Hamburger van kweekvlees vandaag gepresenteerd; revolutie?

De eerste hamburger van kweekvlees wordt vandaag onder toeziend oog van de hele wereldpers (vanaf 13:30 live) groots gepresenteerd. Mede-gefinancierd door Google-oprichter Sergey Brin (tot vandaag anoniem), ontwikkeld in een laboratorium in Maastricht. Gaat het een revolutie in de wereldwijde voedselproductie ontketenen? 'Het is nu nog science fiction.'

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

De energieverslindende vleesconsumptie wordt gezien als een van de grootste uitdagingen van deze tijd. De vraag naar vlees blijft stijgen en volgens de VN-landbouworganisatie FAO bedroeg de wereldvleesconsumptie vorig jaar 297 miljoen ton. Door het groeiende aantal wereldburgers wordt geschat dat in 2050 ruim 470 miljoen ton nodig zal zijn.

Hoogleraar tissue-engineering en cardio-vasculair arts Mark Post is de afgelopen jaren bezig geweest om de eerste hamburger van kweekvlees te ontwikkelen. Het project liep bijna een jaar vertraging op en per hamburger was zo'n 250.000 euro nodig voor de ontwikkeling. In totaal heeft de ontwikkeling zo'n 800.000 euro gekost. Dat geld is goed besteed: kweekvlees wordt gezien als een van de meest voor de hand liggende oplossingen voor het vleesprobleem.

Drie kweekvleeshamburgers
Er zijn drie kweekvleeshamburgers gemaakt; de eerste werd in Maastricht al verorberd, de tweede is gisteren door een kok geprobeerd - 'je wilt niet dat het maandag onder het oog van de camera's misgaat' - en vandaag kan ook het publiek meekijken als het revolutionaire burgertje de pan in gaat.

Een opeenstapeling van 20.000 minuscule stukjes weefsel uit de stamcellen van een koe is de eerste stap richting duurzaam geproduceerd kweekvlees. In een speciale kweekkast - 'een beetje het lichaam' - met een hoge luchtvochtigheid en de nagebootste lichaamstemperatuur van 37 graden groeien de stamcellen uit tot spierweefsel.

Uit een klein stukje van een biefstuk kunnen een paar honderd stamcellen gehaald worden. 'Daar kan zeker 10.000 kilo vlees mee worden gemaakt. Dus van een heel biefstuk kun je al snel een miljoen kilo vlees worden maken', legt Post uit. Het ziet er nog niet uit als een hamburger en over de smaak: 'Laat ik het zo zeggen: hij smaakte niet spectaculair, maar goed genoeg.'

Mark Post Beeld Francois Lenoir / Reuters
Mark PostBeeld Francois Lenoir / Reuters

Supermarkt
'Ongeveer 50 procent van het vlees is verwerkt in producten', zegt Post in een item van Nieuwsuur. Hij loopt vrolijk door de supermarkt en pakt pizza's, kroketten, rookworsten en soepblikken uit de schappen. 'Het vlees dat hierin zit, kan allemaal zo vervangen worden door kweekvlees.'

Hij somt wat cijfertjes op: 'Als je dit allemaal zou vervangen, betekent het dat we per jaar 40 miljard dieren minder slachten, 40 procent minder landbouwgrond nodig hebben, 30 procent minder water gebruiken en 30 procent minder energie gebruiken.'

Dit is wel toekomstmuziek, geeft Post toe. 'Het is nu nog science fiction. De hamburger is een prototype, een proof of concept. Het project heeft in totaal al zo'n 800.000 euro gekost en we kunnen alleen nog maar gehakt nabootsen. Een mooi kogelbiefstukje maken? Zo ver zijn we nog niet.'

Opschalen
Het opschalen van de kweekvleesproductie kent nog wel een aantal moeilijkheden, vertelde Post eerder in een interview in de Volkskrant. 'Een van de problemen is het bloedserum dat wordt gebruikt in de oplossing waarin de spiercellen groeien. Dat wordt gewonnen uit bloed van kalveren en runderen. Maar bij kweekvlees wil je natuurlijk zo min mogelijk dierlijke toevoegingen gebruiken. Dat zou een achilleshiel kunnen zijn. Maar we hebben al testen gedaan met een synthetisch serum. Die waren veelbelovend. Ik ben ervan overtuigd dat dat wel gaat lukken.'

De ontwikkeling van kweekvlees voor commerciële doeleinden kan snel gaan, denkt Post. 'Mijn financier schat zelfs binnen een jaar of vijf. Dat vind ik te optimistisch.' De kosten voor een proeffabriek worden geschat op zo'n 100 miljoen euro. 'Maar je kunt er geen zinnig woord over zeggen. Het zou zo maar kunnen dat we over vijftig jaar in de slager labels zien met 'hier is een dier voor geslacht'.'

'Rookworsten en soepvlees zijn goed te vervangen door kweekvlees' Beeld ANP
'Rookworsten en soepvlees zijn goed te vervangen door kweekvlees'Beeld ANP

Bekijk hieronder het item van Nieuwsuur

De TedxTalk (2013) van Mark Post over kweekvlees op YouTube

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden