Handelsakkoord met wereldwijd profijt

Wie niet aan een handelsakkoord meedoet, verliest. Maar van het Transatlantic Trade and Investment Partnership tussen de EU en de VS wordt iedereen beter.

Stel dat de Europese Unie er dit jaar in slaagt het handelsakkoord met India te tekenen. Dat kan zomaar; er wordt al sinds 2007 over onderhandeld.

In dat geval schaft de EU zijn importheffingen op Indiase textiel mogelijk af. 'Dan wordt de Indiase textiel goedkoper', zegt Koen Berden, algemeen directeur van onderzoeksbureau Ecorys. 'Op dit moment haalt de EU heel veel textiel uit Bangladesh, dat goedkoper is dan India. Door een vrijhandelsakkoord tussen India en de EU wordt de concurrentiepositie van de textielsector van India beter, ten koste van Bangladesh.'

Zo gaat het met klassieke vrijhandelsverdragen die vooral zijn gericht op het verlagen van invoertarieven. Tenminste, met vrijhandelsverdragen die niet wereldwijd gelden. Wereldwijde handelsverdragen in het kader van de wereldhandelsorganisatie WTO zijn er echter niet zo veel. Keer op keer bleek het te ingewikkeld om alle landen van de wereld op een lijn te krijgen. En dus worden er steeds meer regionale en bilaterale handelsakkoorden gesloten.

En tot nu toe is het patroon altijd hetzelfde, zegt Berden: de landen die meedoen aan zo'n beperkt handelsverdrag, profiteren van het verminderen van de handelsbelemmeringen. De landen die niet meedoen gaan erop achteruit omdat hun concurrentiepositie relatief verslechtert.

Verschillende eisen

Als die regel ook opgaat voor het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), het akkoord dat de EU en de Verenigde Staten dit jaar denken te bereiken, dan is er echt een probleem. De EU en de VS: dat is bij elkaar de halve wereldeconomie. Bijna de helft van het bruto mondiaal product wordt in deze twee supermachten verdiend. Van de wereldhandel in goederen gaat 33 procent op en neer tussen de EU en de VS, van de diensten zelfs 42 procent. En wat de investeringen betreft: van alle buitenlandse investeringen in de VS komt 71 procent uit Europa. En de Amerikaanse investeringen alleen al in Nederland zijn viermaal zo hoog als die in Brazilië, India, Rusland en China bij elkaar.

Als deze twee reuzen het met elkaar eens worden, zou de rest van de wereld er dus op achteruit gaan. Zo gaat dat immers met handelsverdragen: wie niet meedoet, verliest.

Ecorys wees daar ook op in een rapport uit 2012. Op termijn zou het TTIP ertoe leiden dat de EU 1,6 procent meer gaat exporteren, en de VS zelfs 5,7 procent. Maar alle andere landen zien hun export dalen, met 0,1 tot 0,4 procent. De lonen in de VS en in Europa zouden met 0,3 tot 0,5 procent stijgen. Maar in de rest van de wereld dalen ze met 0,1 procent. Het nationaal inkomen van EU en VS stijgt in totaal met 60 miljard euro. Dat is natuurlijk mooi. Maar de rest van de wereld gaat er bijna 16 miljard euro op achteruit.

'Klopt', zegt Koen Berden van Ecorys, 'dat dachten we toen.' Want zo ging het altijd met handelsakkoorden. Maar inmiddels is hij anders gaan denken over het effect van het TTIP. Dat komt omdat het TTIP in een groot aantal opzichten heel bijzonder is. Niet alleen omdat het het grootste 'regionale' handelsakkoord ooit zal worden, maar ook omdat de afspraken niet zozeer een simpele verlaging van invoerheffingen betreffen, tot nu toe nog altijd de corebusiness van handelsakkoorden. Het TTIP gaat vooral over iets anders: regels zullen worden geharmoniseerd dan wel wederzijds worden erkend.

Berden: 'Neem de manier waarop auto's worden gemaakt. De veiligheidseisen in Amerika en Europa voor auto's verschillen nauwelijks van elkaar. Maar de voorschriften voor productie verschillen wel. In Amerika moeten remblokken op een andere manier worden getest dan in Europa, bijvoorbeeld. En zo is dat voor veel auto-onderdelen.'

Door al die eisen te harmoniseren of wederzijds te erkennen, ontstaat niet alleen een betere concurrentie tussen Europa en de VS. Berden: 'Veel buitenlandse producenten moeten nu rekening houden met zowel de Amerikaanse als de Europese eisen. Als dat verdrag er komt, zullen ze nog maar met één set eisen te maken hebben.'

Bewegingsvrijheid

Of neem het voorbeeld van een boer in India die voor de export produceert. 'Die heeft twee percelen nodig: een waarop hij kan voldoen aan de Amerikaanse eisen en een waarop hij voldoet aan de Europese eisen. Als het TTIP er komt, hoeft dat niet meer. Dan zijn de eisen gelijk.'

Juist die harmonisering van regelingen en regelsystemen heeft enorm veel kritiek uitgelokt. Tegenstanders zeggen dat deze aanpak de bewegingsvrijheid van wet- en regelgevers beperkt. Maar Berden wijst erop dat handelsakkoorden altijd de regelgevers inperken. En de voordelen zijn groot.

Niet alleen voor de twee handelsblokken is er winst, maar na de herberekening ook voor niet-deelnemende landen. Onlangs heeft het Europees economennetwerk CEPR in opdracht van de Europese Commissie opnieuw de effecten van het TTIP op derde landen berekend. Daar rolden heel andere bedragen uit. De economieën van Europa en de VS groeien samen maximaal 215 miljard euro (in het minder optimistische scenario 117 miljard).

Maar de rest van de wereld groeit ook, met 99 miljard euro (als het tegenzit 47 miljard). 'Dat is nooit eerder vertoond', aldus Berden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden