Hamburg na het inferno: 'Nu is dit het beeld van het protest tegen de G20'

Onze correspondent fietst door het Schanzenviertel

De geur van brand hangt nog in de lucht in het Hamburgse Schanzenviertel. Maar het zijn vooral de vernielingen die herinneren aan het inferno van vrijdagnacht: ingeslagen winkelramen, uit de grond gerukte verkeersborden, grote stukken straat zijn onttegeld - de stenen gebruikt als wapen door degenen die deze ravage hebben veroorzaakt.

Betogers botsen met politie tijdens de rellen op 7 juli. Beeld epa

Voor de vernielde pui van supermarkt Rewe-City houden drie norse medewerkers de wacht. Achter hen strekt zich een inferno uit aan cornflakes, kapot getrapte blikken, een komkommer. De beelden van de plundering van het filiaal gingen vrijdagnacht de hele wereld over. Omstanders en journalisten filmden hoe vermomde relschoppers de producten naar buiten sleepten - vooral chips en brood.

Op de straat voor de supermarkt is de beschaving alweer min of meer hersteld. Cafés zijn gewoon open, veel nieuwsgierige buurtbewoners en toeristen nemen hoofdschuddend een kijkje in de geplunderde winkels.

Ergens tussen tien en elf vrijdagavond verloor het protest tegen de G20 zijn politieke doel definitief uit het oog en sloeg het om in doelloze vernielzucht en agressie.

Rondom het linkse bolwerk Rote Flora ontstond wat de Duitsers een 'rechtsfreier Raum' noemen: een gebied waar het gezag van de staat niet meer geldt. Ongeveer 1.500 extreemlinkse activisten stichtten brand, plunderden winkels, vernielden pinautomaten en bekogelde politie-eenheden en voertuigen met stoeptegels, straatklinkers en vuurwerkbommen.

Urenlang kreeg de politie geen grip op de situatie. Pas toen de speciale antiterreureenheid SEK was gearriveerd lukte het rond drie uur 's nachts de orde te herstellen. Met getrokken machinegeweren werden de relschoppers verjaagd.

Wie de brandstichtingen en de plunderingen op hun geweten hebben is nog niet duidelijk. 'Het zwarte blok' waarvan steeds sprake is, verwijst niet naar een groep maar naar een organisatiemodel waarbij demonstranten zich zwart en onherkenbaar aankleden, optreden als een blok en geweld gebruiken als ze vinden dat ze worden geprovoceerd door de politie.

Vernielingen in het Schanzenviertel na de rellen. Beeld epa

En dat vinden ze al snel: veel zwartblokkers weigeren de autoriteit en dus ook het geweldsmonopolie van de staat te erkennen.

De linkse overtuiging van de radicalen die huishielden in het Schanzenviertel is terug te zien aan het type middenstand dat ze vernielden: Rewe, de Deense cadeau- en prullariawinkel Flying Tiger, een bakkerij - allemaal onderdeel van een keten. Lokale eenpitters lieten ze heel, op een elektronicazaak na, waar iPhones werden buitgemaakt.

Zeker is dat niet alle extremisten die aan de plunderingen deelnamen Duits zijn: ooggetuigen hoorden Frans, Italiaans, Spaans en Grieks.

'Ik vind het zo zonde', zegt Anke Hofer, 'voor al die vreedzame demonstranten. Nu is dit het beeld van het protest tegen de G20.' De 48-jarige gemeenteambtenaar woont om de hoek bij de Rote Flora. Ze staat met een bekende uit de buurt te praten, Karin (57). Allebei zijn ze gisteren buiten geweest, tot de politie de buurt schoonveegde. 'We zijn expres daar gebleven, met veel buren, wijn, bier. Dat was onze manier om te laten zien dat we dit niet tolereren.'

Resultaat

Hofer heeft 'in principe' niets tegen de G20, 'maar het probleem is dat dit soort toppen nooit enig resultaat oplevert. Dat is erg, als je weet hoeveel geld eraan wordt uitgegeven. Dat kun je dan beter in een prangend probleem steken. In kinderarmoede, ik noem maar wat.'

Het is haar vriendin Karin die het wrange gevoel verwoordt dat zaterdag leeft bij de meeste inwoners van Hamburg. 'Hamburg stond gisteren in brand, en ondertussen zitten die regeringsleiders in de Elbphilharmonie te dineren en krijgen er niets van mee.'

Het Schanzenviertel is traditioneel links, alternatief en niet vies van protestacties. Hier zijn altijd rellen op 1 mei, de dag van Arbeid. En hier was eigenlijk iedereen tegen de G20. De meeste buurtbewoners hebben dus begrip, of zelfs sympathie voor anti-globalistische en antikapitalistische acties die vanuit Rote Flora worden georganiseerd. Hofer zelf heeft eerder deze week deelgenomen aan een fietsdemonstratie tegen de top.

'Ik ben vooral kwaad op de burgemeester', zegt Caro. De 22-jarige studente Bedrijfskunde zet samen met collega Lenart (19) op het terras buiten van ijswinkel Schmitt, die heel gebleven is doordat ze bij voorbaat de ramen hadden laten aftimmeren. Ze zijn de enige medewerkers die vandaag een dienst willen draaien, met gevarentoeslag.

Burgemeester Olaf Scholz beloofde in juni dat de meeste Hamburgers niets van de G20 zouden merken, vergeleek het met de jaarlijkse festiviteiten rond de verjaardag van de Hamburgse haven - een beetje overlast, iets meer politie, meer niet. 'Nu staat hij met z'n mond vol tanden', smaalt Caro. 'Ik ben benieuwd hoe hij zich eruit gaat redden.'

Tegenover hen, voor de deur van het Infocentrum van het linkse bolwerk, staat de hele ochtend een jongeman op wacht. Hij wil eigenlijk niet praten tegen 'de pers' want 'de meeste pers schrijft de politieberichten over'. Toch wil hij uiteindelijk wel iets zeggen, zij het anoniem. Hij en de anderen van de Rote Flora voelen zich niet verantwoordelijk voor het geweld. Ze hebben immers niet opgeroepen tot zinloos geweld. Het zijn de woorden die Andreas Blechschmidt, woordvoerder en advocaat van de zogenoemde autonomen, zaterdagmorgen ook gebruikt.

De burgemeester van Hamburg Olaf Scholz met Angela Merkel. Beeld reuters

De jongman bij de deur vindt nog steeds dat de politie het uit de hand lopen van het G20-protest zelf heeft veroorzaakt door de donderdagavond geplande demonstratie 'Welcome to Hell' te stoppen. Ook heeft hij begrip voor de woede van Spaanse en Griekse autonomen, omdat de Duitse europolitiek 'hun land kapotmaakt.'

Of dat een legitimatie is om brand te stichten en winkels te plunderen? Nee, dat is het niet, zegt hij. 'Dit is mijn eigen mening, niet die van Rote Flora: wat gisteravond gebeurde sloeg echt nergens op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.