REPORTAGESPOEDDEBAT HALSEMA

Halsema betreurt, is verantwoordelijk en blijft

Burgemeester Femke Halsema opent woensdag de vergadering over haar beleid bij de antiracismebetoging op de Dam op 1 juni 2020.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Raadsleden pakken flink uit in het debat over het optreden van burgemeester Halsema bij de uit de hand gelopen Dam-betoging. Ze is afwisselend deemoedig en belerend, maar geen moment wordt het haar te heet onder de voeten. De motie van wantrouwen van de VVD wordt niet aangenomen.

Tijdens het slepende spoeddebat in de Amsterdamse gemeenteraad over de veelbesproken antiracismebetoging op de Dam op Tweede Pinksterdag ‘betreurt’ burgemeester Femke Halsema voortdurend van alles en nog wat. Want bij het ondergesneeuwde positieve nieuws (massale betoging voor een goede zaak) was achteraf bezien toch veel betreurenswaardig.

Halsema wordt deze woensdagmiddag- en avond niet moe het woord ‘verantwoordelijkheid’ uit te spreken. Ze doet het tientallen keren. Als het gaat om wat er op de Dam allemaal is misgegaan bij het overtreden van de anderhalve meter wegens corona neemt zij de ‘verantwoordelijkheid’. Vaak de ‘volle verantwoordelijkheid’.

Maar excuses aanbieden voor (vermeende) fouten en uitlatingen, voor niet ingrijpen terwijl zichtbaar werd dat het te druk werd op de Dam, iets waar de oppositie in de Amsterdam steeds maar weer op aandringt, blijkt voor de onder vuur liggende burgemeester regelmatig een brug te ver.

Herhaling van zetten

Dan, na uren debat van herhaling van zetten, komt er plots iets over de lippen dat enigszins naar een excuus ruikt. ‘Als u dat wilt neem ik die woorden terug, zo ingewikkeld is dat ook weer niet’, zegt Halsema na een voorzet van CDA-raadslid Diederik Boomsma.

Die citeert nog eens uit het beroemde appverkeer tussen de burgemeester en minister Grapperhaus op de avond en middag van de demonstratie. En vindt dat de burgemeester blijk heeft gegeven niet boven de partijen te staan. ‘Een gouden kans voor rechts Nederland’, appt Halsema aan Grapperhaus als ze in de gaten krijgt dat de kritiek op het niet-naleven van de coronaregels op de Dam aanzwelt.

Amsterdammers steunen Burgemeester Femke Halsema bij de Stopera met zang, dans en muziek en leuzen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vooruit, dat had ze beter niet zo kunnen zeggen, geeft ze toe. En in de opwinding en emotie van de dag, zeker ook in de voor bestuurders bewerkelijke coronatijd, glipt er wel eens wat doorheen. Bij dergelijke ontboezemingen komt ze tot nog een soort van excuus. Terugdenkend aan die te volle Dam: ‘De gemeente had eigen communicatiemiddelen kunnen inzetten om mensen te bewegen weg te gaan. Dat is niet gebeurd en dat spijt me.’

Raadsleden pakken uit

Geen moment wordt het voor Femke Halsema woensdag in de Stopera te heet onder de voeten. Voor het eerst in de coronatijd is de gemeenteraad weer fysiek bijeen. Raadsleden nemen de gelegenheid te baat om flink uit te pakken. Al was het maar omdat de pers massaal is uitgerukt nu de burgemeester van de hoofdstad zo onder druk is komen te staan.

Maar alles verloopt via voorspelbare routes. Collegepartijen GroenLinks, D66, PvdA en SP vinden het ook ‘betreurenswaardig’ dat er vorige week veel mis ging op de Dam. Te beginnen met de faliekant verkeerde inschatting over het aantal demonstranten (D66-fractievoorzitter Reinier van Dantzig: ‘Zit de Amsterdamse politie soms nog op Hyves?’). Oppositiepartijen als VVD en Forum voor Democratie zien de burgemeester het liefst vertrekken.

Ook dat is geen verrassing: al de dag na de demonstratie geeft VVD-fractievoorzitter Marianne Poot te kennen dat het ‘onontkoombaar’ is dat haar partij een motie van wantrouwen indient. Dat doet ze dan ook, na een door haarzelf aangevraagde schorsing omdat ze naar eigen zeggen tóch voor een ‘lastige afweging’ staat.

Jij-bakken

Hoon van collegepartijen is de oogst. Die onmiddellijk aan het jij-bakken gaan. GroenLinks-fractievoorzitter Femke Roosma kan zich niet herinneren dat de VVD zich erg druk maakte over een veel te volle Scheveningse boulevard op diezelfde Tweede Pinksterdag (‘Waar ook is besloten niet te handhaven op de anderhalve meter’) of zich kritisch uitlaat over volle vliegtuigen.

D66-voorman Van Dantzig vindt het ‘intens lelijk’ hoe de VVD alleen maar bezig is met een ‘politieke scalp’ terwijl het debat bijvoorbeeld zou moeten gaan over hoe lastig het is voor bestuurders om in coronatijd de goede beslissingen te nemen. Hij haalt pesterig woorden van premier Mark Rutte aan: ‘We sturen op zicht en we zien pas in de achteruitkijkspiegel of het goed gaat.’

Voor Halsema zelf verloopt het woensdag goed. De motie van wantrouwen krijgt onvoldoende steun. Ze stelt zich afwisselend deemoedig en enigszins belerend op. Dat laatste over de precieze verantwoordelijkheden in de ‘driehoek’ (burgemeester, politie, justitie). Dat er dingen zijn mis gegaan blijft ze herhalen. Dat er twee onderzoeken komen naar de gang van zaken rond de Dam-demonstratie juicht ze van harte toe.

Achteruitkijkspiegel

Zou de burgemeester woensdag een achteruitkijkspiegel hebben aan de collegetafel, dan ziet ze hoe er buiten de Stopera een lawaaidemonstratie gaande is bij wijze van steun aan haar.

Aan het begin van de middag zegt Halsema dat ze eventueel voortijdig moet opstappen. Niet in de zin zoals politieke tegenstanders dat bedoelen. Maar omdat er diezelfde middag in Amsterdam-Zuidoost wéér een massale antiracismebetoging is die mogelijk optreden vereist. Dat laatste blijkt niet het geval. Hoewel het ook in het Nelson Mandela park erg druk is.

Halsema, woensdagvond na acht uur debat, over die demonstratie: ‘Elfduizend demonstranten, zonder incidenten. Onder verantwoordelijkheid van deze veiligheidsregio. Ik hoop dat we enigszins hebben laten zien dat we lessen hebben getrokken.’ 

Voor drie mannen was het genoeg met de ‘bakken vol shit’ die burgemeester Halsema over zich heen kreeg, dus organiseerden ze een publiek applaus. Terwijl woensdag in de Stopera het raadsdebat over haar positie wordt gevoerd, staan zij met zo’n tachtig medestanders te ‘klappen voor Femke’.

Ook in Nederland demonstreerden deze week duizenden tegen racisme. Maar liever hebben we het over de rol van de Amsterdamse burgemees­ter, dan een serieus debat te voeren. Waarin zit dan toch de witte angst?

Onsmakelijk hoe fatsoenlijke mensen corona-angst omzetten in een morele overtoep, betoogt columnist Sander Schimmelpenninck over de kritiek op Femke Halsema.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden