Half Nederland doet de was in Spawater

Het grootste gelijk van de kleine oplichters in de horeca. Waarom zou je flessenwater uitserveren aan je klanten als precies hetzelfde water bijna gratis uit de kraan komt?...

Vorige week trok de Consumentenbond aandacht met de uitslag van een onderzoek naar terraswater. Beetje laat, in het novembernummer van de Consumentengids worden de resultaten van het zomerse onderzoek gepubliceerd. Geen terras meer open. Op 31 terrassen van Enschede tot Rotterdam werd door de Consumentenbond afgelopen zomer mineraalwater besteld. In elf gevallen bracht de ober een glas kraanwater.

Het is niet voor het eerst dat deze grappige praktijk aan het licht komt, het is eerder geconstateerd en er wordt ook melding van gemaakt in een brochure over mineraalwater van de Nederlandse Frisdranken Industrie: 'Het serveren van koolzuurhoudend leidingwater uit een tapinstallatie op de bar - het zogeheten postmixapparaat - onder de noemer mineraalwater getuigt bepaald niet van goed gastheerschap.' Nee, en de frisdrankindustrie vult de flesjes niet voor niks. Maar neem nou de gemeente Houten en bestel daar eens een Spa'tje in een café. Dan krijg je - daar valt niemand over in de Nederlandse horeca - een glas Sourcy. Dat is het watermerk van Heineken. Een zogenoemd 'vechtmerk' waarmee Heineken Spa te lijf ging in de Nederlandse horeca, want Spa rukte gevaarlijk op.

Het flesje Sourcy wordt gevuld bij Vrumona in Bunnik. Mineraalwater; 1250 jaar geleden naar beneden gevallen als regen, en via een lange, langzame ondergrondse weg tot precies onder de Vrumonafabriek gesijpeld, waar het omhoog gepompt wordt. Langs Vrumona lopen de spoorlijn naar Arnhem en de A12. Aan de overkant pompt het Waterleidingbedrijf Midden Nederland drinkwater omhoog. Twaalf eeuwen oude regen. Fantastisch water, je zou het zo in een flesje doen.

Maar het gaat door een leiding naar de huishoudens in de gemeente Houten. Ze drinken daar dus Sourcy uit de kraan en spoelen er het toilet mee door. Wie in Houten een flesje Sourcy blieft in het café, houdt zichzelf voor de gek. Net als alle andere Nederlanders met een flesje. Behalve die in Barendrecht (vies water uit de kraan) en Den Haag (jesses).

In Brabant wordt water opgepompt dat 'voor onze jaartelling als regen in de Belgische Kempen is gevallen'. Dat staat op de verpakking. Het water van voor Christus wordt als Bar-le-Duc in de winkel verkocht. Maar in de omgeving van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog doen ze met eender water ook de was en blussen ze brandjes.

Zelfde in Hoensbroek. Een limonadefabrikant vult flessen water uit dezelfde bron waar het Limburgse waterleidingbedrijf van tapt. Hebron heet het in de fles. Drinkwater heet het uit de kraan daarginds. Bewoners van de Utrechtse Heuvelrug en van Veluwe en Veluwezoom drinken water uit de kraan dat geen spat minder goed is dan het flessenwater uit Spa. En als je niet weet wat je drinkt en toch moet zeggen wat je vindt, dan blijkt dat het water uit de kraan te Hoevelaken, of dat van het Brabantse Uden, en ook dat van Amsterdam, lekkerder is dan mineraalwater uit een fles.

Ook dat is al eens eerder beproefd. De Consumentenbond deed het opnieuw. Drieëntwintig 'geoefende proevers' dronken negen glazen water uit de kraan en negen mineraalwaters. Zonder koolzuur. Zes kraanwaters werden lekkerder gevonden dan alle flessenwaters. Ze keken er bij de Nederlandse waterleidingbedrijven niet van op. Waterbedrijf Midden Nederland heeft het eerder al eens met een paar honderd mensen gedaan die bij een blinde proef hun voorkeur voor kraanwater lieten blijken. Nou hoeft smaak niet zo veel te zeggen over de kwaliteit. De 'geoefende proevers' van de Consumentenbond hadden van alle flessenwaters de meeste waardering voor een watertje uit de natuurvoedingswinkel. En dat water was nou net verontreinigd met een chloorhoudend oplosmiddel.

Kwaliteit van drinkwater kan worden uitgedrukt in wat er in zit en vooral niet in zit. Op de verpakking van mineraalwater moet de samenstelling worden vermeld. Je hebt daar alleen niet veel aan, omdat we niet weten wat goed voor ons is en wat niet. In water moet je geloven. Spa Reine - de prikloze - wordt op het etiket geroemd als 'een van 's werelds minst gemineraliseerde waters'. Raar dat het dan toch mineraalwater heet. Er zit bijvoorbeeld in een liter Spa maar 3,5 milligram kalk. Bar-le-Duc daarbij vergeleken ('zuivert je lichaam') is vloeibare kalk. Helemaal 75 duizendste gram calcium op een liter, dus bijna vijfentwintig keer zoveel als in Spa.

Is Spa dus beter? Of Bar-le-Duc? Bij de melkboer is tegenwoordig melk te koop met 'extra calcium'. Omdat de mens op z'n oude dag in elkaar stort door afgetakelde botten. Extra kalk zou dat kunnen voorkomen en dus zou je beter Brabants water kunnen drinken dan dat uit de Ardennen. Als dat helpt, duizendste grammetjes kalk in je water.

En helpt het, bestel dan liever meteen een fles Vilamina. Water uit het noorden van Zweden, twaalf jaar geleden ontdekt, rijk aan calcium en magnesium. Volgens een brochure over dat unieke water (er is geen water dat niet uniek wordt genoemd) word je van magnesium oud. Bewijs: tien procent van de mensen in de streek Kittelfjäll is ouder dan 80 jaar! De brochure vermeldt de indrukwekkende leeftijd van het water zelf: het is meer dan 40 jaar oud.

Ach gut, niet eens een eeuwtje dus. Van na de oorlog. Niet alleen de (onbelangrijke) leeftijd van het water moet van de reclametekstschrijvers indruk maken. Het water wordt ook altijd 'natuurlijk' genoemd en 'zuiver'. Vooral dat laatste is een loze kwalificatie. Echt zuiver water, waar niets inzit, doet mensen eerder kwaad dan goed. Water wil mineralen bevatten. Zuiver water onttrekt desnoods die mineralen aan de mens die het drinkt. Wie altijd met zuiver water kookt in een aluminium pan, ziet op de lange duur die hele pan verdwijnen. In het water.

Probeer dat maar eens met Spirit. Een water uit Canada. Nee geen mineraalwater, het is gesmolten gletsjer in een flesje. Het is 'het zuiverste natuurlijke water op aarde'. Duizenden jaar oud, voor de verandering. En voor '99,9997 procent zuiver'. Er zitten maar drie deeltjes vuiligheid, nou ja mineralen in, op een miljoen deeltjes water. Dat vind je nergens, zegt de reclame voor Spirit.

Een foldertje maakt een geniepige vergelijking. In Evian zitten maar liefst 310 deeltjes 'droge stof' op een miljoen deeltjes water, in Perrier nog meer (505) en in Vittel zelfs 810! Goed of slecht? Het zal de waterdrinker een zorg zijn. Het imago van het merk is belangrijker.

Je hebt vooral in Duitsland, Frankrijk en Italië mensen die hun water eeuwig trouw blijven en juist aan hun eigen merk grote (zuiverende) krachten toeschrijven. Het brakke water uit Vichy bijvoorbeeld, er worden zelfs bedevaarten naar die bron georganiseerd. Bocht! Je kan beter even een zoute haring in een glas kraanwater hangen en dat opdrinken.

Soms valt pardoes een groep waterconsumenten van z'n geloof. Omdat ander water in een leukere fles zit. Dat gebeurde in Nieuw-Zeeland. Pepsi-Cola deed water van het merk H2Go in een fles met een lurkdopje. Een plastic tepel. Zo'n dop als op een flesje waar wielrenners uit lurken onderweg. Die dop deed het hem. In een paar weken tijd werd H2GO in Nieuw-Zeeland meer gedronken dan het eigen Nieuw-Zeelandse mineraalwater en het Franse water Evian. Europese flessenvullers bestuderen intussen ook de lurkdop. Als het er van komt, moeten ze in de horeca een speciaal ventiel aan hun kraan achter de bar maken. Anders krijg je het kostelijke leidingwater niet in zo'n flesje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden