nieuws

Haftar heeft iedereen tegen zich in het harnas gejaagd

Veldmaarschalk Khalifa Haftar lijkt met zijn mars op Tripoli zijn eigen glazen te hebben ingegooid. De toenadering die hij de afgelopen maanden had gezocht – en gevonden – met milities in door de Libische regering gecontroleerd gebied is in één klap ongedaan gemaakt. Een mogelijk politiek akkoord lijkt opeens van de baan.

Leden van het Libische Nationale Leger (LNA) van veldmaarschalk Khalifa Haftar, onderweg van Benghazi naar Tripoli. Beeld REUTERS

Milities in steden als Misrata, Zawiyah en Zintan, die bereid waren zaken te doen met de leider van wat enigszins misleidend het Libische Nationale Leger (LNA) heet, hebben zich van deze veldmaarschalk afgekeerd en staan nu schouder aan schouder met de Regering van Nationaal Akkoord (GNA) van premier Fayez el-Serraj. De alliantie die Haftar in het westen van het land aan het bouwen was, is vernietigd.

‘Haftar had op meer steun van lokale groepen gerekend. Dat is niet gebeurd’, zeg Rhiannon Smith, directeur van Libya Analysis in Londen. ‘Zijn oproep om Tripoli in te nemen heeft alle gemaakte afspraken ondermijnd. Terwijl veel groepen inmiddels geneigd waren een rol van Haftar op zijn minst te accepteren, hebben ze zich nu allemaal verenigd tegen het LNA.’

Het lijkt onwaarschijnlijk dat het LNA in staat is Tripoli in te nemen. Daarvoor ontbreekt de militaire capaciteit, zeker nu Haftar zijns ondanks de tegenkrachten heeft verenigd. Een langdurige strijd rondom de hoofdstad is wel mogelijk en zelfs waarschijnlijk, als er geen politieke oplossing komt.

LNA-leider Khalifa Haftar begroet op 5 april secretaris-generaal Antonio Guterres van de Verenigde Naties in zijn hoofdkantoor, 25 kilometer ten oosten van Benghazi. Beeld AFP

Het is echter moeilijk in te zien hoe de nationale conferentie onder auspiciën van de Verenigde Naties, die volgende week wordt gehouden in het zuidwesten van Libië, nog tot iets zou kunnen leiden. De LNA en de GNA zouden daar moeten praten over een politiek akkoord voor een overgangsperiode.

De VN hadden de bijeenkomst behoedzaam voorbereid. Serraj en Haftar spraken elkaar eind februari in Abu Dhabi onder hoede van de VN. Na afloop werd weinig bekendgemaakt, maar duidelijk is wel dat er een soort akkoord lag over het houden van verkiezingen en het samenvoegen van nationale instellingen. ‘Serraj voelt zich nu verraden door Haftar’, zegt Smith. ‘Wat ze in Abu Dhabi hadden afgesproken, is ondermijnd.’

De internationale gemeenschap kijkt machteloos toe. Veel landen, ook Europa en de VS, steunen nog altijd de internationaal erkende regering van premier Serraj en het VN-proces. Maar de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en andere landen steunen Haftar. Met hun geld heeft hij een sterk leger opgebouwd.

Troepen loyaal aan de Regering van Nationaal Akkoord (GNA) arriveren zaterdag in Tajura, een buitenwijk van Tripoli aan de kust. Beeld AFP

Er klonk de afgelopen maanden weinig kritiek op Haftars militaire opmars in het zuiden van Libië. Pas nu hij is opgetrokken naar de hoofdstad komt er wat kritiek los, maar veel landen willen Hafter niet als enige boosdoener aanwijzen. ‘Libiërs zien in het buitenland veel stilzwijgende steun voor Haftar’, zegt Smith.

De GNA-regering van premier Fayez el-Serraj heeft weinig controle over veel van de milities die opereren in regeringsgebied. ‘De meeste milities vertrouwen hem niet’, zegt Smith. ‘De structuur is fragiel. Maar Serraj is nu eenmaal de internationaal erkende regering. Ze hebben zich nu verenigd tegen Haftar. Zolang Serraj internationale legitimiteit heeft, zullen alle milities onder zijn paraplu blijven.’

Veldmaarschalk Haftar wekt graag de indruk dat het hem er vooral om te doen is de islamisten een halt toe te roepen. Internationaal valt zijn strijd tegen de ‘terroristen’ goed. Dat is echter grotendeels retoriek. ‘Haftar wordt zelf gesteund door salafistische strijders’, volgens Smith. ‘Het onderscheid is niet duidelijk.’

Waar het wel om gaat: macht. Als Haftar bevelhebber van het echte nationale leger zou worden (wat hij zegt te ambiëren), zou hij volgens Smith geen politieke leiding boven zich accepteren.

Geld is een andere factor. Het LNA raakt door zijn geld heen. De zeggenschap over Tripoli, waar alle staatsinstellingen zich bevinden, is daarvoor de oplossing. Haftar controleert de meeste olievelden van Libië, maar niet de olie-inkomsten. Die lopen via de centrale bank in Tripoli. Wie Libië wil controleren, moet de hoofdstad hebben.

Profiel veldmaarschalk

Dit is Khalifa Haftar, de man die met zijn leger aan de poorten van de Libische hoofdstad Tripoli staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden