkomen. 

Op die manier wist Michael P., nu verdacht van het verkrachten en doden van Anne Faber, jaren geleden tbs te vermijden bij zijn veroordeling wegens een eerdere zeer gewelddadige verkrachting. Dit leidt tot grote zorgen in de Kamer, van links tot rechts. ‘We moeten erop kunnen vertrouwen dat onze dochters en geliefden veilig thuis komen en niet in handen vallen van mensen die al zijn veroordeeld’, verwoordde het PvdA-Kamerlid Attje Kuiken de stemming.

De Kamer eist van Dekker nog deze zomer maatregelen tegen de werkdruk, meer geld voor personeel, betere opleidingen voor de behandelaars en verplegers plus een wetswijziging die het rechters mogelijk maakt ook tbs op te leggen aan criminelen die niet meewerken aan onderzoek naar hun psyche. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door gebruik te maken van medische gegevens uit het verleden of door een evaluatie van hun gedrag na twee jaar in de gevangenis. Een voorstel hiertoe van VVD en PvdA kan rekenen op een Kamermeerderheid.

Minister Dekker werkt aan maatregelen om zoiets mogelijk te maken en onderhandelt intussen met de klinieken over betere werkomstandigheden. Koepelorganisatie GGZ-Nederland vraagt om een investering van zeker 20 miljoen euro.

Beschermen

De minister kon donderdag vaststellen dat het stelsel zelf ondanks alle kritiek nog wel het vertrouwen heeft van het overgrote deel van de volksvertegenwoordiging. Alleen het PVV-Kamerlid Markuszower spreekt van ‘een gevaarlijk systeem’ en wil liever levenslange celstraf voor alle zedendelinquenten en plegers van ernstige geweldsmisdrijven. ‘Dan is de recidive gegarandeerd nul: maximale bescherming van de maatschappij.’

Dekker verwerpt die conclusie. Levenslang zit er nou eenmaal niet altijd in, denkt hij. ‘Het tbs-stelsel is juist bedoeld om onze samenleving op korte en lange termijn te beschermen. Op korte termijn omdat mensen met een stoornis na hun celstraf langer vast blijven. Op langere termijn omdat zij met goede behandeltechnieken toewerken naar verantwoorde terugkeer in de maatschappij. We moeten onder ogen zien dat het soms misgaat, maar stoppen levert een groter gevaar op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.