Haïti in seismisch riskant gebied

Bij Haïti komen geregeld bevingen voor, maar meestal zijn ze zwakker dan die van dinsdag.

Het was de beving die wel moest komen, de aardbeving van 7 op de schaal van Richter die dinsdagavond 22.53 uur Nederlandse tijd Haïti trof. In 2008 waarschuwden geologen op grond van verplaatsingsmetingen met GPS-apparatuur van de bodem in het nu getroffen gebied, dat een beving van mogelijk kracht 7,2 in de maak was, als de opbouw van krachten zich bleef voordoen.

Dat Haïti op een seismisch riskante plek ligt, is bekend. Het eiland Hispanolia, waarvan Haïti het westelijk deel vormt, ligt aan de noordrand van de Caribische aardschol, die klem zit tussen de Noord- en Zuid-Amerikaanse platen. Aan de noordrand bewegen de platen langs een breuklijn, de Enriquillo-Plaintain Garden-breuk, zijdelings langs elkaar met gemiddeld 20 millimeter per jaar.

In het gebied doen zich geregeld bevingen voor, maar meestal zijn die veel geringer dan die van dinsdag; in feite is het oostelijk deel van het eiland, de Dominicaanse Republiek, seismisch veel actiever. De laatste grote bevingen vonden plaats in 1860 en 1887.

Het epicentrum van de nieuwste beving lag slechts 16 kilometer westelijk van de hoofdstad Port-au-Prince. Maar vooral door de geringe diepte, slechts 8,3 kilometer diep, is de verwoesting in de omgeving enorm. Bij ondiepe bevingen wordt de energie van de beving in een relatief klein gebied afgegeven, in de vorm van abrupte heftige bewegingen van de grond.

Daarbij komt dat veel gebouwen in Haïti slecht gebouwd zijn en veelvuldig op steile hellingen worden geplaatst. Daardoor zijn ze extra kwetsbaar. Een reeks naschokken bemoeilijkt de reddingswerkzaamheden.

Utrechtse geologen maakten de laatste jaren een model van de situatie in Haïti, waaruit is op te maken hoe de beving is ontstaan. De relatief kleine Caribische plaat wordt gemangeld tussen de Noord- en Zuid-Amerikaanse platen. Het wegzinken van de rand van de plaat is daarbij de belangrijkste drijvende kracht.

De Enriquillo-Plaintain Garden-breuk ligt niet direct aan de rand van de plaat, maar ontstaat door secundaire krachten in de Caribische plaat, die zelf oostwaarts beweegt.

Als breukvlakken tijdelijk niet langs elkaar heen glijden, bouwt zich een wrijvingsspanning op die zich uiteindelijk abrupt ontlaadt als een aardbeving. Volgens de Utrechtse aardwetenschapper Rob Govers is het moment van zo’n beving niet te voorspellen, maar kunnen de onderlinge bewegingen van de platen met GPS-apparatuur goed in de gaten worden gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden