'Had Wilders niet een beetje gelijk?'

Geert Wilders heeft er belang bij te laten zien dat de oppositie niet een echte oppositie is, maar in het Griekenland-dossier met het CDA en de VVD onder een hoedje speelt. Dat zal hem electoraal geen windeieren leggen.

Beeld anp

Alle krantenredacties zijn het erover eens dat Wilders met zijn 'doe 's normaal man' tegen premier Rutte te ver gegaan is, en voor wie gewend is aan de parlementaire mores was de woordenwisseling ook ongewoon schokkend.

Metafoor

Maar weinigen merkten op dat aan de opmerking van Wilders een provocatie van Rutte voorafgegaan was in een interruptiedebat over een uitspraak van de PVV'er De Roon. Deze zei letterlijk: 'En toen kwam de islamitische aap uit de mouw: premier Erdogan.' Pechtold concludeerde dat De Roon Erdogan 'een islamitische aap' genoemd had, en Rutte nam die interpretatie over. Ten onrechte, zo betoogde Wilders, want De Roon gebruikte het woord aap als een metafoor. Wilders had natuurlijk gelijk: bij de uitdrukking 'nu komt de aap uit de mouw' denkt alleen een nieuwe Nederlander dat er werkelijk een levende aap uit een mouw komt.

Terwijl Wilders dat bij de interruptiemicrofoon aan het uitleggen was liet Rutte een neerbuigend 'aach...' horen. Dat was sarren en Wilders verloor zijn zelfbeheersing. Het past een Kamerlid niet om tegen de premier te zeggen: 'Doe 's normaal man.' Maar het past een premier niet om een Kamerlid te sarren.

Rutte had natuurlijk moeten zeggen dat Wilders wel gelijk had, maar dat er van dat gelijk in een Engelse vertaling niet veel overbleef en dat het daarom van De Roon onverstandig en dus verwerpelijk was zijn kritiek op Erdogan zo te formuleren.

Kleuter
Een dag eerder waren er door twee oppositiepartijen onthullende dingen gezegd. Cohen noemde Wilders een kleuter die zijn zin niet kreeg. Daarmee liet hij zich lelijk in de kaart kijken. Een volwassen tegenstander een kind noemen. Hoe paternalistisch kun je zijn? Is dat nu juist niet waarom Henk en Ingrid genoeg hebben gekregen van de Partij van de Arbeid?

Maar ook Jolande Sap deed vrolijk mee in deze infantilisering van Wilders. Zij had een verlengsnoer meegenomen om te laten zien hoe je 'de stekker eruit moest trekken'. Het ontlokte Wilders de opmerking dat bij Sap 'de stekker er kennelijk nooit in gezeten had'. Ook dat was kinderachtig, maar meer to the point. Want wat wilde Sap nu eigenlijk?

Sap zei dat als Wilders het werkelijk zo erg vond dat het kabinet-Rutte tientallen miljarden in een bodemloze Griekse put stort, hij het kabinet moet laten vallen. Dat hij dat niet doet, zou aantonen dat Wilders een cynische hypocriet is, meende zij. Wilders stelde daartegenover dat de steun aan Griekenland niet in het gedoogakkoord staat en hij dus niet verantwoordelijk gehouden kan worden voor wat het kabinet doet met steun van de oppositie.

Stopzetten
Wilders kán het kabinet natuurlijk laten vallen door het gedoogakkoord op te zeggen. Daar heeft Sap gelijk in. Maar leidt dat vervolgens tot het stopzetten van de hulp aan Griekenland? Daar is weinig kans op, want bij eventuele verkiezingen zullen de partijen die tegen hulp aan Griekenland zijn (SP en PVV) nooit zo groot worden dat ze samen de meerderheid krijgen, nog afgezien van de vraag of SP en PVV ooit samen zouden willen regeren.

Het is dus gewoon niet waar dat Wilders de mogelijkheid heeft om de hulp aan Griekenland stop te zetten door het kabinet te laten vallen. Het hele gedoe met de stekker van Sap is vals. Sterker nog, Wilders heeft wel degelijk een punt als hij Cohen en Sap grote gedogers noemt. Beide partijen hebben de mogelijkheid om de hulp aan Griekenland te blokkeren en als zij dat zouden doen dan zou het kabinet waarschijnlijk vallen. Ik kan me niet voorstellen dat CDA en VVD het anti-Europa beleid van SP en PVV zouden gaan uitvoeren.

Waarom trekken GroenLinks en PvdA dan 'de stekker er niet uit' door met PVV en SP tegen de steun aan Griekenland te stemmen? Kennelijk vinden zij de hulp aan Griekenland belangrijker dan het ontmantelen van de verzorgingsstaat. Dat mag, maar dan moeten zij niet gek opkijken dat zij door Wilders de grote gedogers worden genoemd. 'Bedrijfspoedel' was misschien beledigend, het was wél des Pudels Kern.

Gelijk
Het bijzondere aan dit minderheidskabinet is dat het gedoogd wordt door de PVV én door de oppositie. De PVV doet dat op basis van een gedoogakkoord, de oppositie op basis van ad-hoc-onderhandelingen. Het enige waar Wilders dus écht ongelijk in heeft, is de constatering dat Cohen en Sap niets terugkrijgen voor hun steun. De voortdurende onderhandelingen tussen kabinet en oppositiepartijen bewijzen het tegendeel. Noch het kabinet, noch de oppositie heeft er belang bij daar veel ruchtbaarheid aan te geven. De oppositie wil natuurlijk niet te boek staan als gedoogpartijen, het kabinet wil niet graag toegeven dat het soms zijn plannen moeten bijstellen om steun te vinden bij de oppositie.

Wilders daarentegen heeft er belang bij te laten zien dat de oppositie niet een echte oppositie is, maar in het Griekenland-dossier met het CDA en de VVD onder een hoedje speelt. Het zal hem electoraal geen windeieren leggen, zelfs niet als hij voor zijn onparlementaire gedrag door de verzamelde journalisten op zijn vingers wordt getikt. Kiezers kijken over het algemeen meer naar de inhoud dan naar de vorm.

Meinder Fennema is hoogleraar politieke theorie en auteur van Wilders. Tovenaarsleerling.

 GroenLinks en PvdA vinden hulp aan Griekenland belangrijker dan ontmanteling verzorgingsstaat  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.