Hamas houdt sociaal netwerk in stand

De boycot tegen de Hamas-regering ondermijnt de Palestijnse Autoriteit. Maar het sociale netwerk waaraan Hamas zijn populariteit deels te danken heeft, is niet kapot te krijgen....

Van onze correspondent Alex Burghoorn

Het buskaartje naar de Islamitische Universiteit in Gaza-Stad is sommige studenten al te duur, nu de Palestijnse gebieden in economisch verval verkeren. De aanvragen voor transportsubsidie zijn verdubbeld, zegt architectuurstudent Sharif Abu Shamara, tevens voorzitter van de Studentenraad. ‘We hebben zo’n duizend verzoeken per maand.’ Voor de behoeftigen is ten hoogste 50 dollar per persoon beschikbaar.

Op een aanvraagformulier vullen de studenten naam, studentnummer en faculteit in. Naar gegevens over inkomen vraagt de Studentenraad niet rechtstreeks. ‘Als een student een dure mobiele telefoon heeft, zeg ik altijd: verkoop die eerst maar en gebruik een normaal mobieltje zoals ik.’ Is de ‘mobieltjes-test’ doorstaan, dan informeert de raad via-via of de student echt steun nodig heeft. ‘Hier in de Gazastrook is iedereen nauw verbonden met elkaar.’

De campus van de Islamitische Universiteit is een oase in Gaza-Stad. Grasvelden en palmbomen tussen stralende studiegebouwen in zachtgroen en oker. De universiteit biedt het beste academische onderwijs in de Gazastrook – in 1996 trad zij met de Universiteit van Tel Aviv toe tot de Internationale Vereniging van Universiteiten. Onder de 17 duizend studenten zijn 10 duizend meisjes, die gescheiden van de jongens les krijgen.

De Islamitische Universiteit, opgericht in 1978, is het pronkstuk van de islamistische Hamas-beweging, al zegt geen vertegenwoordiger van de universiteit dat hardop. ‘Wij laten zien wat je kan doen als je iedere cent goed gebruikt’, zegt Husam Ayesh, de voorlichter. Het is bijna woordelijk de belofte van Hamas aan de Palestijnse kiezers.

De boycot tegen de Hamas-regering door Israël en een trits westerse donoren maakt de Palestijnse Autoriteit het werken vrijwel onmogelijk. Maar het sociale netwerk waaraan Hamas zijn populariteit deels te danken heeft – scholing, ziekenzorg en uitkeringen – draait op een enkele hapering na nog altijd. ‘Steeds vaker kunnen studenten het studiegeld niet betalen’, zegt Ayesh. ‘Maar we sturen ze daarom nog niet weg. We zoeken nieuwe fondsen bij instellingen die de Palestijnen gunstig gezind zijn.’

Dertig jaar geleden vestigden zich aan de hand van de Moslimbroederschap uit Egypte islamitische welzijnsinstellingen in de Gazastrook. Voortrekker was Sheikh Yassin. In 1973 richtte hij het sociaal-cultureel gezondheids- en sportcentrum Al Mujamma al-Islami op. ‘Hamas is pas in 1987 opgericht, dus daar hebben wij niets mee te maken’, zegt voorlichter Mehdi Barakat. Dat Yassin ook de leider van Hamas was, tot hij in 2004 door Israël werd vermoord, doet daar niets aan af.

Het is lastig voor Al Mujamma al-Islami dat Arabische banken huiverig zijn nog geld aan ze over te maken – de meeste fondsen komen uit de Golfstaten en Saudi-Arabië. Ze vrezen processen in de Verenigde Staten, omdat ze zaken zouden doen met een terroristische organisatie. Om toch de armsten te helpen, heeft Al Mujamma al-Islami onlangs in Gaza een collecte gehouden. Het bracht 250 duizend dollar op. ‘Moeders stonden zelfs hun juwelen af.’ Werklozen en sommige ambtenaren zonder salaris kregen een kleine 50 dollar.

Op de weg naar het hoofdkantoor van de welzijnsvereniging Al-Salah in het zuidelijker gelegen Deir el-Balah zijn betonnen versperringen opgericht tegen een verwachte Israëlische invasie. ‘Gaza is het graf van de indringers’, staat er in kaligrafisch Arabisch op. Het verzet is de andere troef van Hamas in het behouden van de gunst van de Palestijnen.

‘Wezenfamilies, waarvan de vader is overleden, krijgen van ons nog steeds uitkeringen tot 200 dollar per maand’, zegt directeur Jabr Ayash. Zeker, ook hij heeft problemen met banken, ‘maar we krijgen nog steeds geld van buiten’. Hij zegt niet hoe – koffers met geld, zoals die de laatste maanden ook door Palestijnse ministers zijn binnengebracht, sluit hij niet uit.

In het museum van de Islamitische Universiteit hangt een plaquette met de financiers door de jaren heen. Bovenaan staan de koningen, emirs en sheiks uit Qatar, Koeweit en Saudi-Arabië; onderaan zijn ook de Wereldbank, de Europese Unie en de Quakers-stichting te vinden.

‘Kijk’, zegt Husam Ayesh bij een maquette van de campus in 1994. ‘Barakken en een oude moskee. Het is zo veranderd.’ Zelf studeerde Ayesh nog in tenten. Hij studeerde in 1987 af samen met Ismail Haniye, tegenwoordig premier van het Hamas-kabinet. Destijds had hij nog geen baard, zegt Ayesh. Maar hij was al wel voorzitter van de Studentenraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden