Haan is op hoogte domweg gelukkig

Het is een eeuwenoude traditie, de haan in de vlaggen-mast, maar nu ineens zou er sprake zijn van dierenleed.

SCHIERMONNIKOOG - Er hangt een haan op Schiermonnikoog. Vanuit een rieten mand kukelt hij drie dagen lang op 20 meter hoogte de eilanders tegemoet. De haan is het hoogtepunt van de volkse traditie Kallemooi: voor bewoners een reden de vruchtbaarheid van het voorjaar te vieren, voor dierenactivisten een reden het eiland te boycotten.


Kallemooi is een meerdaags pinksterfeest waarvan niemand precies weet hoe lang het al gevierd wordt of wat de naam eigenlijk betekent. Van zaterdagavond tot woensdagochtend spelen de kinderen traditionele spelletjes zoals zaklopen, stoofsteken en kaarshappen, worden er eieren naar de zieken gebracht en wordt er op zaterdag een haan bij een van de boeren gestolen, waarna het beest drie dagen lang in een rieten mand moet vertoeven. Het mandje hangt in een 20 meter hoge vlaggenmast versierd met een meitak; de vlaggenmast staat centraal in het dorp.


'Het feest is honderden jaren oud, misschien wel duizend', zegt Clive Hellinga, de 70-jarige president van de Kallemooi-commissie. 'Vroeger werd het aan de hele noordkust gevierd, tot Sint- Petersburg aan toe, maar behalve op Schier is het bijna overal verdwenen. Daarom heeft alle kritiek ons ook zo aangegrepen. Een paar mensen van het vasteland die ons dierenbeulen noemen, terwijl ze geen idee hebben. Wij houden juist van onze dieren. Die haan daar', hij wijst over zijn schouder, 'staat symbool voor onze vruchtbaarheid en veiligheid. Hij beschermt ons.'


Natuurlijk, zegt Hellinga, er was de laatste jaren wel vaker kritiek op het gebruik van een levende haan, maar die achtervolgde de eilanders als een schaduw waaraan ze zelf geen aandacht schonken. Kallemooi, inclusief haan, was van hen en dat bleef zo. Toch ging het dit jaar anders.


Het begon vorige week met een uitspraak van de dierenbescherming. 'Dierenleed als volksvermaak', schreef de organisatie op haar website. 'Waarom hangen jullie geen houten haan in de rieten mand? Zeker nu de temperatuur dit weekend kan oplopen tot tropische waarden is het welzijn van de haan niet te garanderen.'


Het balletje begon te rollen toen een aantal noordelijke kranten de uitspraken overnamen ('Barbaarse traditie op Schiermonnikoog' en: 'Schiermonnikoog hangt haan op aan paal') waarop dierenactivisten een onlinepetitie begonnen die binnen enkele dagen zesduizend keer werd ondertekend. De bijgaande reacties deden qua felheid denken aan de Zwarte Pietdiscussie. Van kapitein Haddock-achtige scheldkanonnades tot serieuze voorstellen het eiland te boycotten.


De burgemeester van Schiermonnikoog, Sjon Stellinga, schrok van alle ophef en kwam zaterdag direct met een verklaring. 'Gisteravond sprak ik met de president van de pinkstercommissie', schrijft hij. 'Ik wipte even bij hem langs omdat ik wist dat hij de afgelopen dagen erg onder vuur lag. Een beer van een vent, oud-zeeman, grijze baard, kapiteinspet. Die blaas je niet zomaar omver. Maar hij toonde zich aangedaan. Ze hadden hem een dierenbeul genoemd... Een dierenbeul. Clive Hellinga, een man die precies weet te vertellen waar welk zeldzaam vogeltje broedt. Ik ben er nog steeds een beetje stil van.'


'Die brief van de burgemeester was mooi', zegt Hellinga vanuit een café op Schiermonnikoog. Samen met zijn veertienkoppige Kallemooi-commissie overziet hij vanaf daar de festiviteiten. In plaats van een zeemanspet draagt hij dit weekend een hoge hoed met 'Kallemooi' erop, maar voor de rest klopt de beschrijving van de burgemeester precies: een beer van een vent.


'Opeens stond op Facebook, Twitter, YouTube en weet ik veel wat allemaal dat we barbaren waren, middeleeuwse idioten. Maar dat is allemaal onzin van mensen die hier nooit komen en onze traditie niet begrijpen. Ze moesten eens weten. Schiermonnikoog koestert zijn haan. Dat gelul in de media heeft ons zeer gekwetst.' 'Goed gesproken, president', zegt een van zijn commissieleden. 'Ze krijgen onze traditie never nooit kapot. Never.'


Toch veranderde er wel degelijk iets. Vanwege de druk van de dierenbescherming wordt de haan dit jaar voor het eerst in de geschiedenis bijgestaan door een dierenarts. Hellinga: 'En weet je wat die arts tegen mij zei? Een betere plek gaat dat beest de rest van zijn leven niet vinden. Anderhalve vierkante meter ruimte, frisse wind, een prachtig uitzicht en genoeg te eten en drinken voor veertien dagen.'


'Ik heb de haan al vijftig jaar in die mand gedaan en altijd kwam hij er gezond uit', vult Jan Groendijk, het oudste commissielid, hem aan. 'En weet je wat het eerste is dat die haan doet zodra die uit zijn mandje is? Al z'n kippen dekken. En geloof me: dat doet alleen een haan die gelukkig is.'


Clive Hellinga president Kallemooi-commissie

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden