'Haat, dat hebben we toch eerder gezien?'

Net voor de 70ste verjaar-dag van D-Day won het Front National de Euro-pese verkiezingen. 'Ik was geschokt', zegt een bijna 70-jarige vrouw.

CAEN - Haar moeder bracht Marie-Françoise Pasturel ter wereld in een greppel, kort nadat hun huis was verwoest door bommen van de geallieerden. 'Ze was acht maanden zwanger en zwierf met mijn broer en zus buiten. Ze durfde nergens naar binnen te gaan, omdat ze bang was voor nog meer bommen. Om haar heen werd nog volop gevochten. Toen kwam ik ter wereld. Ik was op dat moment nauwelijks levensvatbaar. Gelukkig was er een Amerikaanse legertent voor gewonde soldaten in de buurt. Dat heeft mijn leven gered.'

Bijna zeventig jaar later vertelt Pasturel nog vol emotie over het begin van haar leven. Bij het Mémorial de Caen, het museum waarin de bevrijding van Normandië in juni 1944 wordt herdacht, legt de gepensioneerde kinderpsychologe uit waarom de herdenking van D-Day 'enorm belangrijk' is. Niet alleen voor haar, een 'Madame tout le monde' zoals ze zich met zelfspot aanduidt, maar voor de mensheid als geheel: 'Hoe buitengewoon is het niet dat er destijds mensen van over de hele wereld hierheen kwamen om ons te bevrijden?'

undefined

Front National

In het licht van die verbroederende boodschap is ze 'diep geschokt' over het succes van extreem-rechts in haar land. Bij de Europese verkiezingen werd het Front National vorige maand de grootste partij, met een kwart van de stemmen.

'Ik ben daar nog altijd sprakeloos over. De meeste mensen zijn niet gaan stemmen, maar toch: een partij die op een moment van grote werkloosheid inspeelt op de haat tegen minderheden, tegen moslims, tegen buitenlanders. Dat hebben we toch eerder gezien? En extreem-rechts wordt overal groter, ook in andere Europese landen.'

Op de dag van de viering van 70 jaar D-Day beperkt het Front National zich tot een waarschuwing. 'François Hollande moet dit moment van nationale eenheid niet gebruiken om ons te diaboliseren', zegt Karim Ouchikh, een partijadviseur van Arabische afkomst. 'Want Marine le Pen geniet steeds meer steun onder de Fransen'.

In Normandië lijkt niemand vandaag daarvoor uit te willen komen. 'Mijn vrienden hebben wel het Front National gesteund, daar zitten echte racisten onder, maar ik niet, ik heb helemaal niet gestemd', zegt de 64-jarige Jean-Paul in een café in Pont-l'Evêque, een stadje dat zwaar onder de bombardementen heeft geleden.

De gepensioneerde werknemer van een calvadosbedrijfje kijkt niet op uit zijn krant, wanneer de tv de herdenkingsplechtigheden uitzendt. 'Ik voel me er niet zo bij betrokken. Bij mij thuis was het een taboe om over de oorlog te praten.'

Dat hij niet heeft gestemd, was om aan te geven dat hij 'baalt van onze politieke leiders'. Op het Front National zou hij nooit stemmen, bezweert hij: 'Marine Le Pen is diep in haar hart racistisch. Maar ze verbergt dat nu om aan de macht te komen. Zodra ze president is, schopt ze mensen die hier al jaren wonen het land uit. Dat gaat mij echt te ver.'

Op een pleintje even verderop zitten de dertigers Delphine en François in de zon een kopje koffie te drinken, naast hun eerste kind in een wandelwagen. Ook zij hebben niet gestemd. Herdenken vindt Delphine, werkzaam 'in een commerciële functie', wel belangrijk: 'Mijn oma is gestorven door Engelse bommen. De mensen stonden te juichen en werden toen gebombardeerd. Twee dagen later is ze overleden.'

Haar kind moet dat verleden ook kennen, vindt ze. De ideeën van het Front National noemt ze 'erg gevaarlijk', maar dat was nog geen reden op een andere partij te stemmen. 'We hebben werkelijk genoeg van alle hypocrisie van politici.'

'Gelukkig waren de mensen destijds nog wel moedig, anders zouden we er nu niet zo bijzitten', meent haar man, die vertelt dat zijn opa in het verzet zat. Zelf zit hij in het vastgoed. Hij begrijpt de stem op het Front National wel, want 'links regeert ons slecht en rechts maakt er onderling ook een puinhoop van.' Le Pen wordt niet groter, voorspelt hij. 'Deze verkiezingen deden er niet zo toe, maar bij de presidentsverkiezingen in 2017 zullen mensen wel begrijpen dat er echt wat op het spel staat.'

undefined

Vrede

'Europa staat nog altijd voor vrede en het is het grootste gebied waar vrijheid heerst ter wereld. Maar dat zien vooral mensen buiten Europa. Hier wordt Europa verantwoordelijk gehouden voor alle misstanden in de maatschappij. Daar kan de boodschap van vrede niet tegen op', zegt Yves Pascouau, die bij een denktank in Brussel werkt.

De middenpartijen zouden tegen die tendens in moeten gaan, 'maar hun politici getuigen niet van moed door steeds kritischer over Europa te doen. Dat is gunstig voor Marine Le Pen, want zij wordt daardoor niet op de proef gesteld.'

Zijn hoop vestigt hij daarom vooral op economisch herstel. Daardoor kan de afkeer van Europa afnemen. 'Maar blijft de Franse economie stagneren dan is dat gunstig voor Le Pen. Haar discours dat anti-Europees is en geworteld in xenofobie, zal dan alleen maar een grotere plaats gaan innemen.' In het café in Pont-l'Evêque toont de televisie nog altijd de wereldleiders aan de Normandische kust. Maar alle klanten zitten buiten.

Marie-Francoise Pasturel werd in 1944 geboren in een greppel

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden