Vijf vragen over Politie Amsterdam

Halsema wil meer agenten in Amsterdam. Heeft de stad er zo weinig?

De nieuwe Amsterdamse burgemeester Halsema vraagt om meer agenten in het centrum van de hoofdstad vanwege de drukte door het toerisme. Maakt die oproep enige kans? Vijf vragen over de toewijzing van agenten. 

Drukte op de Amsterdamse Wallen. Een ambulance probeert door de massa te komen. Beeld Marcel Wogram

Na de publieke opmerking van de Amsterdamse ombudsman Arre Zuurmond dat het hoofdstedelijk uitgaanscentrum ’s nachts verandert in ‘een wetteloze jungle waar crimineel geld leidend is en het gezag niet langer aanwezig’, ging de nieuwe burgemeester Femke Halsema zelf bij nacht de stad in. Haar conclusie: er is meer toezicht nodig. En, zo zei ze in De Telegraaf: ‘We hebben een aantal agenten gemeten naar het aantal inwoners. Maar we zijn vooral een toeristische trekpleister en gemeten naar het aantal toeristen hebben we écht te weinig dienders.’

Wordt het aantal agenten toebedeeld op basis van het aantal inwoners?

Nee, dat klopt niet, meldt een woordvoerder van het ministerie van Justitie, dat over het beheer van de politie gaat. Voordat de nationale politie werd gevormd, bestond er een zogenoemd ‘budgetverdeelsysteem’ op basis waarvan het geld (en dus ook de capaciteit van de verschillende eenheden) over Nederland wordt verdeeld. Bij die verdeling spelen vele factoren een rol. Niet alleen het aantal inwoners en grootte van het gebied, maar ook de hoeveelheid hotels, restaurants en cafés, toerisme, nabijheid van een grens (of niet), het aantal steden binnen een gemeente en historische gegevens van een regio. Binnen de politie-eenheden bepalen de burgemeesters onderling met de hoofdofficier van justitie hoe de capaciteit van de politie wordt verdeeld. Dus je zou kunnen zeggen: als Femke Halsema meer geld voor de politie wil moet ze naar de minister, maar als ze meer agenten wil, gaat ze daar zelf – mede – over.

Beeld de Volkskrant

De nationale politie bestaat al ruim vijf jaar. Is die verdeling nog actueel?

Over deze verdeling wordt gesproken in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie – een regulier overleg tussen de minister, de tien regioburgemeesters, het Openbaar Ministerie en de politie. Kort geleden, toen in dit overleg werd gesproken over de 291 miljoen euro die dit kabinet structureel extra aan de politie geeft, is over het verdeelsysteem gesproken. In een Kamerbrief van 15 juni schrijft minister Grapperhaus dat er geen reden is die verdeling van agenten ‘substantieel’ te herzien. ‘Wel is geconstateerd dat nader onderzoek nodig is naar de gevolgen voor politiewerk’ gezien de ‘veranderde aard’ van de criminaliteit. Om die reden heeft Grapperhaus het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) gelast dit te laten onderzoeken.

Heeft Amsterdam meer last van een gebrekkige politiecapaciteit dan andere steden?

In heel Nederland wordt geklaagd dat er te weinig politiemensen zijn. Onlangs heeft korpschef Erik Akerboom dit bij het ministerie opnieuw aangekaart en er elfhonderd man bij gekregen. ‘Water naar de zee dragen’, noemen politiemensen dit. Ofwel: een druppel op een gloeiende plaat, als je dit afzet tegen het totale politiebestel van bijna 65 duizend man. Het is echter niet de korpschef die de capaciteit bepaalt, maar de minister. En feitelijk dus de kiezer, die de grootste partijen en hun ministers in de regering heeft gekozen.

Overigens is de oproep van Halsema niet nieuw. Minister Grapperhaus heeft hierover dit voorjaar ook al gesproken met waarnemend burgemeester Van Aartsen en de Amsterdamse politiechef. Grapperhaus heeft in die gesprekken toegezegd om eind augustus verder te praten.

Heeft Amsterdam niet gewoon te veel politiebureaus in het stadscentrum gesloten?

In het centrum zijn zes bureaus teruggebracht naar drie. Ja, daarover komen klachten binnen, meldt een politiewoordvoerder. Maar ‘we zijn continu met de ondernemers en bewoners in gesprek over de situatie in hun buurt. De wijkagent is voor buurtbewoners en ondernemers altijd het eerste aanspreekpunt en speelt hierbij dus een belangrijke rol.’

Wat doet de stad zelf om de problemen op te vangen?

Een niet-publiek politiebureau in het centrum is de uitvalsbasis voor flex-eenheden van de politie, die snel op meldingen kunnen reageren. Verder zijn er initiatieven om de huidige capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten, bijvoorbeeld het ‘Binnenstad Offensief’; een gezamenlijk handhavingsteam van de gemeente en de politie, dat wordt ingezet op de momenten en plekken waar dit het hardste nodig is. Daarnaast moeten campagnes toeristen bewust maken van de consequenties als ze zich niet aan de regels houden. Strekking van de boodschap: ‘Amsterdam is een stad die vrijheid hoog in het vaandel heeft. Maar niet alles kan en mag’.

Welkom in de ‘wetteloze jungle’ van nachtelijk Amsterdam

Kleinerende opmerkingen, scheldpartijen, agressie. Jody, handhaver in Amsterdam, maakt het dagelijks mee. Zij en haar collega’s proberen nog wat orde te scheppen in wat de ombudsman een ‘wetteloze jungle’ noemt. De Amsterdamse burgemeester Halsema is intussen met de minister in gesprek over extra agenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.