Handige tips voor vrijheidsstrijders

De eerste week van maart is de week van de kater. Voor de buitenlandse bladen althans. Vrijwel alle journalisten lijken hoofdpijn te hebben: van de lawines, van de Koerden, maar vooral van Kosovo....

OLAF TEMPELMAN

Le nouvel Observateur beschrijft de mislukte Kosovo-conferentie in Rambouillet alsof men een hele zure fles Servische wijn achterover heeft geslagen: het wordt helemaal nooit wat met de Balkan. Ook Newsweek is een en al chagrijn. Het blad is woedend over de vernedering die de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright in Rambouillet ten deel is gevallen. Toen de Albanese delegatie weigerde in te stemmen met een akkoord zonder onafhankelijksoptie voor Kosovo, belde Albright persoonlijk met de belangrijke Albanese leider Demaci in Pristina.

Demaci, de 'Nelson Mandela van de Kosovo-Albanezen' zat 28 jaar in de gevangenis. Hij weigerde naar Frankrijk te komen omdat hij niets zag in onderhandelingen met de Serviërs. 'Ga nou akkoord', zei Albright hem door de hoorn. 'Dan zul je zien dat alles goed komt.' Maar Demaci was kortaf. Een 'bloedig en serieus' probleem los je niet op met een telefoontje, zo zei hij. Daarna hing hij op. Albright bleef verbijsterd aan de andere kant van de lijn achter.

Newsweek is net zo verbijsterd. Hoe durft zo'n Demaci! De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken wil zijn volk helpen en dan flikt hij haar zoiets. Albright is helemaal kapot van Rambouillet, weet het blad. Tegen vrienden heeft ze het overleg de slechtste ervaring van haar leven genoemd. 'Ze is verschrikkelijk aangeslagen', zegt een van hen. 'Ze is kwaad op iedereen - op de Serviërs, op de Albanezen en op de NAVO.'

Het was ook te mooi om waar te zijn. Op een kasteel in Frankrijk wordt even een oplossing gevonden voor een geval uit de categorie 'moeilijkste problemen van het eind van de twintigste eeuw': volkeren die zich willen afscheiden en dat niet mogen. Waarom eigenlijk niet? Waarom geen Koerdistan, geen Baskenland, geen Quebec? Time breekt zich er een artikel lang het hoofd over, maar kan de lezer niets anders bieden dan onzekerheid.

Het begint al met de geschiedenis. Die kende zowel reusachtige rijken als hevige fragmentatie. In 1917 probeerde de Amerikaanse president Wilson uitkomst te bieden. Hij lanceerde 'het recht van een volk op zelfbeschikking', naast 'het recht van een staat op onschendbare grenzen'. En die twee zijn constant met elkaar in conflict. Was Wilson maar nooit over zelfbeschikking begonnen!, verzuchtte zijn minister van Buitenlandse Zaken Lansing. Zelfbeschikking leidt tot onmogelijke eisen en ellende in heel veel landen.

Wat bepaalt of een volk wel of geen recht heeft op zelfbeschikking? Niets anders dan de harde realiteit ter plaatse, zegt Time. Een overal toepasbare regel bestaat niet. Soms heeft een volk succes. Bangladesh weekte zich in 1971 los van India. De Etrireeërs sloten hun lange strijd tegen Ethiopië in 1993 af met onafhankelijkheid. Vaker lukt het niet. Voor alle vrijheidsstrijders die nog wel een tijdje zoet zijn met hun ideaal, heeft Time een lijst met handige adviezen opgesteld.

Tip Een: kies een goed moment uit voor je strijd. De wereld gaf niets om de Kosovo-Albanezen, tótdat Milosevic hen begon te onderdrukken. Tip Twee: zorg dat je het lijden van je volk op de televisie krijgt. Dit heeft de Palestijnen enorm geholpen. Tip Drie: zorg dat de wereld je als de goede partij in de strijd ziet. Om deze reden hoeven de Koerden helemaal niet zo rouwig te zijn om de arrestatie van Öcalan. Hoe slechter de Turken hem zullen behandelen, hoe groter de internationale sympathie voor de Koerdische zaak zal zijn.

Volgende tip: zorg dat je geen bedreiging vormt voor de internationale stabiliteit. Hier hebben de Koerden wel weer pech. De internationale gemeenschap vindt het te riskant om in Turkije, Irak of Iran te snijden, de landen waaruit Koerdistan zou moeten ontstaan. En tot besluit: zorg dat je de indruk wekt dat je in je nieuwe land snel een democratie en een vrije markt kunt invoeren. Op dit punt is er voor de Kosovo-Albanezen nog wel wat werk aan de winkel.

Vrijheisstrijders aller landen, doet er uw voordeel mee!

Olaf Tempelman

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden