Haar grote talent als predikant deelde ze met iedereen

Het eeuwige leven: Christiane Berkvens-Stevelinck (1946-2017)

Geboren als katholiek, stapte ze over naar de remonstranten omdat die haar wel de kans boden haar grote talent als predikant te ontwikkelen en te delen.

Ze was predikant, maar kon religie relativeren. Als ze door vertraging van de trein te laat op een vergadering dreigde te komen, stuurde ze een sms'je: 'Trein staat vast. Ben wat later.' Als het heel erg was, volgde een sms'je met het bericht 'Bidden'. En als de trein dan weer reed, constateerde ze: 'Bidden heeft gewerkt'.

Iedereen kon bij Christiane Berkvens-Stevelinck terecht om een geboorte, huwelijk of sterfgeval in een viering extra betekenis te geven. Of voor een passend ritueel bij een familievete of een persoonlijke crisis.

Ook niet-gelovigen konden bij haar aankloppen. Dat deed ze bewust buiten haar kerkelijke activiteiten om. Haar privé-organisatie werd binnen de kerk wel gekscherend een ontwerpbureautje voor rituelen genoemd.

Zo vertelde ze zes jaar geleden tegen Volkskrant Magazine over een verzoeningsritueel van een vrouw in kaarslicht op de Veluwe. 'Ze sprak over wat haar dwarszat en schreef dat op. Na een korte stilte verscheurde ze het papier en begroef de snippers. Daarna pakte ze de foto's, deed die in haar schoudertas en blies de kaarsjes uit. Vervolgens liepen we naar het open veld, om het verlossingsmoment uit te beelden. De vrouw huilde en voelde zich verzoend met het verleden.'

Christiane Berkvens-Stevelinck overleed 23 november in Bilthoven aan de gevolgen van kanker. In haar leven raakte ze eerder al twee partners kwijt aan de gevolgen van die ziekte.

Ze had Joodse voorouders, maar werd als Christiane Stevelinck geboren in een katholiek nest in het Belgische Ukkel. Ze wilde pastoraal werk gaan doen en ging in Rome theologie studeren. Hier ontmoette ze haar eerste man Jan Berkvens, die klassieke talen deed.

In 1970 gingen ze wonen in Schiedam, waar ze twee kinderen kregen. Kansen om als vrouw in het pastorale werk carrière te maken in de katholieke kerk waren er niet. Dat leidde ertoe dat ze overstapte naar de remonstranten, een van de vrijzinnigste richtingen binnen de protestantse kerk. In Leiden volgde ze een domineesopleiding, waarna ze in 1986 predikant werd in Delft.

Een jaar later promoveerde ze in de letteren op een proefschrift over de Franse boekverzamelaar Prosper Marchand (1678-1756). De functie van academiepredikant aan de Leidse universiteit, combineerde ze met het predikantschap in Breda en later Rotterdam. In 2001 werd ze bijzonder hoogleraar Europese cultuur aan de Radboud-universiteit Nijmegen, met aandacht voor bibliotheekgeschiedenis, hugenoten en hun diaspora, remonstranten, jodendom en vrijmetselarij.

Bekendheid bij het grote publiek kreeg ze in 2007 met haar boek Vrije rituelen: Vorm geven aan het leven. Een jaar later kwam het boek uit over het omgaan met de ziekte kanker onder de titel Wat ik je nog zeggen wilde. Want niet alleen verloor ze haar beide mannen aan kanker - Berkvens in 1994 en haar tweede man in 2004 -, ze was ook zelf gediagnostiseerd met kanker.

Als gevolg van een erfelijke aandoening kampte ze met een visuele beperking. 'Maar dat heeft haar nooit weerhouden verder haar werk te doen', zegt haar zoon Jan Berkvens, die zelf een predikantenopleiding volgt. Samen verzorgden ze een column in het blad AdRem van de Remonstrantse Broederschap en een briefwisseling op de site. Begin oktober maakte ze in het KRO-NCRV-programma De Verwondering bekend niet meer lang te zullen leven.

Ze hield de laatste maanden van haar leven een dagboek bij, dat volgens haar zoon indrukwekkend is en binnenkort wordt uitgegeven. Haar eigen uitvaart was een combinatie van joodse, katholieke en remonstrantse rituelen.

Meer over