Had familie Nouri over hartafwijking moeten worden ingelicht? Volgens de wet niet

Kinderen van 16 jaar zijn in medisch opzicht volwassen

De familie van Abdelhak Nouri is geschokt dat zij nooit is geïnformeerd over de hartproblemen van de Ajax-voetballer. Had dit wel gemoeten? Niet volgens de regels der wet.

Abdelhak Nouri. Beeld anp

Een opvallend detail dat door de zaak-Nouri weer in de belangstelling staat: kinderen van 16 jaar zijn in medisch opzicht volwassen. Als Nouri van de hartafwijking heeft geweten, die op zijn zeventiende werd geconstateerd, dan hadden zijn ouders daar niet over ingelicht hoeven te worden: niet door hemzelf en ook niet door de artsen die de afwijking vaststelden. Sterker nog: zonder toestemming van de Ajax-voetballer die vorig jaar op het voetbalveld ineenzakte en sindsdien in coma in het ziekenhuis ligt, hadden de specialisten hun bevindingen niet eens met zijn ouders mógen delen.

De rechten van minderjarigen in de gezondheidszorg zijn vastgelegd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, in 1995 in werking getreden. Daarin valt op: al vanaf jonge leeftijd moeten kinderen nauw betrokken worden bij hun medische behandeling, en al vanaf twaalf jaar kunnen zij zelf vergaande beslissingen nemen. Vanaf 16 jaar geeft alleen het kind zelf toestemming voor een behandeling en bepaalt het wie inzage krijgen in het medisch dossier.

0-12 jaar

Tot een kind twaalf jaar is kan het geen behandelovereenkomst met een arts sluiten en kan het dus ook geen beroep doen op de rechten die daaruit voorvloeien voor elke patiënt. Die vier belangrijkste rechten zijn: het recht om te weten wat er aan de hand is, het recht op het verlenen van toestemming voor een ingreep, het recht op inzage in het medisch dossier en het recht op geheimhouding. Artsen mogen aan niemand iets over de patiënt vertellen, behalve aan andere artsen die bij de behandeling betrokken zijn.

Toch kan een arts de wensen van een jong kind niet zomaar negeren, zegt Jos Dute, gezondheidsjurist van de Radboud Universiteit in Nijmegen. 'Een kind onder de twaalf moet 'naar bevattingsvermogen' worden geïnformeerd, zo staat in de wet. Een arts kan daarbij niet achterover leunen, maar moet zijn best doen om te zorgen dat het kind snapt wat er gebeurt.'

12-16 jaar

Vanaf 12 jaar heeft een kind - samen met de ouders - het recht om in te stemmen met een medische behandeling. Slechts wanneer het kind wilsonbekwaam is, volstaat toestemming van de ouders.

Er zijn ook gevallen waarin de stem van het kind belangrijker is dan dat van de ouders, zegt Dute: wanneer niet behandelen ernstig nadeel met zich meebrengt, kan een kind samen met de arts beslissen de behandeling wél te beginnen, zonder dat de ouders daarover worden ingelicht. Bijvoorbeeld bij geslachtsziekten.

Maar ook als ouders een verrichting weigeren - neem een vaccinatie - dan kan een weloverwogen wens van het kind de beslissing van de ouders overrulen. Daarmee prevaleert in feite de mening van een kind al vanaf 12 jaar bij medische zaken, zegt Johan Legemaate, gezondheidsjurist van de Universiteit van Amsterdam.

Vanaf 16 jaar

Vanaf de zestiende verjaardag is een kind medisch gezien volwassen en beslist het alles zelf. Twee volle jaren voordat het mag stemmen of de zorgpremie moet gaan betalen. 'Juist in de gezondheidszorg staat het denken over de rechten van het kind op scherp', zegt Dute. 'Het gaat over intieme kwesties die hard kunnen raken aan de lichamelijke en geestelijke integriteit.' Ook Legemaate wijst op het bijzondere aspect van het eigen lichaam. 'Het is persoonlijke informatie die echt over jou gaat. Mensen van 16 jaar kunnen hier heel goed hun eigen afwegingen over maken, zo blijkt al lange tijd.'

Daarbij houdt de lage leeftijdsgrens de toegang tot de zorg zo open mogelijk. Dute: 'Dus moeten niet - hoppakee - de ouders worden geïnformeerd, want dan kan een kind denken: dan ga ik maar niet naar de dokter. Sterker nog: wanneer een arts vermoedt dat een zestienjarige in de problemen kan komen wanneer de ouders worden ingelicht, dan moet hij het kind informeren dat zij hier helemaal niets over hoeven te weten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.