Analyse Olieprijzen

Handelsconflict Amerika en China leidt tot lage olieprijzen — en zit zo de energietransitie in de weg

Olieprijzen blijven de komende jaren laag, voorziet ABN Amro. Dat betekent goed nieuws voor automobilisten: een lage prijs voor olie drukt ook de prijs van benzine en diesel. Tegelijkertijd bemoeilijkt de prijsbeweging een afscheid van fossiele brandstoffen en zit zo de energietransitie in de weg. 

Een olieplatform bij Schotland, waar brentolie wordt gewonnen. Beeld AFP

De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China drukt de prijs van olie  verder omlaag dan verwacht, voorspellen economen van ABN Amro dinsdag. Een vat brentolie, dat in de Noordzee wordt gewonnen, kost volgens de prognose aan het einde van het jaar rond de 60 dollar, terwijl ABN eerder 70 dollar voorspelde. Als het handelsconflict tussen de twee internationale grootmachten verder escaleert, kan de prijs naar de 50 dollar per vat zakken. ‘Dat is normaal gesproken de bodemprijs, want 50 dollar komt in de buurt bij productiekosten’, zegt energie-econoom Hans van Cleef.

Ook de prijsverwachting voor een vat Amerikaanse olie (WTI) komt lager uit dan ABN eerder had voorzien. De spanningen tussen China en Amerika hebben hun weerslag op de algemene wereldwijde groei en dat houdt de olieprijzen voor langere tijd laag. De prijsprognoses van ABN zijn voor een belangrijk deel gestoeld op geopolitieke ontwikkelingen en mondiale economische groei. ‘Het is een optelsom. We kijken naar voorraden, vraag- en aanbod en marktpositionering. Als de mondiale groei tegenvalt, heeft dat effect op de vraag naar olie en het marktsentiment’, zegt Van Cleef.

Midden-Oosten

Hoe langer Amerika en China elkaar bestoken met importtarieven, des te langer het duurt tot de olieprijzen weer zullen stijgen, verwacht ABN. Ook het Midden-Oosten speelt een cruciale rol op het geopolitieke schaakbord. Zo kan China ervoor kiezen om minder olie uit Saoedi-Arabië te importeren en meer uit Iran, in dat geval tart het de Verenigde Staten en komt er meer olie op de markt, wat de prijs verder zal drukken. ‘Uit strategische overwegingen zal China dan meer olie inkopen dan nodig. Dit zou kunnen leiden tot een nog groter aanbod en lagere prijs’, zegt Van Cleef.

De prijsontwikkeling van olie door de jaren heen Beeld De Volkskrant

Automobilisten zullen dat met gejuich ontvangen, aangezien prijsbewegingen in aardolie zich laten doorvertalen naar de pomp: olie bepaalt ongeveer een derde van de prijs van diesel en een kwart het tarief van benzine; het grootste deel van de brandstofprijs komt voort uit accijnzen. Nu de economische prognoses wijzen op lagere olie- en dus benzine- en dieselprijzen, zullen consumenten wellicht minder snel geneigd zijn hun oude auto in te ruilen voor een batterijauto.

‘De olieprijs kan invloed hebben op de versnelling of vertraging van de overgang naar elektrisch rijden’, zegt ING-sectoreconoom Max Erich, die verwacht dat de Europese markt voor nieuwe personenauto’s in 2035 volledig elektrisch zal zijn. Als olieprijzen voor die tijd weer gaan stijgen, kan dat moment eerder aanbreken. ‘Maar ook als de olieprijs daalt, is opladen goedkoper. Het probleem is nu nog de aanschafprijs van een elektrische auto’, zegt Ruud van den Brink, die namens TNO de energietransitie in Nederland onderzoekt.

Chemische industrie

Niet alleen de automarkt, maar ook de chemische industrie zal door de lage olieprijzen minder snel overstappen op meer energieneutrale alternatieven, zoals bijvoorbeeld biomassa. ‘In Nederland wordt in de chemische industrie veel olie gebruikt’, zegt Van den Brink, ‘maar de prijzen voor biomassa concurreren een stuk moeilijker met de tarieven voor olie. Olieprijzen reageren sneller op globale ontwikkelingen, maar pas als deze stijgen, wordt biomassa eerder competitief.’

Dat betekent slecht nieuws voor de overheden die een duurzame energietransitie willen voeren. Om aan de afgesproken klimaatdoelstellingen van Parijs te voldoen, hebben veel landen zich gecommitteerd om fossiele brandstoffen zo snel mogelijk te vervangen voor groenere energiebronnen. Stijgende olieprijzen maakten die overgang lange tijd een stuk aantrekkelijker, maar daar lijkt voorlopig een einde aan te komen.

Wanneer verliest het zwarte goud zijn glans?
Dat de toekomst ongewis is, weten oliebedrijven als geen ander. Leiden kelderende olieprijzen binnen twintig jaar tot financiële malaise? Of verdient bijvoorbeeld Shell nog honderd jaar goed geld met olie?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden