Hallelujah Amsterdam

Kleinkunst reportage - Liesbeth Listtocht

Eerder bedacht kleinkunstliedkenner Daan Bartels al een Ramses Shaffy- en Wim Sonneveldwandeling, nu is er ook de Liesbeth Listtocht, die wandelaars langs belangrijke plekken uit Lists leven leidt.

Daan Bartels leidt wandelaars langs de belangrijkste plekken uit het Amsterdamse leven van Liesbeth List. Foto Sander Heezen

'We gaan hier niet al te lang stilstaan, want Cees Nooteboom woont hier nog steeds - tenminste, als hij niet in het buitenland zit.' Het is een licht bewolkte zaterdagochtend, en we staan met een clubje van veertien mensen in een zijstraatje van de Singel in Amsterdam, vlakbij het Centraal Station. Aan het woord is onze wandelgids Daan Bartels, die zojuist heeft verteld over het ongelukkige huwelijk van Liesbeth List en Cees Nooteboom in de jaren zestig en zeventig. Bartels wijst het grachtenpand aan waar de zangeres en de schrijver twaalf jaar woonden. Hij vertelt hoe Nooteboom over het stuklopen van de relatie het lied Nasmaak schreef. Onze enthousiaste gids is niet te beroerd een fragmentje te zingen en zet in: 'O meneer, ik hield alleen van u meneer. Vanaf de allereerste keer, maar dat gaat nu helaas niet meer.'

Na Shaffy en Sonneveld
De Liesbeth Listwandeling is de nieuwste toevoeging aan de catalogus van stadswandelingen die liedkenner Daan Bartels door Amsterdam geeft. In januari van dit jaar begon hij met het organiseren van wandelingen in de voetsporen van Ramses Shaffy en Wim Sonneveld. Daarvan heeft hij er inmiddels al zestig in de benen zitten, voor groepen van rond de vijftien personen. Dankzij een nauwkeurig uitgestippelde route door de stad komt de wandelaar langs belangrijke plekken uit de levens van deze artiesten. De Liesbeth Listwandeling leidt ons in een tocht van 8 kilometer langs studentenkamers, hotels, theaters en de plek op het Thorbeckeplein waar vroeger de Moulin Rouge zat, een nachtclub waar List en Shaffy ooit optraden voor prinses Beatrix en prins Claus.

Wie vanwege zijn wandelingen denkt dat Bartels zich vooral thuisvoelt in het roemruchte verleden van de Nederlandse kleinkunst heeft het mis. Ook over de huidige stand van zaken heeft hij van alles te melden. De 38-jarige Bartels, in het dagelijks leven publiciteitsmedewerker bij impresariaat WallisFinkers, werpt zich de laatste jaren steeds nadrukkelijker op als ambassadeur van het Nederlandse lied. Door zijn wandelingen, zijn website hetlied.nl, zijn vorig jaar verschenen boek Nieuwe klassiekers en de daarbij behorende theatertournee, die dit najaar begint. Bartels wordt gekenmerkt door zijn optimisme; waar cabaretkenners van oudere generaties nog weleens willen mopperen over de teloorgang van het ware kleinkunstlied, ziet Bartels de toekomst zonnig in.

Een nieuwe lichting
'Er wordt heel veel moois gemaakt, alleen moet je beter zoeken dan vroeger', zegt hij tijdens de koffiestop van de wandeling, in Café Nel op het Amstelveld. 'Aan de kleinkunstopleidingen studeren de laatste jaren veel getalenteerde tekstdichters af. Jan Beuving is een prachtig voorbeeld: twee jaar geleden voltooide hij de Koningstheateracademie in Den Bosch en een jaar later mocht hij de Annie M.G. Schmidtprijs ophalen voor Vinkeveen, het lied dat hij schreef voor Angela Groothuizen.' Naast Beuving ziet Bartels nog veel meer goede jonge tekstschrijvers. Hij noemt namen als Johan Fretz, Yora Rienstra, Niels van der Laan en Jeroen Woe. 'Dat zijn allemaal cabaretiers die zelf optreden, maar ook liedteksten schrijven voor anderen. Dat zie ik graag: er zijn te veel uitvoerende artiesten die hun eigen liedjes blijven maken, terwijl er schrijvers en componisten zijn die het beter kunnen.' Van de nieuwe lichting zangers heeft Bartels veel vertrouwen in Thijs Maas en Sjors van der Panne. 'Allebei veelbelovende chansonniers die ambachtelijk gemaakte liedjes vertolken.'

Bartel's lievelingsnummers:

Frank Boeijen - De verzoening

'In de opbouw is dit een heel spannend lied. Eerst wordt de achtergrond geschetst van twee geliefden die niet meer bij elkaar zijn, dan zwelt de muziek aan en eindigt het met een smeekbede: 'Heb me lief'. Een lied met veel gevoel.'

De Dijk - Als ze er niet is
'Dit vind ik vooral mooi om de eerlijkheid. Zo'n stoere man als Huub van der Lubbe die ontzettend open en oprecht is en zingt dat als zijn meisje van huis is, hij haar verschrikkelijk mist. Dat vind ik zo ontroerend.'

Thijs Maas - Lieve Alice
'Thijs Maas is een innemende performer van de nieuwe generatie, die het ambacht van het schrijven van een lied verstaat. Lieve Alice gaat over een jeugdliefde met wie iets merkwaardigs aan de hand is. Het heeft een poëtische tekst die allerlei vragen oproept. Intrigerend.'


Bartels is optimistisch over de nieuwe generatie, maar maakt zich wel zorgen over het gebrek aan aandacht voor het betere Nederlandse lied. 'Vanuit de Publieke Omroep wordt er niet netjes met dit cultuurgoed omgegaan. Een goed lied van Robert Long hoor je bijna nooit meer op de radio. En ook de grote kleinkunstzangers van nu, zoals Theo Nijland en Gerard van Maasakkers, hoor je nauwelijks. Dat is erg jammer.'

De allesvreter
Vandaar dus zijn missie om het Nederlandse lied te promoten waar het maar kan. En dan bedoelt Bartels het lied in de breedste zin van het woord, want hij is in zijn smaak niet bepaald elitair te noemen. Hij noemt zichzelf een 'allesvreter', nam Dochters van Marco Borsato op in zijn bundel Nieuwe klassiekers en prijst het TROS-programma Ali B op volle toeren, waarin rappers samenwerkten met zangers van het levenslied. Bartels: 'Zelfs in de carrière van Jan Smit wil ik nog wel de ontwikkeling zien. We kunnen wel hekjes gaan zetten rond goede en slechte smaak, maar voor mijn persoonlijke muziekbeleving is dat niet nodig.'

Voorliefde
Maar, het moet gezegd, binnen dit brede spectrum van Nederlandstalige muziek ligt zijn grootste liefde toch bij de Nederlandse chansonniers. Bij Frank Boeijen, Stef Bos, Liesbeth List en Ramses Shaffy. Bartels veert op als hij erover praat: 'Mensen die vanuit het hart zingen, met doorleefde gevoelens. Je voelt dat ze het menen.'

Deze voorliefde verklaart de deskundigheid van Bartels tijdens onze kleinkunstwandeling, waarin hij op aanstekelijke wijze strooit met details uit de levensloop van Liesbeth List, die zelf overigens ook meehielp met het uitstippelen van de route. Na de koffie lopen we door de motregen verder naar de Den Texstraat, naast het Weteringcircuit. Voor de voormalige studentenkamer van List vertelt Bartels over een ontmoeting tussen een jonge List en de grote Toon Hermans: 'Liesbeth auditeerde ooit voor Hermans om zijn assistente te worden. Ze moest van hem van links naar rechts over het podium lopen. Dat kon ze volgens Hermans totaal niet. Vervolgens vroeg hij haar om een stukje te zingen. En dat kon ze wél.'

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.