Review

Hans van Manen Live: zijn werk blijft sterk

Zelfs na veertig, vijftig jaar denk je als je kijkt naar z'n werk in Hans van Manen Live: wat is het toch sterk! We zien bij hem primair twee mensen die het elkaar mogelijk maken te excelleren.

Live, onderdeel van Van Manen Live door Het Nationale Ballet.Beeld Angela Sterling

Het is 'm weer gelukt. Dat je naar zijn werk kijkt en denkt: wat is het toch sterk! Zelfs na veertig, vijftig jaar. In Hans van Manen Live presenteert Het Nationale Ballet vier 'oude' choreografieën. In alle stukken, ook die voor meer dan twee dansers, staat het duet centraal. Maar met telkens een andere intensiteit en lading.

In Two gold variations is de dans voor twee zelfs de reddende engel. Dit in 1999 gemaakte ballet, nu voor het eerst gedanst door Het Nationale Ballet, is als te veel verpakking voor een klein cadeautje. Uit een hoop dansparen, zeven in totaal, de mannen spierbundels, de vrouwen tornado's, destilleert zich langzaam, eindelijk, dat ene centrale stel, Igone de Jongh en Jozef Varga. Hoe stevig hij haar middel ook omarmt, haar verzet en irritatie verdwijnen niet. Een onbuigzaam been, een geflexte voet, een felle haal. En dan tot slot die dodelijke blik waarmee ze op hem neerkijkt.

Wat een verschil met het kristalheldere en gevarieerde, op spiegeling en symmetrie gebaseerde, lijnenspel van Metaforen uit 1965. Alles ademt hier eenvoud, rust, ruimte, abstractie. Onder een hemelobject van beeldend kunstenaar Jan van der Wal vormen de dansers hun steeds complexere patronen, met veel arabesken, een pose die het lichaam weids in de ruimte zet. Befaamd is het mannenduet, dat destijds wel is gezien als een statement van homo-emancipatie. Dat Van Manen dit afwijst, is begrijpelijk. Net als het vrouwenduet in Metaforen zien we hier primair twee mensen die het elkaar mogelijk maken te excelleren. Het gaat dus over 'partneren', een belangrijk begrip in de dans.

Marijn Rademaker

En dan de honderd procent duetten. Of eigenlijk trio's. Want in Twilight (1972), het eerste ballet op pumps, is een pianist (Robert Greuter) prominent aanwezig, en in Live (1979), het eerste ballet met livefilm, een videomaster (Henk van Dijk). Hoe fantastisch Anna Tsygankova ook is, in Twilight is ze zo fel en zelfverzekerd, dat er weinig ruimte overblijft voor partner Artur Shesterikov. Iets meer Hollandse onderkoeling, iets minder Russisch temperament had hun strijd, die goed afloopt, spannender kunnen maken.

Gelaagdheid is er wel bij Igone de Jongh en Marijn Rademaker, een prachtstel. Dankzij de close-ups hebben we haar al intiem leren kennen voordat ze elkaar backstage -- live en eerder opgenomen -- ontmoeten. We zien haar kwetsbaar, speels, bezweet. Zij is de elegante vrouw, hij de stoere bink. Samen zijn ze explosief gevoelig, maar onmachtig. Weer alleen-zijn is het gevolg, weglopend langs de Amstel.

Metaforen & Live / Twilight & Two gold variations in Hans van Manen Live door Het Nationale Ballet, met vier choreografieën van Hans van Manen. 13/9, Nationale Opera & Ballet. M.m.v. Het Balletorkest. Daar nog t/m 4/10.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden