Haarlemmer behaalt tussentijdse zege in slepende strijd met geheime dienst; Vondst Sovjet-logboek laat onderwijzer niet los

In 1985 vond hij samen met een vriend op het strand van Den Helder een logboek van vermoedelijk een Sovjet-onderzeeboot....

Van onze verslaggever

HAARLEM

Deze week behaalde hij een groot succes. De Raad van State bepaalde dat Valkenier recht heeft op een schadevergoeding. Bovendien wordt er opnieuw onderzoek gedaan naar zijn dossier. Het is weer een stap op weg naar zijn doel: de volledige waarheid boven water krijgen.

Valkenier wil weten wat de gevolgen zijn geweest van de vondst van het logboek. Ondanks beweringen dat alle stukken over zijn zaak zijn vernietigd, blijkt steeds weer dat er in een ander laatje bij de overheid een tot dan toe onbekend document over hem ligt.

Behalve de waarheid vinden, wil de 47-jarige Haarlemse onderwijzer de zaak in de publiciteit houden. 'Bij de BVD zijn ze goed ziek van me. Ik ben gewaarschuwd dat ze mij het leven zuur maken als alles voorbij is. Zolang er over mij wordt geschreven, zit ik goed.'

Een aantal ministers en de Tweede Kamer hebben zich de afgelopen jaren met de affaire-Valkenier beziggehouden. De vondst van het Sovjet-logboek zo dicht bij de marinestad Den Helder prikkelde Valkeniers nieuwsgierigheid, omdat de Sovjet-Unie toen nog werd beschouwd als de vijand.

Hij overhandigde het logboek aan het bestuur van het reddingmuseum Dorus Rijkers, waarin veel marineofficieren zitting hebben. Het logboek zou worden onderzocht. Maar Valkenier hoorde er niets meer van. Een verzoek om teruggave werd botweg geweigerd.

Valkenier zette daarop de juridische carrousel in beweging. Bestuursleden van het museum verklaarden onder ede voor de rechtbank dat het logboek op onverklaarbare wijze uit de kluis was verdwenen.

Intussen poogde Valkenier zelf te achterhalen waar het logboek vandaan kwam. Op grond van krantenberichten veronderstelde hij dat het scheepsjournaal afkomstig was van een onderzeeboot in een Noors fjord, die daar in het geheim door de Noorse marine was gebombardeerd. Volgens hem is het journaal mogelijk met de zeestroom naar Den Helder gedreven. Hij belde een Noorse admiraal voor een bevestiging.

Toen de Haarlemmer na een uitspraak van de Raad van State in 1994 een deel van zijn BVD-dossier mocht inzien, bleek dat de Noorse bevelhebber de Nederlandse regering had verzocht om hem 'alle relevante informatie' over Valkenier te verstrekken.

Tot die tijd had Valkenier tevergeefs geprobeerd te vernemen welke informatie de BVD over hem had verzameld. Wel liet de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Dales in 1990 weten dat Valkenier onderwerp was geweest van een onnodig en onterecht veiligheidsonderzoek. Inzage in het dossier door Valkenier zou echter de staatsveiligheid in gevaar brengen.

Terwijl Valkenier bleef vragen om het dossier te mogen inzien, vernietigde de BVD belangrijke documenten uit het dossier. De Raad van State zegt nu dat dit niet had mogen gebeuren. Door de vernietiging is niet meer na te gaan of verstrekking van die gegevens de staatsveiligheid zou hebben geschaad. De consequenties van deze handelwijze komen voor rekening van de staat, aldus de Raad van State.

Het is de tweede doorbraak in Valkeniers strijd. In 1994 sprak de Raad van State uit dat de BVD te veel vrijheid had en de burger te weinig controlemogelijkheden. Daarmee schendt Nederland het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Als eerste kreeg Valkenier het recht om een BVD-dossier in te zien.

Het is Valkenier er niet alleen om te doen dat de geheime dienst aan betere wettelijke regels wordt gebonden. Hij wil nog steeds weten hoe het Sovjet-logboek op het strand van Den Helder is terechtgekomen. 'Het is vrijwel zeker van een onderzeeër. Wat is er met dat schip gebeurd? Het ligt niet voor de hand dat de kapitein het boek overboord heeft gegooid. Is de boot in een fjord gebombardeerd? Of is er op de Noordzee een kernonderzeeër vergaan en ligt die nu te lekken? Als dat zo is, lijkt het me toch wel handig dat de mensen dat weten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden