Halve bevolking van Kai-eilanden verdreven uit verwoeste dorpen

Zuster Agnita werkt al jarenlang in het dorpje Langgur op Kai Kecil, een van de paradijselijk mooie Kai-eilanden in het zuidoosten van de Molukken....

'Kleine ruzies ontaarden meteen in gevechten. De mensen vertellen verschrikkelijke verhalen: de eerste keer hebben we 27 mensen doodgemaakt en de tweede keer dertig, zeggen ze. Ze zijn er trots op. Het leger krijgt de zaak niet onder controle. Iedere avond wordt er gewaakt, want je weet nooit wat er gaat gebeuren. Dan is het weer rustig en dan weer niet', vertelt zuster Agnita.

Het begon in januari op Ambon. Daarna volgden Haruku, Saparua, de Kai-eilanden en de piepkleine Banda-eilanden. Ook elders is de spanning voelbaar. Meer dan honderdtwintigduizend mensen zijn gevlucht. Overal staan moslims en christenen elkaar plotseling naar het leven.

Het is moeilijk de omvang van de gewelddadigheden op de afgelegen Kai-eilanden in te schatten. Volgens een waarnemersteam van het Indonesische leger zijn vijftig- van de honderdduizend Kaienaren uit hun woonplaats verjaagd. Er heerst een nijpend gebrek aan voedsel, medicijnen en kleren. Zeker 28 dorpen zijn totaal verwoest, 12 zijn zwaar beschadigd.

Over de doden reppen de militaire waarnemers met geen woord. Het kunnen er honderdvijftig zijn, maar ook duizend. Niemand die het weet. Veel dorpen zijn over land onbereikbaar en hebben geen telefoon. Duizenden burgers zijn in paniek en zonder voedsel de bossen in gevlucht. Over hun lot is niets bekend.

Vorige week werden 33 halfvergane lijken aangetroffen in de jungle op de uiterste zuidpunt van Kai Besar, en nog eens 31 op Kai Kecil. Het Indonesische leger zegt de toestand vrijwel meester te zijn. Maar het afgelopen weekeinde werd er in de dorpjes rondom Tual, de hoofdstad van Kai Kecil, opnieuw hard gevochten. De autoriteiten spreken van drie tot zes doden en tientallen gewonden. Via andere kanalen komen meldingen binnen over tachtig tot honderdvijftig doden.

Langgur ligt slechts drie kilometer buiten Tual. Maar de stad en de haven, de belangrijkste bevoorradingsplaats van de eilanden, zijn in handen van de moslims. Voor katholieken is het onmogelijk daar voedsel te halen. In de school op het terrein van de katholieke kerk bivakkeren zeshonderd vluchtelingen. Zuster Agnita en haar collega's weten niet hoe ze al die monden moeten voeden.

De rellen op de Kai-eilanden kwamen overwaaien van het enkele honderden kilometers noordelijker gelegen Ambon en de buureilanden Haruku en Saparua. Daar sneuvelden van half januari tot begin maar zeker driehonderd mensen bij gevechten tussen moslims en christenen.

De tussen Ambon en Kai gelegen Banda-eilanden, in Nederland vooral bekend vanwege de specerijhandel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de vreselijke slachting die Jan Pieterszoon Coen in 1621 onder de bevolking aanrichtte, leken gespaard te blijven voor het geweld. Maar vorige week dinsdag brak ook daar de hel los. Alle vijfhonderd christenen die er woonden zijn gevlucht, hun woningen verwoest en platgebrand. Zeker zeven mensen zijn op gruwelijke wijze afgeslacht.

Jean Paul Chanson, een Fransman die al enkele jaren op Banda woont en experimenteert met de productie van wijn uit nootmuskaat, vertelt wat hij heeft gezien. 'Maandag verschenen er plotseling vijftien à twintig onbekende jongeren op het eiland. De volgende dag gingen die meteen in de aanval. Ze kregen steun van lokale jongeren, die deze kans aangrepen om de dagelijkse sleur te doorbreken. Overal staken ze woningen in brand en gingen ze op jacht naar christenen.'

Het verhaal van Jean Paul stemt overeen met de beweringen van leger en politie dat provocateurs van buiten verantwoordelijk zijn voor het geweld. Maar tot nu toe is niemand voor de rechter gebracht. Zolang dat niet gebeurt blijft onzeker wat de oorzaak is van de oorlog in het paradijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden