Haïti: van moeilijk naar onhoudbaar leven

Aan lijden en honger zijn de Haïtianen al gewend. Maar na vier zware orkanen is de ellende niet meer te overzien....

GONAÏVES Hun kasten waren al praktisch leeg, ook voor de wind kwam, de hemelsluizen zich openden en de kuststad volliep met dikke, bruine, stinkende drek. Lijden werd hier al lang geleden normaal. Kinderen leren hier al vroeg dat huilen niet helpt.

Maar de lijdzame geest van de inwoners van Gonaïves, een havenstad aan de noordkust van Haïti, wordt op de proef gesteld door de recente reeks orkanen. Faye, Gustav, Hanna en Ike zijn namen die de Haïtianen nu als een vloek in de oren klinken. De orkanen hebben hun reeds belabberde levens nog erger gemaakt.

Bruggen en wegen zijn weggeslagen, hele gebieden op het platteland zijn geïsoleerd. Volgens hulpverleners en de Haïtiaanse autoriteiten zijn er in Gonaïves meer dan 500 doden gevallen, maar dat getal kan nog oplopen.

Na vier felle stormen in minder dan een maand is het weinige wat veel mensen hier hadden, gereduceerd tot niets. Hun eenvoudige huizen staan onder water, ze leven op hun daken. Het water is door de felle zon gedaald, maar staat nog steeds tot aan de enkels, knieën of zelfs de heupen. Scholen zijn dicht, en honger is alom aanwezig. Moeilijke levens zijn onhoudbare levens geworden, en het orkaanseizoen is pas halverwege.

Zie bijvoorbeeld Edith Pierre, die met haar zes kinderen op haar dak in het centrum van Gonaïves woont. Ze heeft een laken opgehangen om hen af te schermen voor de brandende zon. De weinige kledingstukken die ze kon redden, liggen in stapeltjes aan de rand van het dak.

Of zie Daniel Dupliton, die het lokale Rode Kruis leidt, en bij wie ontheemde verwanten, vrienden en vreemdelingen zijn ingetrokken. Meer dan honderd mensen bezetten elke vierkante meter van zijn woning én zijn tuin. ‘Er is officiële opvang en er is officieuze opvang, zoals mijn huis’, zegt Dupliton.

Haïti, al lang het armste land van het westelijke halfrond, is nog ellendiger geworden. Haïtianen hadden het al moeilijk om zich te voeden vóór de orkanen hun landbouwgrond toetakelden, hun vee doodden en hun kleine voorraden rijst wegspoelden.

‘Het leven was al zeer moeilijk’, zegt Raphael Chuinard, die in Gonaïves de distributie van noodhulp voor het Wereldvoedselprogramma van de VN coördineert. ‘Er was te veel ondervoeding. De mensen berustten in hun lijden.’

Nu is het lijden nog erger geworden. In de kathedraal, waar het water binnenstroomde langs de voordeur, ligt overal naar riool stinkende modder. Boven hebben tientallen mensen onderdak gevonden op een betonnen vloer. Als een bezoeker langskomt, wrijven de inwoners op hun buiken en smeken ze om eten.

Voedsel bij de hongerigen krijgen is niet makkelijk. Het transport kan enkel per vliegtuig, helikopter of schip, omdat vrachtwagens blijven vastzitten in de modder. Als het voedsel in plaatsen als Gonaïves aankomt, ontaarden voedseldistributies door het gedrang van de mensenmassa vaak in een strijdgewoel. Daarom beginnen voedseltransporten, bewaakt door Argentijnse VN-soldaten, nu al voor dag en dauw, terwijl de inwoners nog slapen.

Haïtiaanse politici, meer gekend wegens hun machtsstrijd dan wegens hun strijd tegen de armoede, waren in een twist verwikkeld toen de orkanen toesloegen. Het parlement had de eerste minister van president René Préval na voedselrellen weggestemd, en de twee volgende kandidaten afgewezen. De regering was op drift.

Te midden van de hersteloperatie nam Michelle Pierre-Louis het roer over. De nieuwe premier probeerde Gonaïves per autocolonne te bereiken, maar dat lukte niet. Uiteindelijk vloog ze dinsdag over het rampgebied, wat op de grond in Gonaïves meteen tot gemopper leidde omdat ze niet eens was geland.

Een Amerikaanse marineschip pendelt nu met voedsel en VN-personeel tussen de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince en Gonaïves, dat door zijn lage ligging het zwaarst beschadigd is van heel Haïti. President Préval vatte de schade samen in The Miami Herald: ‘Dit is Katrina in het hele land, maar dan zonder de bestaansmiddelen die Louisiana had.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.