Haider wekt vooral buiten Oostenrijk onrust

De zege van Haiders extreem-rechtse partij leidt tot veel ongerustheid in Israël en elders in Europa. Maar in Oostenrijk zelf gaat de aandacht vooral uit naar het verlies van de sociaal-democraten....

De zege van de extreem-rechtse partij van Jörg Haider zondag tijdens de parlementsverkiezingen is in Oostenrijk laconiek ontvangen. Afgezien van enkele intellectuelen en de voorman van de joodse gemeenschap in Wenen, lijken weinigen geschrokken van de groei van de Vrijheidspartij (FP & Ouml;) tot tweede partij van het land.

Anders zijn de reacties in diverse Europese landen en Israël, waar vooral in de pers met ontzetting is gereageerd op Oostenrijks ruk naar rechts. 'Een op de vier Oostenrijkers heeft op een neonazi gestemd', kopte Jedioth Achronoth, Israëls grootste dagblad. De Israëlische president Weizmann noemde de uitslag een reden tot bezorgdheid en een onplezierig moment voor Europa. Hij verwacht dat joden zich zullen afvragen of zij nog in Oostenrijk willen blijven wonen.

De EU-commissaris voor de uitbreiding van de Europese Unie, Günther Verheugen, zei dat deelname van de FP & Ouml; aan de Oostenrijkse regering het Europese proces van uitbreiding en integratie zou blokkeren. Vooral in Tsjechië, Slovenië en Slovakije, de buurlanden die graag tot de EU willen toetreden, bestaat ongerustheid over de winst van de FP & Ouml;, die tegen de uitbreiding van Europa en toelating van immigranten is.

De Oostenrijkse sociaal-democratische bondskanselier Viktor Klima heeft zich niet uitgelaten over de forse groei van extreem-rechts. Wel zei hij niet van plan te zijn met Haiders partij coalitiebesprekingen te voeren.

De vier politieke partijen die zijn vertegenwoordigd in het parlement, gaan in hun reacties voornamelijk in op de betekenis van de uitslag voor hun eigen partij. Zo kondigen de sociaal-democraten, die 5 procent verlies hebben geleden, 'veranderingen in de partijstructuur' aan.

De meeste Oostenrijkse kranten beschouwden gisteren het verlies van de sociaal-democraten onder leiding van bondskanselier Klima als het belangrijkste nieuws. Ondanks het voor deze partij ongekende verlies is zij nog wel de grootste gebleven.

Politieke commentatoren laten de zege van Haider links liggen. Enkelen spreken van een 'aardbeving' in het Oostenrijkse politieke landschap, omdat de grootste regeringspartij zware klappen heeft gekregen, de liberalen niet meer terugkeren in het parlement en rechts (de conservatieven en extreem-rechts) nu een grote meerderheid heeft in de volksvertegenwoordiging.

Wel wordt de uitgelaten feestvreugde op de partijbijeenkomsten van de Vrijheidspartij in alle kranten breed uitgemeten.

De kwaliteitskrant Der Standard is het enige dagblad dat reacties buiten het politieke spectrum heeft gevraagd. De krant laat onder anderen de filosofe Isolde Charim aan het woord. De uitslag betekent volgens haar een 'gevoelige terugslag voor de democratie'. De cabaretier Thomas Maurer denkt dat de Vrijheidspartij van Haider de komende jaren zal uitgroeien tot de 'maagzweer' van het land. De verkiezingsuitslag toont zijns inziens aan dat in Oostenrijk alleen 'stompzinnige emotionaliteit' loont.

Leon Zelman, voorman van de joodse gemeenschap in Wenen, ziet met een omvangrijk extreem-rechts geen plaats meer voor hem in de Oostenrijkse hoofdstad. Over de houding van politieke partijen tegenover Haider zegt hij tegen het weekblad Format: 'Niemand zegt, je ben een leugenaar. Men laat hem onweersproken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden