commentaarRaoul du Pré

Hang naar maatwerk, in combinatie met wantrouwen, heeft overheid vervreemd van burgers

De parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag onderzoekt hoe ouders onterecht als fraudeurs bestempeld konden worden.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De Tweede Kamer is maandag begonnen aan alweer het tweede parlementaire onderzoek van deze maand. Nadat de afgelopen weken in het teken stonden van de haperende overheidsservice, gaat het nu over de ontspoorde overheid: hoe konden zoveel ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire zo zwaar gedupeerd worden door een nietsontziende Belastingdienst?

Het zijn verschillende onderzoeken, maar ze raken aan het wezen van wat de overheid wil zijn. Ambtenaren moeten het immers doen met de wetten en regelingen die in Den Haag worden gemaakt. Zoals de onderzoekscommissie-­Donner al vaststelde: De Tweede Kamer en de laatste zes (!) kabinetten hebben de toeslagenwetgeving zodanig vorm­gegeven dat ongelukken niet konden uitblijven. Het toeslagenstelsel is immers gestoeld op het principe dat zonder controle vooraf zeer hoge bedragen worden uitbetaald aan mensen met lage inkomens, die bovendien zelf hun aan­vragen moeten doen. Als ze daarbij fouten maken, kent de overheid vervolgens nauwelijks genade.

Ziedaar de giftige cocktail die sinds de jaren ’90 in het overheidsbeleid is geslopen, van de persoonsgebonden budgetten in de zorg tot aan het toeslagenstelsel en de inburgering van nieuwkomers: een terugtredende overheid wenst maatwerk te leveren aan de zelfstandige burger maar dat gaat gepaard met minder service en meer wantrouwen. Als de calculerende burger zich mis­rekent – ook als het per ongeluk gebeurt – is het maatwerk opeens nergens meer te bekennen.

De parlementaire toeslagencommissie probeert in de komende weken de politieke schuldvraag te beantwoorden. Vooraf is al zeker dat die niet bij één man of vrouw zal liggen: vele hoofdrolspelers van verschillende politieke kleuren hebben hierin hun rol gehad. Interessanter wordt daarom de vraag of de onderliggende les wordt geleerd: de politieke en bestuurlijke hang naar maatwerk in de regels miskent dat een aanzienlijk deel van de bevolking daar geen raad mee weet. Elke nieuwe stimulerings- of uitzonderings­regeling maakt het leven ingewikkelder.

Minder maatwerk en meer service, zou daarom het motto voor de komende jaren moeten zijn. Te beginnen bij de ­Belastingdienst.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden