ReportageFranciscus Gasthuis Rotterdam

Handen schudden in het ziekenhuis? ‘Een onnodig risico’

Wat doet een ziekenhuis als zich een man meldt die hoest en in Singapore is geweest? Op zoiets hebben duizenden zorgmedewerkers zich voorbereid. ‘Hoe is het met de voorraden?’

Microbioloog Hans Koeleman (links) in het Franciscus Gasthuis in Rotterdam: ‘De uitgifte van mondkapjes gaat nu centraal’.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De telefoontjes stromen binnen, deze ochtend na de eerste Nederlandse corona-besmettingen, bij de de artsen-microbiologen van het Franciscus Gasthuis & Vlietland, een ziekenhuis in Rotterdam. Zij adviseren hun collega’s over alles wat met virussen, bacteriën en parasieten te maken heeft. Medisch specialisten checken voor de zekerheid of ze een patiënt met droge hoest moeten laten controleren, een orthopeed is in Italië wezen skiën en vraagt zich af of hij het ziekenhuis nog in mag, en er is een Verdacht Geval.

Een man, nu nog thuis, met hoge koorts en hevige hoestbuien, die onlangs nog contact had met een kennis uit Singapore – besmet gebied. Die nam contact op met Hans in ’t Veen, zijn vaste longarts in het ziekenhuis. Wat te doen? Het draaiboek luidt vooralsnog: huisarts en ggd-arts gaan erop af, om te bepalen of de man zo ziek is dat hij moet worden opgenomen, de ggd-arts neemt een monster uit keel of neus en stuurt dat naar het RIVM of het Erasmus MC; dat zijn vooralsnog de enige laboratoria waar een coronabesmetting kan worden vastgesteld. Vanaf begin volgende week moet dat in meerdere ziekenhuizen in Nederland kunnen.

‘Die afspraken staan keurig op papier’, zegt In ’t Veen, ‘maar er is onwennigheid. Vandaar die telefoontjes. ’Nu is het allemaal nog op te vangen’, maar, vraagt de longarts zich af, hoe moet dat misschien straks, als er meerdere besmettingen zijn in het weekend en de toch al onderbemande huisartsenposten deze klus moeten klaren?

Crisisteams

Het is op dit soort scenario’s dat duizenden zorgmedewerkers zich de afgelopen weken in alle ziekenhuizen, gezondheidscentra en huisartsenposten hebben proberen voor te bereiden, in honderden inderhaast bijeengeroepen coronacrisis- of -beleidsteams . Van scenario 0 gaat het nu naar scenario 1: de eerste gevallen hebben Nederland bereikt.

Arts-microbioloog Hans Koeleman is lid van het team in het ziekenhuis in Rotterdam. In de gesprekken is vooral logistiek aan de orde. Welke isolatiekamers zijn beschikbaar? Waar in het ziekenhuis kunnen we extra opnames regelen? Waar vegen we straks een afdeling leeg als dat nodig is (in de locatie Schiedam), wat doen we als een verdachte patiënt zich meldt op de spoedeisende hulp (mondkapje op, isolatiekamer in, wachten op de uitslag en hem vooral niet verplaatsen, want ‘elk transfermoment vergroot het risico op verspreiding’) en, zo besloten de longartsen gisteren tijdens hún lunchoverleg: handen geven is voorlopig uit den boze, want ook dat is een ‘onnodig risico’.

En elke dag luidt de vraag: hoe staat het met onze voorraden? De uitgifte van mondkapjes is ‘gecentraliseerd’, zegt Koeleman. ‘Sommige afdelingen waren aan het hamsteren geslagen’. Er is nog maar eens benadrukt dat het niet de bedoeling is dat medewerkers de mondkapjes mee naar huis nemen.

Hysterie

Het laat maar zien dat ‘iedereen op scherp staat’, zegt Koeleman. Belangrijkste probleem van dit virus is dat het weleens de ‘zorgcapaciteit’ zou kunnen opslokken. Als het om zich heen grijpt, worden niet alleen gewone burgers ziek, maar ook veel zorgmedewerkers. Dat wordt versterkt doordat het corona-virus een nieuw virus is en niemand er dus immuun voor is, aldus de microbioloog. En patiënten die in strikte isolatie moeten worden gezien, vergen meer tijd van artsen en verpleegkundigen, al is het maar omdat ze zich in isolatiepakken moeten hijsen voordat ze een patiëntenkamer op kunnen.

Op de zesde verdieping laat longarts In ’t Veen een van de isolatiekamers zien, waar de luchtdruk lager is dan in de rest van het ziekenhuis, zodat gevaarlijke virussen en bacteriën niet de gang op waaien. Mondkapje voor, spatbril op, geel beschermingspak aan, handschoenen om de handen. Voor de eerste gevallen zijn deze speciale kamers beschikbaar.

‘Maar als het er meer worden’, zegt In ’t Veen, ‘moeten we naar cohort-verpleging, met vier patiënten op een kamer.’ En als het virus dan nog niet te bedwingen is, ‘moeten we de strikte isolatie maar loslaten’, zegt de longarts, ‘een andere optie is er dan niet.’

Zover is het nog lang niet, benadrukt hij. ‘Nu moeten we vooral proberen hysterie te voorkomen.’

Eerste geval corona in Nederland
Voor het eerst is er een geval van besmetting met het nieuwe coronavirus vastgesteld in Nederland. Het gaat om een 56-jarige man uit Loon op Zand. Hij werd woensdag opgenomen en ligt in quarantaine in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg.

Eerste coronapatiënt in Nederland, wat betekent dit?
Het coronavirus heeft ook Nederland bereikt. Donderdagavond maakte minister Bruins voor Medische Zorg bekend dat er een eerste besmettingsgeval in het land is. Het gaat om een man die in isolatie ligt in het TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Wat betekent dit nieuws?

Rood bolletje op de corona-kaart? Dan navigeren de Zuid-Koreanen er in een grote boog omheen
Hoe voorkom je dat je besmet wordt met het coronavirus? Zuid-Koreaanse websites en apps als Coronamap of Corona-nearby.com worden dagelijks miljoenen keren geraadpleegd, om na te gaan welke plekken vermeden moeten worden. 

Coronavrees in de Formule 1: ook races in Bahrein en Vietnam lijken onzeker
Het aanstaande Formule 1-seizoen dreigt verder te worden ontregeld door het coronavirus. Nadat er twee weken geleden uit voorzorg al een streep ging door de race in China, lijken nu ook de races in Bahrein en Vietnam onzeker. Raceteams nemen maatregelen om het virus buiten de deur te houden, twee weken voor de aftrap van het nieuwe jaar in Australië.

Het virus: horrorziekte of stevig griepje?
Steeds nadrukkelijker rammelt het nieuwe coronavirus uit China aan de spreekwoordelijke poorten van het land; het is zelfs denkbaar dat er al Nederlanders mee zijn besmet. Maar met wat voor indringer hebben we nu precies te maken? Een praktische gids.

Een hernieuwde kennismaking met het coronavirus
Volgens experts is het slechts een kwestie van tijd voordat het coronavirus ook ons land bereikt. Wat weten we over het virus? Een korte, hernieuwde kennismaking met de ziekte uit Wuhan.

Lees al het laatste nieuws in het liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden