Hadden de Hawaiianen zich beter kunnen voorbereiden op Kilauea?

Het dorpje Pahoa op Hawaii telt vijftig huizen en achthonderd inwoners. Zij wonen in de schaduw van de vulkaan Kilauea. De lavastroom, afkomstig uit de sinds 1983 in eruptie zijnde vulkaan, bedreigt de inwoners van het dorp nu echter. Maandenlang kroop het lava richting het dorp, maar pas nu wordt Pahoa geëvacueerd. Waarom werd er niet eerder iets gedaan?

'Een lavastroom is nietsontziend, er is niet veel wat we daartegen kunnen doen.'Beeld getty

De Kilauea is met zijn 30 duizend jaar één van 's werelds jongste vulkanen en één van de vijf vulkanen die samen Hawaii vormen. Van die vijf is het de meest actieve, die sinds zijn laatste eruptie, in 1983, constant actief is. De stroom langs de flank van de vulkaan heeft in ruim dertig jaar tijd een spoor van verwoesting door het Hawaiiaanse landschap achtergelaten. Zeker tweehonderd gebouwen werden door de stroom verwoest en veertien kilometer snelweg werd bedolven onder een metersdikke laag lava.

De lavastroom van Kilauea is Pahoa tot op luttele meters genaderd.Beeld afp

In augustus werd bekend dat de lavastroom zich in de richting van het dorpje Pahoa verplaatste. De lokale autoriteiten bleven echter rustig, tot er vanmorgen werd overgegaan tot evacuatie. De vraagt rijst dan ook waarom er niet eerder maatregelen zijn genomen. 'Het antwoord op deze vraag is tweeledig', zegt Manfred van Bergen, vulkanoloog aan de Universiteit van Utrecht. 'Ten eerste heb je te maken met een zeer rustige lavastroom, waarvan we redelijk precies kunnen voorspellen waar hij heen gaat.' Deze voorspelling is gebaseerd op de hoogteverschillen van het land en de veronderstelling dat een lavastroom altijd naar het laagste punt gaat.

Kosten

'Het tweede antwoord op de vraag waarom er niks gedaan is, is dat er simpelweg heel weinig tegen een lavastroom is opgewassen. Hij is nietsontziend.' Oplossingen die soms werken tegen lavastromen, zoals het graven van een kanaal of het opwerpen van een dam, zijn erg duur en meestal van tijdelijke duur.

Volgens van Bergen is het dan ook niet zo opvallend dat er in de laatste dertig actieve jaren van de vulkaan geen concrete maatregelen zijn genomen: 'De kosten van zo'n operatie wegen niet op tegen die van een paar verwoeste huizen. Bovendien stroomde het lava uit Kilauea lange tijd een andere kant op, rechtstreeks de zee in. Pas sinds juni is de stroom van richting veranderd.' Naast Pahoa liggen er nog meer dorpen op het pad van de Kilauea. Ook deze dorpen zijn echter klein, wat het opwerpen van barrières niet de moeite waard maakt.

De lavastroom bedolf al zo'n 14 kilometer snelweg onder een metershoge laag.Beeld ap

Gelaten reactie

Ook de gelaten reactie van veel Hawaiianen, die tot het laatste moment wachten met evacueren, is volgens van Bergen niet vreemd te noemen. 'In Hawaii zijn dit soort uitbarstingen aan de orde van de dag. En zoals gezegd, de uitbarsting van Kilauea is heel rustig. De stroom vordert met zo'n 10 tot 20 meter per uur. Dat gaf de mensen alle tijd om zich voor te bereiden op wat er ging komen en hun spullen te pakken. En veel mensen hoopten dat de stroom zou stoppen. Zo'n uitbarsting kan namelijk ook zomaar voorbij zijn, dat is het enige wat we nog niet goed kunnen voorspellen.'

Drive-in vulkaan

De Kilauea is naast gevaarlijke vulkaan ook een toeristische trekpleister. Omdat de lavastromen zo gestaag zijn, is het mogelijk om van dichtbij het schouwspel te aanschouwen. Toeristen kunnen zelfs wandeltochten maken over het gestolde gedeelte van de lavastroom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden