Halsema: hulporganisaties zijn te veel met zichzelf bezig

Hulporganisaties werken te weinig samen, zijn te veel met zichzelf bezig en leggen zich in de strijd om het donateursgeld vooral toe op 'zichtbare hulp die makkelijk te fotograferen is'. Daardoor gaat te veel energie naar zaken als medische hulp en onderwijs aan jonge kinderen. Van minder fotogenieke, maar net zo dringende hulp komt weinig terecht.

Femke HalsemaBeeld anp

Dit betoogt Femke Halsema, voorzitter van Stichting Vluchteling, in een lezing die zij vandaag in het kader van Wereldvluchtelingendag houdt in de Ridderzaal in Den Haag.

Als relatieve nieuwkomer in de hulpsector maakte oud-GroenLinksleider Halsema onlangs een tiendaagse reis langs vluchtelingenkampen in Syrië en buurlanden Jordanië, Libanon, Irak en Turkije. Haar ervaringen daar brengen haar tot een harde analyse. Hulporganisaties zijn het 'eigenbelang' onbedoeld belangrijker gaan vinden dan 'hulp aan mensen die opgejaagd' zijn.

Door de te eenzijdige aandacht voor zichtbare slachtoffers blijft de hulp aan grote groepen achterwege, zoals de zorg voor volwassen vluchtelingen die bij familie of in half afgebouwde huizen of garageboxen wonen - in Syrië 70 procent van alle vluchtelingen.

Kritiek over het functioneren van noodhulp is eerder geuit door externen, maar kwam niet eerder zo prominent uit de eigen sector voort.

Syrië
Halsema is in haar Van Heuven Goedhart-lezing vandaag ook kritisch over het functioneren van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Die organisaties zamelden tussen maart en juni 4,5 miljoen euro in voor noodhulp in Syrië. 'Bij een grote crisis wordt het geld weliswaar gezamenlijk ingezameld, maar nadat het naar rato van de grootte van de aangesloten organisaties is verdeeld, gaat ieder zijns weegs. Overleg over de wijze waarop het ingezamelde geld het best kan worden aangewend, vindt nauwelijks plaats, noch wordt dit overleg op prijs gesteld.'

Halsema poogt met haar kritiek een 'open, kritische discussie' in de hulpsector te voeren 'over de effectiviteit van de hulp'.

Ze bepleit dat de SHO in de toekomst een 'onafhankelijk instituut' wordt dat samen met omroepen fondsen werft en 'bij de verdeling van geld toetst welke organisaties de effectiviteit, capaciteit en ervaring bezitten die nodig is in een humanitaire crisis'. Dit is volgens haar de 'enige manier om de behartiging van het eigenbelang door humanitaire organisaties tijdens nationale acties tegen te gaan'.

Klap
SHO-voorzitter René Grotenhuis laat in een reactie weten dat hij de kritiek van Halsema 'verre van zich werpt'. 'Ik vind het lef hebben dat ze beweert dat hulporganisaties zich niet laten leiden door het belang van slachtoffers, maar door eigenbelang. Het is een klap in het gezicht van organisaties die nachtenlang werken om hulp te bieden.'

Cees Breederveld, directeur van het Rode Kruis, herkent de kritiek op de hulpverlening in Syrië 'totaal niet'. 'Duizenden Syrische vrijwilligers wagen dagelijks hun leven om hulp te bieden aan hen die dat het hardst nodig hebben, zowel in kampen als bij gastgezinnen thuis. Van eigenbelang is totaal geen sprake.' Breederveld zegt dat twintig vrijwilligers 'het hoogste offer hebben gegeven: hun leven'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden