Hackney hoort erweer bij

Dit was de pishoek van Londen. Maar naast het Olympisch Park zijn betere tijden aangebroken. Wordt Hackney het nieuwe Notting Hill?

Een zonnige zaterdag op Broadway Market. Jonge artistieke types verdringen zich bij de kraampjes om Syrische falafel, Vietnamese ijskoffie of appels uit het onbespoten graafschap Suffolk te kopen. Op het middenpad heeft zich langzaamrijdend tot stilstaand buggyverkeer gevormd. Enkele marktbezoekers zijn ontsnapt naar de terrasjes van Cafe Gossip en L'Eau a la Bouche, om te praten of The Guardian te lezen. Het nabijgelegen London Fields houdt zo'n beetje het midden tussen een catwalk en een picknickplek. Welkom in Hackney, een van de zes achterbuurten in Oost-Londen waar deze zomer de Olympische Spelen worden gehouden. Het idee achter het sportevenement is de stadsvernieuwing, maar deze is hier al jaren geleden op gang gekomen. Voor Hackney, waar evenveel mensen wonen als in Eindhoven, telt vooral het oppoetsen van een beroerd imago. De hoop is dat het toeristische niemandsland tussen het Olympisch Park en de noordoostelijke punt van de Londense binnenstad dezelfde metamorfose ondergaat als Notting Hill en Camden in eerdere decennia, van pishoekje naar trendy wijk.


'Kunstenaars en marktkooplieden,' zegt de 47-jarige fotograaf Tom Hunter, gezeten in cafetaria Mess, 'dat zijn de vaste ingrediënten voor zo'n ontwikkeling. Zodra kunstenaars zich ergens vestigen en er markten ontstaan, begint het te leven en dan volgt de rest vanzelf.' Hunter heeft het met eigen oog, en lens, waargenomen. Via een vriend verzeilde hij dertig jaar geleden in Hackney, een tijd waarin niet zozeer panden, als wel hele straten gekraakt waren. 'Ik heb in twintig verschillende kraakpanden gewoond, in een radius van tweehonderd vierkante meter.' Hunter oogstte zes jaar geleden succes met Life and death in Hackney, de eerste fototentoonstelling ooit in de National Gallery.


Hij neemt een slok van zijn vruchtensap, prikt een champignon van zijn bord en vertelt over de Thatcherjaren: 'Het was een tijd van feesten, solidariteit en vrijheid. Hackney was toen praktisch een onafhankelijke staat, een vrijstaat. Er was amper contact met de rest van Londen. Geen gewone Londenaar kwam hier zonder dringende reden. Bovendien, je kwám er ook niet gemakkelijk. Alleen de uiteinden van de wijk behoorden tot het metronetwerk, gewone treinen reden er zo snel mogelijk doorheen en taxi's weigerden ritjes naar dit Wilde Oosten omdat ze nooit een passagier voor een terugrit konden vinden. Omdat fietsen nog niet in de mode was, bleef alleen de dubbeldekker over.'


Er was nog een andere reden dat black cabs niet graag naar Hackney reden. Denkend aan Hackney zag de Londenaar krantenkoppen voor zich als 'Man ligt jaar dood in flat', 'Buspassagier neergestoken bij sussen ruzie' en 'Bendeoorlog kost leven scholier'. Na de Tweede Wereldoorlog was Hackney leeggelopen. Wie kon, vertrok naar tuinsteden of groene buitenwijken. De minder vermogende overblijvers, onder wie veel immigranten, bleven achter en de verpaupering sloeg toe, met bijbehorende misdaad. The Murder Mile, luidde de bijnaam van het stadsdeel.


De komst van de krakers eind jaren zeventig en begin jaren tachtig bleek uiteindelijk een positief effect te hebben gehad. 'We hadden veel contact met de plaatselijke bevolking,' herinnert Hunter zich, 'en we deden veel samen. Broadway Market is daar een voorbeeld van. Veel van de krakers van toen wonen nog steeds in Hackney, veelal in gelegaliseerde kraakpanden die nu vele tonnen zouden opbrengen. Wat drie decennia geleden ondenkbaar was, is gebeurd: Hackney is hip. En duur.'


De herontdekking van Hackney gaat van west naar oost. De wijken die het dichtst bij de binnenstad liggen, Shoreditch en Hoxton, zijn het eerst door de artistieke klasse gekoloniseerd, gesymboliseerd door de aanwezigheid van de White Cube, de tempel van de Britart beweging. Dit is tevens Bansky-land. Kale muren zijn versierd door de mysterieuze graffitikunstenaar. Dagelijks zijn er in de buurt van Old Street liefhebbers met een speciale Bansky-gidsen op zoek naar muurtekeningen die niet zijn overgeverfd door de gemeentereiniging of met muur en al zijn meegenomen.


Met Old Street is meteen het Silicon Valley van Londen genoemd, ook wel Silicon Roundabout geheten, naar de grote rotonde waar omheen veel hippe en moderne bedrijfjes gevestigd zijn. Dit is ook het gebied waar de kokende welzijnswerker Jamie Oliver zijn eerste Fifteen-restaurant opende, niet ver van de plek waar Shakespeare's Curtain Theatre stond en waar de Gainsborough Studio's nog steeds staan. Daar nam Alfred Hitchcock zijn eerste films op. Een beeld van de master of suspense is nog te zien op de binnenplaats van een nabijgelegen appartementencomplex.


Wat opvalt in deze en andere delen van Hackney is, vooralsnog, de afwezigheid van koffie- en winkelketens als Starbucks, Boots en WH Smith die van elke winkelstraat in Groot-Brittannië een kloonstraat maken. In de mindere straten staan vooral gokkantoren, kebabzaken, tweedehandswinkels en avondwinkels; in de hippere straten staan kunstboekhandels en biologische bakkers zij aan zij met makelaars en babywinkels. Het oude Hackney is nog een beetje zichtbaar in het midden van de wijk waar Mare Street loopt, de verkeersader waar jongemannen tijdens de zomerrellen met straatstenen oefenden voor het Olympische onderdeel discuswerpen en hun talenten op de discipline gewichtheffen botvierden op auto's.


De schrijver Iain Sinclair geldt als de biograaf van het stadsdeel. In zijn magnum opus Hackney, that rose-red empire doet hij verslag van zijn honderden zwerftochten door de straten en velden van Hackney. Zijn liefde gaat vooral uit naar het Verre Oosten van de buurt, zoals de moerassen waar honderden Londenaren elk weekeinde voetballen. Juist op deze sportvelden heeft de organisatie van de Olympische Spelen parkeerterreinen aangelegd.


Deze wrange ironie is één van de redenen waarom Sinclair is uitgegroeid tot de prominentste criticus van de Spelen. Om die reden heeft het progressieve gemeentebestuur van Hackney zelfs besloten om de 69-jarige schrijver tot persona non grata te verklaren. Zo mocht hij niet uit zijn Hackney-boek voorlezen in de plaatselijke bibliotheek, waardoor het cultboek veranderde in een bestseller.


De romanticus Sinclair betreurt vooral de teloorgang van het onontgonnen, anarchistische Hackney van weleer. Dat is nog een beetje zichtbaar in de Hack-ney Wick, een oud industriegebied dat tegen het Olympisch Park aanligt. Wie er nu komt, ziet en voelt meteen waarom het in een Dr Who-episode uit de jaren zeventig wordt omschreven als een modderpoel in the middle of nowhere. Op het geluid van zeemeeuwen en Olympische drilboren na, is het stil. In het riviertje de Lea maken meerkoeten een nest van takjes, verkruimeld baksteen en een plastic supermarkttasje. Langs het water zitten enkele kunstenaars shaggies te roken. De verlaten fabrieksgebouwen, woningen en kroegen in dit Londense Ruigoord hebben een grote aantrekkingskracht uitgeoefend op de artistieke klasse. Het is de buurt met het grootste aantal ateliers in Engeland, 624 in totaal.


De Lea staat via het Hertford Union Canal in verbinding met het Regent's Canal, de grootste attractie van Hack-ney. De trekpaden langs genoemde waterwegen nodigen uit tot wandelingen, voerend langs parken, pakhuizen en penthouses. Wie helemaal naar het westen loopt eindigt, na tientallen sluisjes, uiteindelijk in Paddington, terwijl de oostelijke richting leidt naar de Docklands. Langs de kade liggen woonboten, waar soms een wierrookgeur uit komt. Het water is zo helder dat je vissen kunt zien zwemmen.


De trekpaden zijn ook geschikt voor het beste vervoersmiddel om Hackney te leren kennen: de fiets. Bij het naderen van de lage bruggen is het de bedoeling dat je twee keer belt, net zoals een automobilist claxonneert bij haarspeldbochten. Vanaf de trekpaden is het makkelijk om de wijken in te duiken. In 2006 was Hackney uitgeroepen tot fietsvriendelijkste wijk van Londen en sinds kort staan er op strategische plekken rekken met Boris Bikes. Dat deze blauwe, naar de burgemeester vernoemde, leenfietsen de straten van Hackney veroveren, is een bewijs te meer voor de emancipatie van dit roemruchte stadsdeel.


Tips

Holland


De naam van het pleintje is Frans, de rozentuin in het midden is Engels maar de bebouwing is zo Hollands als het maar zijn kan. Het De Beauvoir Square met haar twee-onder-één-kap gevelhuizen zou niet misstaan in een Noord-Hollands dorpje.


Chez Gilbert & George


In Dalston Kingsland, Klein Istanbul, bevindt zich onder meer het voortreffelijke Koerdische restaurant Mangal Ocakbasi (mangal1.com). Extra attractie: de eetkeuken van het kunstenaarsduo Gilbert & George.


Verse groenten


Kloppend hart van Dalston Kingsland is de Ridley Road Market (ridleyroad.co.uk), de Albert Cuyp van Londen. De groenten, het vlees en de vis zijn er even vers als goedkoop. Minder hip dan Broadway Market (broadwaymarket.co.uk), iets verderop naar het oosten.


Bosbegraafplaats


Het mooiste stukje van Stoke Newington is de Abney-begraafplaats (abneypark.org.uk/ Abney_Park_Trust/Welcome.html), meer een bos met overgroeide en scheefstaande graven. Buurtbewoners benutten deze bosbegraafplaats om te trimmen, de hond uit te laten en om poëtische grafteksten te lezen als On that happy Easter morning / all the graves their dead restore: father, sister, child and mother / meet once more.


Clubs


Dankzij een bruisend nachtleven - hier bevindt zich het grootste aantal paaldansclubs per Engelse hectare - staan Hoxton en Shoreditch bekend als 'the Soho of the East'. Hipperdehip is The Book Club (wearetbc.com), een cultureel centrum in een Victoriaans pakhuis, waar 's ochtends het ontbijt klaar staat, in de middag beeldende kunst is te zien, in de avond filosofisch wordt gedebatteerd, waarna de dag wordt afgesloten met dansfeesten.


Theater & film


Het beroemdste theater is de Hackney Empire (hackneyempire.co.uk), gelegen aan Mare Street in Hackney Central. In de jaren tachtig werd het met de sloop bedreigd, maar het is gered, mede dankzij de inzet en het geld van de komiek Griff Rhys Jones en de Oost-Londense zakenman Alan Sugar.


Kunstfestival


Gedurende de zomermaanden vindt in de Hackney Wick en nabije omgeving het kunstfestival Hackney Wicked (hackneywicked.co.uk) plaats, een belangrijk podium voor beginnende kunstenaars.


Groen


Naast London Fields zijn het hooggelegen Springfield Park en Hackney Downs mooie plekken om te wandelen, te picknicken of te voetballen.


Historisch huis


Het oudse gebouw in Hackney is het Sutton House (nationaltrust.org.uk/sutton-house), een in 1535 gebouw Tudor-huis langs Homerton High Street. In de loop der eeuwen is het bewoond door handelaren, Hugenoten, zeelieden, Victoriaanse hoofdonderwijzeressen, Edwardiaanse geestelijken en krakers. En spoken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden