Nieuwsbreak

Hanna Bervoets: Rouw op sociale media fascineert mij

Schrijfster en columniste Hanna Bervoets was niet de allergrootste fan van David Bowie. Wel vindt ze het mooi om te zien hoe we met zijn allen stilstaan bij de dood van het popicoon. Ontroerend. 'Maar morgen ben ik het vast zat en wil ik er niks meer over horen.'

Hanna Bervoets. Beeld Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier

Laten we beginnen met hét nieuws van vandaag: David Bowie is overleden. Was je fan?
'Nou... Fan is een te groot woord. Ik vond hem een hele gave artiest, maar voor mij had Bowie verder geen speciale betekenis. Heroes vind ik wel een heel mooi nummer. Maar wat mij op dit moment vooral fascineert, is hoe men reageert als een grote ster sterft. Ik onderscheid een soort stadia van publieke rouw op social media.

De eerste fase: ongeloof. Op Twitter wordt gezegd 'Dit kan niet waar zijn', met een linkje naar NU.nl. Al na vijf minuten treedt fase twee in werking. Dan begint iedereen de dood van de ster op zichzelf te betrekken. 'Ik heb hem ooit nog ontmoet', hoewel dat bij Bowie wel niet zoveel mensen zullen zijn. 'Ik had een poster toen ik tien was', dat soort totaal irrelevante dingen. Het eindpunt van de 'socialmediarouw' is bereikt wanneer men allerhande obscure clipjes gaat delen van de ster.

Dit is niet cynisch bedoeld hoor. Ik vind het ook wel ontroerend, hoe we met zijn allen bij de dood stilstaan op zo'n moment. En daarmee ook bij het leven. Maar morgen ben ik het vast zat en wil ik er niks meer over horen.'

Een vrouw met make-up à la Ziggy Stardust rouwt bij een beeltenis van Bowie op een muur in Brixton, waar Bowie is opgegroeid. Beeld Reuters

U heeft Media en Cultuur en Journalistiek gestudeerd. Komt die analyserende houding die u ten aanzien van Bowie aanneemt ook daardoor?
'Dat is een kip of ei-verhaal. Het metadenken vond ik al interessant, anders was ik dit niet gaan studeren. Analytisch ben ik ook altijd geweest. Maar in dit geval is het misschien ook om me af te zetten. Of nee, eigenlijk heb ik gewoon geen enkele behoefte om iets over Bowie te posten.'

U gaat ook niet stiekem in uw uppie al zijn grote hits terugluisteren?
'Haha, nee. Ik denk, weer zo'n mediadingetje, altijd meteen aan nieuwsredacties. Zo van: o nee, nu moet DWDD de hele uitzending omgooien vanavond. Op kranten moet een postuum uit de kast worden getrokken. Ik krijg er haast plaatsvervangende stress van.'

Archiefbeeld van David Bowie. Beeld Reuters

Gauw over naar iets anders dan: de nasleep van oudjaarsnacht in Keulen. Vannacht zijn bij afzonderlijke incidenten zes Pakistanen en een Syriër aangevallen in de Duitse stad. Mogelijk komen deze aanvallen uit rechts-extremistische hoek; het asieldebat verhardt al nadat verhalen de ronde deden over dat de daders van Oud en Nieuw asielzoekers zouden zijn. Kunt u dat begrijpen?
'Ik vind het erg. Misschien nog erger dan wat er gebeurd is tijdens de jaarwisseling. Al na twee dagen maakten bijna alle politici een ruk naar rechts, zelfs in Nederland. Ik schrok van Ruttes woorden: 'Wij zijn beschaafd.' Dus buiten Europa zijn ze dat blijkbaar niet?

Daarbij komt nog: we weten helemaal niet wie de daders zijn. Als etniciteit al een component was, spelen andere factoren alsnog een rol. Groepsprocessen, alcohol. We vragen ons nu toch ook niet af of we openbaar drinken moeten verbieden?

Als je een grote groep toelaat, zitten daar altijd wel wat klootzakken bij. Die moeten we aanpakken. Maar alle argumenten die een maand geleden golden om vluchtelingen toe te laten, zijn nog steeds van kracht. Ik begrijp de veroordelende uitspraken van politici wel, een soort retoriek voor boos volk omdat je die Geldermalsentypes niet op je dak wilt. Maar ik voel me als Nederlander net zo min verwant met die Nederlanders uit Geldermalsen als het gros van de Syriërs zich voelt met die verkrachters.'

Bloemen en leuzen voor de vrouwen die zijn aangevallen tijdens oudjaarsnacht in Keulen. Beeld AFP

In Den Haag begint vandaag de eerste grote internationale top over het voorkomen van nieuwe terreuraanslagen à la 'Parijs. Bent u door de terreuraanslagen van vorig jaar banger geworden?
'Nee, helemaal niet. Het heeft geen zin om de hele tijd bang te zijn, en als ik hier bang voor ben, kan ik me net zo goed de hele tijd druk maken om ziektes, een verkeersongeluk krijgen of weet ik veel wat.

Ik las vanochtend het bericht over de top in de Volkskrant. Het eindigde met een uitspraak dat eenlingen toch niet te stoppen zijn, en dat je met zo'n top ook niet alles voorkomt. Terwijl je ook kunt eindigen met dat het bijvoorbeeld statistisch waarschijnlijker is dat je onder een auto komt dan dat je omkomt door een terreuraanslag. Wat dat betreft zie ik weinig nuancering in het terreurverhaal.'

De top in Den Haag vindt plaats in het Europolgebouw. Beeld ANP

Drugsbaron El Chapo is vrijdag opgepakt. Nu blijkt dat de politie hem dankzij uitspraken van Sean Penn in het blad Rolling Stone op het spoor is gekomen. Ergens klinkt het als een spannend jongensboek: op bezoek bij de drugsbaron. Haalt u inspiratie uit dit soort verhalen?
'Niet uit dit verhaal; het is een genre dat me niet zo boeit. Maar andere berichten in de media inspireren me wel. Mijn boek Efter gaat over hoe het zou zijn als verliefdheid als aandoening werd gezien, dat was geïnspireerd op verhalen over de DSM-catalogus (het handboek voor psychiatrie, red.). Of Hoe Waarom is gebaseerd op het nieuws over schietpartijen op highschools. En voor Lieve Céline heb ik me laten inspireren door de vrouw die haar baby van vier hoog in de Bijenkorf naar beneden gooide.

Vandaag zag ik een bericht dat me aan Ivanov deed denken, mijn nieuwe boek. Het gaat over een vrouw van 54 jaar die haar kleindochter heeft gebaard. Draagmoederschap, maar het klinkt toch gek. Ivanov gaat over een wetenschapper die chimpansees insemineert met menselijk zaad, gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Andere manieren van kinderen krijgen, ik vind het mooi dat de wetenschap dat mogelijk maakt. Het ondermijnt het argument van conservatieve stromingen die menen dat voorplanting en paarvorming is voorbehouden aan heteroseksuele mannen en vrouwen. Het argument 'man en vrouw horen bij elkaar omdat ze kunnen voortplanten,' gaat niet langer op. Zo komt er hopelijk meer ruimte voor alternatieve gezinsvormen.'

El Chapo wordt opgepakt. Beeld AP
El Chapo. Beeld AP

Heeft u tot slot nog een tip voor onze lezers?
'Ik heb net een boek gelezen dat woensdag uitkomt: De achterkant van de zon, van Maurits de Bruijn. Dat gaat over een Marokkaans gezin dat een blank kind vindt in de woestijn en het in hun gezin opneemt. Wat is afkomst, wat doet opvoeding met je? Hij heeft een heel mooie, poëtische stijl. Daar word ik rustig van.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden