Haïti heeft zijn rum terug

De aardbeving van januari legde de export van het beroemdste exportproduct van Haïti stil. Nu produceert Barbancourt weer...

SANTA CRUZ De nasleep van de aardbeving van 12 januari in Haïti is lang en problematisch. Ruim een miljoen mensen verblijven nog in tentenkampen. President René Préval gebruikt onder groeiend protest de ramp als excuus om langer aan de macht te blijven. Desondanks is er reden om te proosten: het bottelen van Barbancourt Rum, ’s lands oudste en beroemdste exportproduct, is hervat.

Vier maanden was het vertrouwde geklingel van tegen elkaar tikkende flessen niet te horen in de bottelfabriek. ‘Een kleine onderbreking, de eerste uit onze geschiedenis’, zegt financieel directeur William Eliacin. ‘De reparatiewerkzaamheden in de suikermolen, distilleerderij en rijpingskamer zijn afgerond. We zijn er weer bovenop.’ Eliacin is de rechterhand van Thierry Gardère, eigenaar en de vierde generatie van het Haïtiaanse familiebedrijf.

De fabriek – verscholen tussen dikke palmbomen en bougainvillea’s, vijftien kilometer ten noorden van Port-au-Prince – overleefde staatsgrepen, dictaturen, orkanen en een boycot. Maar op 12 januari verloor Barbancourt Rum in dertig seconden 4 miljoen dollar. Muren stortten in, machines raakten beschadigd en amberkleurige flessen en witte eikenhouten vaten – waarvan een groot deel vijftien jaar oude rum bevatte – sloegen stuk.

De aardbeving met een kracht van 7 op de schaal van Richter, die 250- tot 300 duizend levens eiste, maakte ook slachtoffers onder het personeel van Barbancourt. Vier van de 250 werknemers stierven onder het puin van hun huizen en bijna 25 procent van het personeel raakte dakloos. Sommigen wonen nog steeds in tenten op een voetbalveld van het bedrijf, samen met 300 anderen. ‘Het is relatief makkelijk de materiële schade te boven te komen. Maar de mentale shock blijft lang nadreunen’, aldus Eliacin.

De financieel directeur vertelt dat het bedrijf drie miljoen liter rum per jaar produceert, goed voor ruim 12 miljoen dollar. Dat is bescheiden vergeleken met Bacardi (805 miljoen dollar in 2009). ‘Maar wij werken voor het topsegment van de markt’, zegt Eliacin. Twintigduizend kisten worden jaarlijks naar de VS geëxporteerd en vijftienduizend naar Europa. In december gaf Barbancourts vijftien jaar oude Réserve du Domaine de beste rum van Bacardi het nakijken op een internationaal concours in de VS. ‘Evenwichtig en elegant, met complexe, duurzame aroma’s en smaken van bloemen, fruit, specerijen en bijenwas’, meldt het juryrapport.

Het bedrijf werd in 1862 opgericht door Dupré Barbancourt, een Franse avonturier die vanuit de cognacstreek Chavente zijn geluk zocht in Haïti. In datzelfde jaar besloten de VS de Haïtiaanse pariastaat, die zich in een slavenopstand had bevrijd van het Franse juk, te erkennen. ‘Barbancourt is net zoals ons land’, zegt Eliacin. ‘We zijn een magneet voor tegenslag en een symbool van overleving.’

In het beruchte Duvalier-tijdperk in de jaren vijftig begon een rivaal rum te verkopen onder de naam Jane Barbancourt. De oude Barbancourt-familie won de rechtszaak. Tijdens de drie jaar durende internationale boycot na de staatsgreep tegen president Jean-Bertrand Aristide in 1991 worstelde de destilleerderij om het hoofd boven water te houden. ‘Het was moeilijk een comeback te maken’, aldus Eliacin. ‘Het kostte ons vier jaar om op het oude niveau terug te keren.’

Rum is tegenwoordig een onmiskenbare bron van Haïtiaanse trots. ‘We zijn een nationaal instituut’, zegt Eliacin. Iedereen in het land drinkt Barbancourt, van de Frans en Engels sprekende zakenelite in de heuvels buiten Port-au-Prince tot de voodoopriesters in de tempels in de krottenwijken van Carrefour. Bovendien is elke Haïtiaan ervan overtuigd dat je de geesten van de doden kunt ontwaken door de grond met de gouden rum te besprenkelen. De kerkhoven van de hoofdstad liggen bezaaid met lege Barbancourt-flessen.

Eliacin hoopt dat het land zich weer op de toekomst kan richten. ‘We wensen dat we allemaal kunnen beginnen in een nieuw Haïti.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.