Halifax profiteert van Titanic-toerisme

De film Titanic is niet alleen een succes in de bioscoop. De Canadese stad Halifax krijgt zo veel toeristen te verwerken dat maatregelen moeten worden genomen....

MY GOD, Gray, the Titanic has struck a berg' Dit citaat komt uit het logboek van Jack Goodwin, telegrafist van het Marconi Company zendstation op Cape Race, Newfoundland. Het staan bovenaan een tableau op de Titanic-afdeling van het Atlantisch maritiem museum in Halifax, hoofdstad van de Canadese provincie Nova Scotia. Sinds het succes van de film Titanic is de stad aan het uitgroeien tot een pelgrimsoord voor Titanic-toeristen. De afgelopen maanden telde het museum al drie keer zoveel bezoekers als in alle voorgaande jaren.

Marconist Goodwin had dienst in de nacht van 14 op 15 april 1912 toen de noodberichten binnenkwamen van het schip. De 'onzinkbare' was tijdens zijn eerste reis zo'n 640 kilometer ten zuiden van Newfoundland in de Atlantische Oceaan tegen een ijsberg gevaren. Vier uur na het eerste bericht verdween het schip in de golven en zonk circa vier kilometer diep, naar de bodem van Newfoundlands Grand Banks. Van de meer dan 2200 personen aan boord verdronken er 1503.

De eigenaar, rederij White Star Line, charterde schepen uit Halifax om slachtoffers te bergen. Er werden 328 lichamen opgevist. Velen ervan waren zo verminkt dat ze niet meer geïdentificeerd konden worden. Bovendien, zo weet museummedewerker Franz Klingender, was er niet genoeg balsem om alle doden te kunnen behandelen voor vervoer. Uiteindelijk werden 209 slachtoffers aan land gebracht: in Halifax, de grootste stad in de buurt van het ongeluk; 119 personen verdwenen in de golven.

Honderdvijftig doden werden begraven in Halifax. De anderen zijn door familie ter aarde besteld in hun eigen land. Zevenhonderd overlevenden werden naar New York gebracht.

Het succes van de film Titanic heeft een enorme toeristenstroom op gang gebracht naar de graven in Halifax, een stad met zo'n 120 duizend inwoners. De toeloop begint zodanige vormen aan te nemen dat plaatselijke en provinciale overheden, museum- en kerkhofbeheerders maatregelen moeten nemen. De wegen en de toegang naar de begraafplaats worden verbeterd, de 86 jaar oude grafstenen zullen worden opgeknapt.

Het merendeel van de Titanic-doden ligt op het algemene Fairview Lawn-kerkhof in het centrum van Halifax. Negentien liggen er op een katholieke en tien op een joodse begraafplaats in de buurt.

Op Fairview staan sobere, zwarte grafstenen gerangschikt in de vorm van een scheepsboeg. Op de meesten staat een naam, op een aantal alleen een nummer, verwijzend naar een dossier met gegevens en kenmerken van niet-geïdentificeerde personen, opgetekend door lijkschouwers.

Bij de graven is ook dat van J. Dawson. Ster Jack Dawson in de Cameron-film? Helaas voor de jonge vrouwelijke fans die speciaal naar dit graf komen: het is dat van James Dawson, hulpstoker van de Titanic. De hoofdrolspeler in de film is een fictief personage, ontsproten aan het brein van regisseur James Cameron. Delen van diens film zijn opgenomen in Halifax: shots aan de kade voor het vertrek van het schip en scènes van een varende Titanic op zee.

Bussen vol Amerikaanse en Japanse toeristen arriveren dagelijks bij het Fairview-kerkhof. Meisjes leggen bloemen bij de steen van Dawson, een bioscoopkaartje of een gedicht. Opmerkelijk is het epistel van de familie Le Pine een paar stenen verder: Don't be here because of a film. Don't be here to be part of the hype! Be here to remember the lives of the people who died this night. Remember the 1503 who perished. (Wees hier niet vanwege de film. Wees hier niet vanwege de hype. Wees hier om de levens van de mensen te herdenken die in deze nacht stierven. Herdenk de 1503 die omkwamen.)

Op de permanente Titanic-tentoonstelling in het maritiem museum van Halifax geven uitvergrote foto's een beeld van het leven aan boord van wat indertijd 's werelds grootste passagiersschip was. Duidelijk te zien is het onderscheid tussen de klassen voor de rijksten en de minder welgestelden, een thema dat als een rode draad door de film loopt.

De foto's zijn gemaakt door father Francis Browne die alleen het eerste deel van de Titanic-reis meemaakte, van Southampton via het Franse Dover naar het Ierse Queenstown (nu Cobh).

gfsfc,30,15,0,0 B ELANGRIJKSTE voorwerpen op de tentoonstelling zijn een volledig intacte Titanic-dekstoel - volgens Klingender de enige in de wereld - en enkele fraai bewerkte paneelstukken. Eén ervan is door museumdeskundigen nagemaakt. Bezoekers mogen het paneel aanraken. Ze krijgen een beetje het gevoel de Titanic aan te raken, zegt hij.

Gezien de vale plekken op het paneel wordt er gretig gebruik van gemaakt. Gewerkt wordt aan een uitbreiding van de expositie met een nagemaakte, identieke dekstoel. Bezoekers mogen erin zitten, in een nagebouwd Titanic-decor.

Originele en gekopieerde documenten geven een beeld van de maiden trip van de Titanic en vooral van de betrokkenheid van Halifax direct na de ramp. Halifax was in die dagen een stad van begrafenissen, zegt museumcurator Dan Conlin. Op een van de panelen prijkt een citaat van een begrafenisondernemer: 'The Dr. and I are sleeping in the midst of 14 coffins' (de dokter en ik slapen tussen veertien doodskisten). Veel voorwerpen waren in bezit van betrokkenen bij de berging van de slachtoffers. Ze namen stukken hout en andere restanten van het schip mee naar huis.

Pas in het najaar van 1997 heeft het maritiem museum een aparte eenheid gemaakt van alle beschikbare Titanic-stukken. De populariteit van het schip kwam in een stroomversnelling door de ontdekking van het Titanic-wrak in 1985. Wetenschappers uit Halifax zijn betrokken bij het onderzoek.

In het maritiem museum is meer te zien: oude boten, scheepsmodellen, een sloep van koningin Victoria, herinneringen aan de Halifax-explosie in 1917: tweeduizend doden door een ontploffend munitieschip en het werk in de vroegere scheepvaart.

In 1999 bestaat Nova Scotia's hoofdstad 250 jaar, waarbij gretig zal worden ingehaakt op de Titanic-hype. Een restaurant heeft al een Titanic Dining Room geopend met menu's die destijds ook op het schip werden geserveerd. Bezoekers kunnen een busrondrit maken die in een paar uur langs de belangrijkste Titanic-plaatsen voert: kerkhof, gebouwen waar doden lagen opgebaard en waar begrafenisdiensten werden gehouden, woonhuizen van slachtoffers. Het levert Halifax jaarlijks dik 28 miljoen gulden extra op, volgens woordvoerderHarold Rennie. Het Titanic-toerisme staat garant voor big business.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden