Hackende AIVD zou handelen binnen de wet

DEN HAAG - De inlichtingendienst AIVD houdt zich keurig aan de wet als hij gegevens verzamelt van gebruikers van verdachte websites. Dat zegt minister Ronald Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken in een reactie op de onthulling, zaterdag in NRC Handelsblad, dat de AIVD regelmatig verdachte internetfora hackt en daarbij gegevens van 'willekeurige bezoekers' verzamelt.


'De AIVD kan en mag volgens artikel 24 van de Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten informatie vergaren door websites van verdachte aard te hacken. De wet biedt hier nadrukkelijk de mogelijkheid toe', aldus Plasterk.


Tweede Kamerleden, ook van de coalitiepartijen VVD en PvdA, betwijfelen of de AIVD zich aan de wet houdt. Zij willen opheldering van de minister.


Plasterks partijgenoot en oud-rechter Jeroen Recourt (PvdA) noemt het speurwerk van de AIVD 'zorgelijk'. 'Wat de AIVD doet, zit dicht tegen de grens aan of gaat er net overheen.' Hij verwacht dat Plasterk een brief met uitleg schrijft aan de Kamer. Daarnaast wil het PvdA-Kamerlid dat de toezichthouder op de inlichtingendiensten, de CTIVD, onderzoek doet naar de rechtmatigheid van de acties van de AIVD.


Ook het VVD-Kamerlid Klaas Dijkhoff twijfelt of de inlichtingendienst binnen de grenzen van de wet handelt. 'Er zijn internetfora waar je echt moeite moet doen om binnen te komen. Als je daar als bezoeker komt, weet je al dat je fout bezig bent. In zo'n geval kunnen alle bezoekers van die site een potentiële bedreiging zijn en kan het verzamelen van gegevens over die personen binnen de wet vallen. Maar bij openbare fora, zou het wel- eens tegen de wet kunnen zijn', zegt Dijkhoff. Hij wil net als de PvdA eerst meer uitleg van de minister alvorens conclusies te trekken.


D66 en de SP eisen nu al een parlementaire enquête over de inlichtingendienst. 'De Kamer moet het naadje van de kous weten', zegt D66'er Gerard Schouw. Wat hem betreft moet Plasterk 'op eieren lopen' om niet verder in de problemen te komen. De ChristenUnie, GroenLinks en het CDA pleiten voor nader onderzoek. 'Dit kan leiden tot Van Traa II', zegt ChristenUnie-Kamerlid Gert-Jan Segers, verwijzend naar de parlementaire enquête in de jaren negentig over het uit de hand gelopen speurwerk van de recherche. 'Ambtenaren zochten toen de grenzen van de wet op. Het doel was nobel, boeven vangen, maar daarmee is het niet altijd wettelijk toegestaan.'


Volgens minister Plasterk wordt alleen gekeken naar bezoekers van websites met een terroristisch of extremistisch oogmerk.'Laat het duidelijk zijn: de AIVD houdt niet de website van de plaatselijke hengelsportvereniging in de gaten. Het gaat om websites waarvan we weten dat die potentieel gevaarlijk zijn, zoals jihadistische internetfora, waar mensen echt oproepen tot de strijd. Het is belangrijk dat we toezicht houden op wat daar gebeurt', zegt de bewindsman.


Kritiek dat het verzamelen van informatie over deze internetgebruikers de privacy schendt en leidt tot een 'surveillancestaat' pareert Plasterk door te wijzen op de goedkeuring van toezichthouder CTIVD. 'Die instantie weet precies wat de AIVD doet en heeft tot nu toe geen aanleiding gezien om aan de bel te trekken dat het niet mag wat de AIVD doet. Als de toezichthouder zou zeggen: dit moet anders, dan zou ik daar natuurlijk onmiddellijk naar luisteren', zegt Plasterk.


De CTIVD wilde dit weekeinde nog geen definitief oordeel vellen. Als internetfora niet alleen door kwaadwillenden worden bezocht, is 'de vraag lastiger te beantwoorden of hacken binnen de bevoegdheden van de AIVD valt', zei Bert van Delden, voorzitter van de CTIVD. Cruciaal is of het hacken 'gericht of ongericht was'. De CTIVD onderzoekt de werkwijze van de AIVD en presenteert in januari de resultaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden