Column

Halal Prostitutie

De Puncak is een heuvelachtig idyllisch plaatsje anderhalf uur rijden van Jakarta. Voor de stedelingen is het een toevluchtsoord om aan de drukke, lawaaierige en vervuilde stad te ontsnappen. Het koele klimaat en het zeer groene, van oorsprong vulkanische landschap maken het de perfecte tegenhanger voor het soms helse karakter van een giga metropool in een tropisch ontwikkelingsland. 's Avonds is het er koud genoeg om een haardvuurtje te stoken en kinderen kunnen ritjes op bergpaardjes maken door de eindeloos uitgestrekte theeplantages, activiteiten die onvoorstelbaar zijn in de hoofdstad.

Dit liefelijke plaatsje is niet alleen een trekpleister voor expats en de Jakartaanse middenklasse die wat willen uitpuffen. Sinds eind jaren negentig komen er ook veel bezoekers uit de Arabische Golf. Vooral Saudiërs zijn verknocht aan de Puncak en komen er graag hun zomers doorbrengen. Ook voor hen is al die groene weelderigheid en frisheid een aangename afwisseling vergeleken met het barre en hete woestijnlandschap. De Puncak is een soort exotisch en betaalbaar Zwitserland. Bovendien is het ook vertrouwd islamitisch.

Behalve rust en mooie natuur heeft dit gebied voor Saudiërs nog een belangrijke charme: de mogelijkheid om een 'tijdelijk huwelijk' aan te gaan met Indonesische moslimmeisjes. Een tijdelijk huwelijk, Nikah Mutah, kan een paar uur, een week, zes maanden, of meerdere jaren duren. De tijdsduur is irrelevant, het punt is dat er vooraf contractueel - verbaal of schriftelijk - wordt afgesproken dat de verbintenis eindig is.

Anders dan in het permanente huwelijk zijn er hier geen vaste plichten. Na het ontbinden van het provisoire huwelijk heeft de man geen doorgaande verantwoordelijkheden ten aanzien van zijn vrouw. Wordt de 'korte termijn'-echtgenote zwanger dan heeft de ex-echtgenoot geen enkele verplichting om het kind te erkennen of te ondersteunen.

Dit tijdelijke islamitische huwelijk wordt in Indonesië niet wettelijk erkend maar er wordt actief aan meegewerkt door lokale dorpshoofden en geestelijken die er vaak zelf van profiteren. Het betreft meestal simpele meisjes uit arme dorpen. Hun familie wordt wijsgemaakt dat het een gouden kans is voor hun dochter om uit de armoede te ontsnappen. Uitgekozen te worden door een echte Arabier, afkomstig uit Saudi-Arabië, bakermat van de islam, wordt bovendien als een grote eer beschouwd.

Er wordt naar Indonesische maatstaven best aardig betaald voor het tijdelijk mogen trouwen met een dochter. Afhankelijk van de duur van het huwelijk varieert de bruidschat van een paar honderd tot een paar duizend dollar. Als het meisje nog maagd is wordt er een aanzienlijk hogere som betaald.

In de islam is buitenechtelijke seks haram (slecht) maar het Nikah Mutah weet dat slim te omzeilen. Het geeft ordinair vreemdgaan en prostitutie een schijn van respectabiliteit. Vrouwenactivisten en critici noemen het een vorm van 'halal prostitutie', en de islamitische geestelijken en ambtenaren die tegen betaling deze huwelijken orchestreren, noemen ze verkapte pooiers.

Nikah Mutah schijnt al in pre-islamitische tijden te hebben bestaan als oplossing voor lange reizen. Merkwaardig is dat het eigenlijk een sjiitische gewoonte is die door de soennitische traditie wordt afgewezen. Aangezien zowel Indonesië als Saudi-Arabië soennitisch zijn roept dit vraagtekens op. Echter, er bestaat ook een soennitische versie: het Misyar-huwelijk. Wat precies de verschillen zijn tussen het soennitische en sjiitische tijdelijke huwelijk is voor een leek moeilijk te begrijpen. Waar het uiteindelijk op neerkomt, is dat het allebei huwelijksvormen zijn zonder werkelijke verplichting en vaste verbintenis. De lusten zonder de lasten.

Al jaren zorgt dit religieus geoorloofd sekstoerisme ook in Indonesië voor ophef. In 2006 maakte Jusuf Kalla op een congres voor de reisindustrie een grote blunder door dit soort 'contractuele romances' een 'boost' voor het toerisme te noemen. Ook biedt het tijdelijke huwelijk, volgens de vice-president, kansen voor weduwen en gescheiden vrouwen waar in Indonesië een groot sociaal stigma op rust. (Het is bijna onmogelijk voor gescheiden Indonesische vrouwen nieuwe partners te vinden binnen hun eigen gemeenschap.)

Overigens is het niet de eerste keer dat Indonesië haar dochters op grote schaal aan Saudiërs verkoopt. Indonesië exporteerde jarenlang honderdduizenden dienstmeisjes aan Saudi-Arabië met treurige, soms tragische, gevolgen. Arbeidsmigratie naar Saudi-Arabië komt voor veel Aziatische vrouwen neer op slavernij. Ze worden op grote schaal verkracht, mishandeld, uitgebuit en soms gemarteld. Meer dan veertig Indonesische vrouwen wachten op de doodstraf, sommige omdat ze beschuldigd worden van 'hekserij'.

Een kennis die voor zijn werk vaak in de omgeving van Jakarta Airport komt, vertelde me een keer dat er in de buurt van de vluchthaven een speciale clandestiene abortuskliniek bestond, zodat terugkomende dienstmeisjes uit het Midden-Oosten zich aan de lopende band konden laten aborteren voordat ze terugkeerden naar hun dorp en familie. De vraag was zo groot, het was een 'thriving business'.

Toch zijn er ook wat lichtpuntjes: na de onthoofding van een Indonesische bediende in 2011 was er zoveel verontwaardiging dat arbeidsmigratie naar Saudi-Arabië tijdelijk werd gestaakt. Dit jaar werd er een historische overeenkomst getekend tussen beide landen om eindelijk de rechten van de meisjes beter te beschermen. Hun paspoort mag bijvoorbeeld niet meer afgepakt worden en ook moeten ze de mogelijkheid krijgen om te kunnen communiceren met hun familie en de buitenwereld.

Ook de seriële polygamie van de Saudische Puncak-gangers wordt af en toe aangepakt. Regelmatig worden er een paar betrapt en exemplarisch het land uitgezet. Een bezorgde Saudische organisatie is een campagne begonnen om naar Indonesië reizende mannen te waarschuwen voor het gevaar 'slachtoffer' te worden van uitgekookte huwelijksmakelaars die nietsvermoedende Saudische toeristen een lokaal bruidje willen 'opdringen'. Vooral Saudische mannen schijnen de dupe te worden van die agressieve vrouwenhandelaren. Toch mooi dat er een organisatie is die zich ook het lot van deze kwetsbare groep aantrekt.

Sophie Merle woonde jarenlang in Indonesië. Ze is sociaal wetenschapper en beeldend kunstenaar. Deze maand schrijft zij speciaal voor de site van de Volkskrant vijf gastcolumns die iedere zondag gepubliceerd zullen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden