Nieuws Voedselindustrie

Handelsoorlogen, veeziekten en opwarming: de voedselindustrie krijgt het zwaar

Er komen roerige tijden aan voor de voedingsmiddelenindustrie. Door Trumps handelsoorlogen, veeziekten en extreme weersomstandigheden is de verwachting dat prijzen voor voedselgrondstoffen volgend jaar zeer instabiel zullen zijn.

Een grote varkensstal in Elsendorp. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dit concludeert de Rabobank in zijn jaarlijkse marktanalyse over vlees, vis en diverse grondstoffen voor de voedingsmiddelenindustrie. ‘De agrarische grondstofprijzen mogen nu nog relatief stabiel zijn, het is lang geleden dat er vanuit zo veel hoeken zo veel verschillende bedreigingen voor voedselgrondstofprijzen kwamen’, zegt auteur Stefan Vogels van de Rabobank.

De schommelingen zullen volgend jaar de grondstofprijzen doen stijgen, denkt Casper Burgering, analist van ABN Amro - dat net als de Rabobank analyses maakt van de agrarische grondstofmarkt. Wat het gevolg is voor de consument is volgens hem nog lastig te zeggen. ‘Door langetermijnafspraken zit in de consumentenprijs altijd een flinke vertraging.’

Landbouweconoom Cor Pierik van het Centraal Bureau voor de Statistiek wijst op de soms beperkte invloed van externe omstandigheden op consumentenprijzen. ‘De droge zomer was dramatisch voor de aardappelen- en uienoogsten in Nederland’, zegt hij. ‘Toch is de prijs in de winkel niet zo explosief gestegen als de temperatuur buiten.’

En als de prijs al stijgt, dan heeft de westerse consument daar maar betrekkelijk weinig last van, zegt de Wageningse landbouweconoom Niek Koning. Die geeft immers maar een beperkt deel van zijn inkomen uit aan voedsel. In arme landen in het Midden-Oosten en Afrika gebeurt dit juist wel. ‘Bij tekorten en hoge prijzen leidt dit tot burgeroorlogen en migratie, waar wij in het Westen dan weer wel wat van merken.’

Trumps handelsoorlog

De onzekerheid op de grondstoffenmarkt zal zich op korte termijn vooral doen voelen bij producenten, en dan met name Amerikaanse sojaboeren. Die worden nu al hard getroffen door exportproblemen na de 25 procent importheffing die China in reactie op Trumps handelsoorlog deze zomer afkondigde op het gewas. De ontwikkeling van de dollarkoers verslecht de positie van de Amerikaans landbouwer nog verder, schrijft de Rabobank.

De agrarische sector loopt ook risico’s door het weer. Volgend jaar wordt de periodieke opwarming van een deel van de Stille Oceaan - El Niño - verwacht. De regen als gevolg zal de graanproductie in de VS omhoog stuwen, maar palmolie, suiker en koffie zullen er in andere landen juist last van hebben.

Met de aanhoudende verspreiding van de Afrikaanse varkenspest dreigt vooral een crisis voor varkensboeren in China, waar de zeer besmettelijke veeziekte sinds deze zomer huishoudt. Maar de inmiddels tot de Nederlandse grens genaderde pest kan ook grote gevolgen hebben voor de varkensproductie en export in Europa. Rabobank voorspelt dat consumenten vaker voor rund en vis zullen kiezen, ook omdat de vogelgriep een toenemend risico is voor pluimvee.

De marktschommelingen kon je volgens landbouweconoom Koning zien aankomen. ‘De afgelopen decennia hebben de Verenigde Staten en Europa hun voedselvoorraden afgebouwd’, zegt hij. ‘Door het afschaffen van dit instrument om de markt te stabiliseren, heeft een handelsoorlog hier of een El Niño daar grote invloed.’

Die onzekerheid brengt volgens Koning vooral op de lange termijn grote risico’s met zich mee, omdat investeerders niet weten waar ze aan toe zijn. Terwijl dit cruciaal is bij het vinden van een oplossing voor de explosief groeiende wereldbevolking in met name Afrika. ‘Dan zijn stabiele, lonende prijzen cruciaal.’

In sojastaat Illinois worden boeren hard getroffen door Chinese importheffingen

Amerikaanse sojaboeren worden hard getroffen door Trumps handelsoorlog met China. Helpt het dat Europese Commissie-voorzitter Juncker in juli in het Witte Huis beloofde zijn best te doen om meer soja te zullen importeren? ‘Voedsel als economisch wapen heeft nog nooit iets goeds gebracht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.