'Habibie lijkt drama Timor niet te beseffen'

Een vijfkoppige missie van de Veiligheidsraad trof donderdag in Jakarta een verbaasde president Habibie aan. 'Zijn verklaring voor wat er is gebeurd op Oost-Timor was dermate onwaarschijnlijk, dat je er rekening mee moet houden dat hij niet weet en niet begrijpt wat er aan de hand is', zegt het Nederlandse...

De VN-missie komt met een duidelijke boodschap. Het moet afgelopen zijn met het moorden, het verkrachten en het brandstichten. De steun van militairen aan de pro-Indonesische milities moet stoppen. Indonesië moet snel orde op zaken stellen in Oost-Timor.

En anders? 'Nee, zo gaat dat niet', zegt Hamer. 'Dreigen is niet nodig. Iedereen weet wat de Veiligheidsraad aan middelen ter beschikking staat. Dat hoef je niet uit te leggen.

'Indonesië beseft heel goed dat het de Veiligheidsraad niet moet schofferen. Een veroordeling van de VN kan Indonesië zich niet veroorloven - het land staat toch al in weinig aanzien. Wij hebben ook fijntjes gewezen op de ironie dat donorlanden als gevolg van de huidige problemen straks veel geld aan Oost-Timor zullen geven. En dat ten koste van Indonesië.'

Ondanks zijn gebrek aan kennis over wat er in Oost-Timor gebeurt, onderschat Habibie de economische gevolgen van het drama voor Indonesië niet, heeft Hamer gemerkt. In Indonesië is bekend dat de president in zijn hart niet afwijzend staat tegenover het toelaten van een gewapende internationale vredesmacht, zoals veel lidstaten van de VN graag zouden zien. Hij weet dat hij daarmee veel goodwill zou kweken. Hamer wil het niet gezegd hebben, maar ook hij heeft de indruk dat Habibie onder zware druk staat van de chef-staf. De Timor-crisis heeft in toenemende mate duidelijk gemaakt dat niet de president, maar generaal Wiranto op dit moment de lakens uitdeelt.

Ook tijdens het bezoek van de missie bleek dat er over zo'n vredesmacht niet te praten valt. 'De argumentatie van Habibie luidt dat Indonesië kampt met regionale problemen in Ambon, Irian Jaya en Atjeh', zegt Hamer. 'Volgens hem is het voor het aanzien van het Indonesische leger onacceptabel als blijkt dat de militairen niet zonder hulp orde op zaken kunnen stellen in Oost-Timor. Hij vroeg daar begrip voor.'

Hamer is tamelijk optimistisch over het succes van het bezoek van de VN-missie. 'Indonesië verzekert ons dat men de boodschap goed begrepen heeft en dat de nieuwe militaire aanwezigheid in Oost-Timor ernaar streeft snel orde op zaken te stellen. Maar ze vragen enkele dagen om het bewijs te leveren. We moeten het zien. De eerste reacties van de leider van de VN-missie op Oost-Timor, Ian Martin, zijn positief. Hij zegt dat de contacten met de Indonesische strijdkrachten sinds donderdagochtend aanmerkelijk gemakkelijker verlopen.'

Vandaag praat de VN-missie met Wiranto over de verdere invulling van de garanties die Indonesië heeft gegeven. Daarbij komt de veiligheid van de VN-medewerkers en de humanitaire hulpverleners in Oost-Timor aan de orde. Zaterdag gaan de vijf missieleden zelf naar Oost-Timor. Dat verhoogt de druk. 'Het leger moet in ieder geval orde op zaken stellen op plaatsen waar wij naartoe gaan. Wij hopen verder een signaal te kunnen geven aan de bevolking dat de internationale gemeenschap hen niet is vergeten. De Veiligheidsraad kijkt met argusogen naar wat er gebeurt.'

Hamer geeft toe dat de VN de situatie verkeerd hebben ingeschat. 'Voor ons was het referendum over onafhankelijkheid het ijkpunt. Dat verliep goed. De problemen daarna waren niet voorzien. Het is voor honderden, wellicht duizenden mensen te laat omdat zij het niet hebben overleefd. Het is voor vele anderen te laat omdat hen onbeschrijfelijk leed is aangedaan. Maar het is niet te laat voor de Unamet en de humanitaire organisaties van de Verenigde Naties om bijstand te verlenen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden