Column

Had Hans Jansen dan toch gelijk?

'Het kan ook zo gebeuren in Nederland', luidde gisteren de kop boven een stuk in de Volkskrant over de aanslag op de homobar Pulse in Orlando, waarbij 49 doden zijn gevallen.

Wijlen Hans Jansen. Beeld Marco Okhuizen

Wie dat ook altijd heeft gezegd, was de vorig jaar overleden arabist Hans Jansen. Hij heeft zelfs een lezing gehouden waarbij hij sprak over 'rivieren van bloed' die vanuit Amsterdam-West op ons af zouden rollen. Hans Jansen werd erom verguisd, ook door mij.

'Overdrijf je niet een beetje, Hans?'

Hans gromde wat terug. Een gescheiden man, die woonde tussen zijn boeken. Als ik iets over de islam wilde weten, zocht ik hem op en was hij niet te beroerd om een paar uur college te geven. Over de Koran, de sharia, over waar het woord geitenneuker vandaan kwam, over de verplichting om als vrouw een hoofddoekje te dragen. Een aardige geleerde, een tikje wereldvreemd. Anders was toch niet te verklaren dat hij de rivieren van bloed had geleend van Enoch Powell en zich had aangesloten bij de partij van Geert Wilders.

Zo dacht ik, terwijl Hans nog eens gromde. Hij werd steeds eenzamer. Op straat stommelde hij bozig voorbij zonder te groeten en via een wederzijdse vriend liet hij een briefje bezorgen met de mededeling dat hij mij zag als 'een verrader van Theo van Gogh'. Ik stuurde hem een briefje terug: 'Hans, overdrijf je nou niet een beetje?'

Toch zou ik die slachtpartij in Pulse wel een rivier van bloed willen noemen. Het valt moeilijk te ontkennen dat dit een accurate beschrijving is. Hierbij vergeleken is de moord op Theo van Gogh niet meer dan een druppeltje. Je had natuurlijk ook die moorden in het Joods Museum in Brussel, maar vreemd genoeg voelt Orlando dichterbij.

Het is al weer een tijdje geleden, maar ik ben er eens geweest - met mijn dochter naar Disney World. Als vader doe je namelijk alles om je kind een stukje van de wereld te laten zien. Maar nu lees ik dat Omar Mateen, de 29-jarige schutter van Orlando, volgens zijn tweede vrouw in april Disney World heeft bezocht om te bekijken of het attractiepark een geschikte plek zou zijn voor de aanslag.

Een herdenkingsplek ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het bloedbad in Orlando. Beeld Reuters

Vooral het onbeveiligde winkelgebied van Disney Springs had zijn belangstelling. De gedachte dat je daar voor je kind een Mickey Mouse staat te kopen en dat er ineens zo'n 'Allah Akbar!'-roepende idioot met een stengun op je afkomt, maakt misselijk.

Je wordt gedwongen hierover na te denken, want die moslimaanslagen behoren zo langzamerhand tot de dagelijkse praktijk. Nog maar twee dagen geleden zijn in Magnanville, een voorstadje van Parijs, een politieagent en zijn vrouw zo maar door een jihadist doodgestoken. In een beek van bloed laten zij een 3-jarig kind achter.

Tegelijkertijd weten wij eigenlijk niets van de beweegredenen van al die door de Islamitische Staat geïnspireerde moordenaars. Wat zijn hun motieven, is er werkelijk sprake van een kortsluiting in hun hoofden of zijn ze zorgvuldig gebrainwasht, zoals in de Netflix-serie Homeland? Behalve wat goedkope psychologie en statistiek bereikt ons weinig, terwijl wij toch als intensieve gebruikers van de openbare ruim-te gevaar lopen. Laat die jonge-tjes van De Correspondent maar fijn uitrekenen hoe verwaarloosbaar klein de kans is dat je daar een kogel door je kop krijgt.

Omar Mateen kwam ertoe zich te bewapenen, nadat hij twee mannen op straat had zien zoenen. Althans, dat zegt zijn vader, die zelf een fan van de Taliban schijnt te zijn. Vader kan de daad van zijn zoon niet goedkeuren, omdat het niet aan de mens is homoseksuelen te straffen, maar aan God. Waarschijnlijk beseft de vader niet dat hij het met deze redenering alleen maar erger maakt. Bezien vanuit een modern westers perspectief dient hier helemaal niet gestraft te worden, zelfs niet door God.

Tegelijkertijd maakt de vader van Omar pijnlijk zichtbaar dat elke lone wolf een paar opvoeders heeft. Zelfs als die in zijn jeugd afwezig waren, dan nog zijn er vrijwel altijd andere instanties die hem hebben geleerd hoe hemel en aarde zich tot elkaar verhouden.

Wie weet hoe je deze moslimterreur moet aanpakken, verdient de Nobelprijs. De Verenigde Staten zijn verdeeld in een Hillary-kamp en een Trump-kamp. Hillary wil het aantal wapens in Amerika verminderen en Trump wil het aantal moslims in Amerika in elk geval niet vergroten. Ik vermoed dat de arabist Hans Jansen vanuit de hemel - hij was katholiek - hun allebei gelijk zou geven.

Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden