Haar laatste dagen van dichtbij

Bodyguards vervingen vrienden. Amy Winehouse werd de laatste jaren geleefd. 'We zijn allemaal een beetje verantwoordelijk.'

ALEXANDRA TOPPING

Zittend op de bar van haar stamkroeg in Camden, met het licht gedimd en de deur op slot, wist Amy Winehouse, ook al voor ze beroemd was, hoe ze een publiek moest boeien. Na een avondje drinken en lol maken posteerde ze haar tengere figuur op de bar, pakte een gitaar en begon te zingen.

'Dan werd iedereen stil en luisterde geboeid', zegt Dougie Charles-Ridler, mede-eigenaar van het café en jaren bevriend met de zangeres. In die tijd was Winehouse een feestbeest met een grote mond en een houding die er ook niet om loog. 'Toen ik haar voor het eerst ontmoette, vroeg ik haar wat ze deed en toen zei ze: 'Ik ben jazzzangeres.' Dat had ik nog nooit iemand horen zeggen.'

Het beeld dat vrienden en bekenden van haar schetsen is echter heel anders. Omdat ze niet meer ongestoord met oude bekenden kon kletsen of even zelf achter de bar kon gaan staan, ging ze vaak op maandag of dinsdag naar deze kroeg, vaak 's middags als het nog rustig was. Dan ging ze voor de jukebox staan en zette die zo hard mogelijk.

'De laatste tijd had ze twee body- guards bij zich in plaats van twee vrienden', zegt journalist Piers Hernu, die Winehouse al jaren kende via vrienden en van de Camden-scene. 'De mensen stapten niet meer op haar af, ze praatte met niemand meer. Ze raakte steeds meer vervreemd van haar eigen wereld.'

Ook op de laatste avond van haar leven lijkt ze alleen te zijn geweest. In zijn toespraak van veertig minuten bij de uitvaart, afgelopen dinsdag, zei haar vader Mitch dat ze in haar appartement aan Camden Square was. Na een routinebezoek aan haar huisarts rond half negen 's avonds ging ze een beetje drummen en zingen tot in de kleine uurtjes, totdat haar bodyguard zei dat ze te veel lawaai maakte. Hij heeft haar nog een poosje horen rondlopen. Toen hij 's morgens ging kijken, leek ze te slapen en pas toen hij om vier uur zaterdagmiddag weer ging kijken, besefte hij dat ze dood was.

Waaraan ze precies is overleden, is nog steeds onduidelijk. De lijkschouwing heeft daarover geen uitsluitsel gegeven en afgaand op de informatie die tot nu toe bekend is, is er in de dagen voorafgaand aan haar overlijden weinig bijzonders voorgevallen. Op vrijdag sprak ze nog met haar vriend, filmregisseur Reg Traviss, en hadden ze het over de bruiloft waar ze naartoe gingen.

Winehouse wist nog niet wat ze zou aantrekken. Volgens haar moeder maakte ze tijdens de lunch op diezelfde dag een 'afwezige' indruk, maar verder hadden ze samen een leuke dag en was een van de laatste dingen die haar dochter had gezegd: 'Ik hou van je, mam.'

Afgelopen woensdag, de laatste keer dat Charles-Ridler haar zag, maakte ze een opgewekte indruk. 'Ze sprong in mijn armen - ze was zo licht als een vogeltje - en sloeg haar benen om mijn middel.' Op zijn vraag of alles in orde was, kreeg hij een typisch Winehouse-antwoord: 'Tuurlijk, schat', zei ze en liep weer weg, de komiek Eric Morecambe nadoend. Diezelfde avond verscheen ze plotseling in het openbaar tijdens een optreden van haar petekind, het 15-jarige soulzangeresje Dionne Bromfield, in de Roundhouse.

Een paar optredens van Winehouse gaven degenen die zo vurig verlangden dat ze weer op haar oude niveau zou komen een beetje hoop. Tijdens een vijfdaagse tournee door Brazilië in januari liet ze in een paar vertolkingen weer een glimp zien van het talent dat zo lang niet meer zichtbaar was geweest. En na weer een ontwenningskuur, begin juni, deed ze op 12 juni in de 100 Club in Londen een set van zeven nummers voor een klein gezelschap van familie en vrienden. Ze was volgens een van de aanwezigen 'helder' en 'in vorm' en vader Mitch Winehouse had het in zijn grafrede over een geweldige avond. 'Ze was goed bij stem, en geestig.'

Maar toen, slechts zes dagen later, was er die rampzalige comeback in Belgrado. Enkele dagen daarna werd de tournee van twaalf optredens door haar management afgezegd, met de mededeling dat de zangeres 'zo lang als nodig was' de tijd kreeg om haar leven op orde te brengen. 'Iedereen was verbijsterd', aldus een bron dicht bij het management tegenover de Britse krant The Guardian. 'Het hotel had opdracht gekregen om alle alcohol te verwijderen, maar wat doe je eraan? Ze is 27 en als een verslaafde aan drank wil komen, dan lukt dat ook.'

De afgelopen dagen hebben Raye Cosbert, de manager van Winehouse van managementbureau Metropolis, en mededirecteur Darcus Beese van Island Records er alles aan gedaan om berichten te ontzenuwen dat haar rampzalige optreden tot een breuk tussen hen had geleid. Ze gaven een verklaring uit dat ze altijd 'schouder aan schouder' hadden gestaan om Winehouse 'onze volledige steun te geven en alle liefde waarop ze met haar enorme talent en fantastische karakter recht had'.

Hoewel niemand eraan twijfelt dat iedereen in de entourage van Winehouse - haar label, haar management, haar familie - zijn best deed om haar te helpen van de drank af te komen, zei een bron dichtbij Universal, de moedermaatschappij van Island Records, na het zien van het optreden in Belgrado: 'Iedereen was geschokt dat ze überhaupt optrad. Het was duidelijk dat het haar geen goed deed. Dat kon ook niet.'

Mitch Winehouse zei deze week dat zijn dochter al drie jaar geen harddrugs meer gebruikte en ook probeerde het drankprobleem aan te pakken. 'De mensen hebben het altijd over de drugs, maar Amy's alcoholisme was haar grootste probleem', volgens Hernu. 'Het was funest voor haar tere gestel.'

De verslavingen van Winehouse, of het nu om drank ging of om de harddrugs, speelden zich in het openbaar af. En haar dood werd, net als haar leven, uitgelicht door het flitsen van tientallen fototoestellen. Bij de rommelige, geïmproviseerde gedenkplaats voor het huis van Winehouse, met de wodkaflessen, pakjes sigaretten, bloemen en foto's, stonden een paar fans te huilen.

Een fan die bij crematorium Golders Green stond te wachten op de rouwstoet, zei dat de voortdurende berichtgeving haar dichter bij de fans had gebracht. 'We zagen haar achteruitgaan, op elke foto,' zegt de 18-jarige Amy Swan. 'Het was net of we samen met haar een reis maakten. Iedereen wilde alleen maar dat ze beter zou worden.'

Andere mensen waren er juist op uit dat ze haar imago van roekeloze herrieschopper waarmaakte. Liam Bailey, een muzikant die met Winehouse bevriend raakte toen ze hem contracteerde bij haar eigen label Lioness Records, vertelde hoe het was toen hij vorig jaar met haar naar een optreden van Pete Doherty ging. 'Ik was overdonderd door alle aandacht. Mensen boden haar drankjes aan, zeiden dat ze van haar hielden. Anderen gooiden van alles naar haar en riepen dingen die ik niet zal herhalen. En ondertussen had ze constant opdringerige paparazzi op haar nek.'

Ook aan de bar van de Hawley Arms, geen poel des verderfs, maar eerder een smaakvol ingericht café, kreeg Amy geen rust, volgens Charles-Ridler. 'Ze kon nergens naartoe, er was geen ontkomen aan. Terwijl ze juist helemaal niks om roem gaf. Ze kon voor een publiek van 60 duizend mensen staan, maar ze was veel gelukkiger als ze daarna hier gewoon een pintje kon tappen.'

Het feit dat ze dat niet meer kon doen, dreef haar, volgens Hernu, meer en meer in een isolement. 'Haar terugkeer naar Engeland, Londen en dan speciaal naar Camden liep uit op een teleurstelling. Ze kon niet doen wat ze leuk vond, namelijk door Camden struinen en met iedereen een praatje maken. Ze verveelde zich en ze was eenzaam.'

Volgens Charles-Ridler zouden degenen die zich zo dood staarden op haar leven eerst naar zichzelf moeten kijken. 'Ja, ze was zelfdestructief bezig, maar ze was ook slachtoffer. We zijn allemaal een beetje verantwoordelijk. Wij, het publiek, de paparazzi. Ze was een ster, maar de mensen moeten niet vergeten dat ze ook een gewoon meisje was.'

Genoeg materiaal voor ten minste één nieuw album

Zeker tientallen nieuwe liedjes van Amy Winehouse kunnen postuum worden uitgebracht. Een bron die dicht bij Universal, de moederstudio van Winehouse's platenlabel Island Records staat, zei dat de zangeres de basis voor een dozijn nieuwe liedjes heeft gelegd, aldus de Britse krant The Guardian. Amy Winehouse heeft sinds haar Grammy-award winnende album Back to Black in 2006 geen nieuw materiaal uitgebracht. In de tussentijd heeft ze volgens de bron wel sporadisch wat liedjes opgenomen. Sommige daarvan waren verder af dan andere. Volgens een andere bron die dichtbij Amy Winehouse's management staat, is er zelfs genoeg materiaal gevonden om meer dan één album van te maken. Volgens die bron was Winehouse tot het einde van haar leven aan het zingen en nam ze thuis in haar studio veel demo's op. Ze wekte de interesse om terug te gaan naar de studio van Island Records, en na wat gesprekken leek het ook goed voor haar; een afleiding van alle andere dingen waar ze mee bezig was. Volgens Lucian Grainge, algemeen directeur van Universal, was iedereen die de liedjes hoorde erg enthousiast. De ruwe montages klonken volgens hem heel goed en weer persoonlijk en autobiografisch. Wanneer een nieuw album uitgebracht gaat worden, is nog niet bekend. Die beslissing moet nu door de ouders van Winehouse, haar management en haar platenlabel worden genomen.

Vertaling Leo Reijnen, ©The Guardian

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden