Haagse zandbank was voor De Milliano te hoog

Jean-Christoph Boele van Hensbroek, uitgever te Rotterdam en en een van de mensen achter de beweging 'Ieder Mens Telt', had Jacques de Milliano nog gewaarschuwd: 'Ze gaan je beschadigen....

'Jacques durft zijn nek uit te steken', zeiden zijn vrienden nadat de Heemsteedse huisarts op 19 januari bekend had gemaakt dat hij op een vacant gekomen CDA-zetel zou terugkeren in de Kamer. 'Hij loopt vast op een zandbank, maar komt er altijd weer vanaf.' Maar de Haagse zandbank bleek te hoog. Het afgelopen weekeinde besloot De Milliano, geknakt door een spervuur van kritiek en verdachtmakingen, af te zien van zijn 'met een frisse dosis naïviteit' begonnen 'politieke experiment'.

Voor hij zijn plan presenteerde, had De Milliano advies ingewonnen en om steun gevraagd bij onder anderen Jurriaan Kamp, hoofdredacteur van het new age-tijdschrift Ode.

Zijn grootste bekendheid geniet Kamp als een van de stuwende krachten achter de 'Club van Schier', een gezelschap bevlogen maatschappijhervormers - onder wie ook Boele van Hensbroek - dat vanaf begin 1993 pleitte voor een nieuwe manier van denken over samenleving en politiek. Van Schier loopt, zowel wat ideeën als mensen betreft, een rechte lijn naar Noordwijk, waar begin december vorig jaar het 'Verdrag van Noordwijk' werd getekend, en vandaar naar 'Ieder Mens Telt' van De Milliano. Het manifest is een pleidooi voor een internationale economie waarin de mens centraal staat.

Een van de ondertekenaars was Jacques de Milliano, een bekende van Kamp. Die hoorde dan ook als een van de eersten dat De Milliano een terugkeer naar het parlement overwoog. Kamp: 'Het initiatief kwam van Jacques. Het was niet zo dat ''Schier'', ''Noordwijk'' of Ode politiek ging. Maar hij wilde er geen one man-show van maken en vroeg om steun. Hij zei: ''De zaken die jij in je boek behandelt, wil ik in het parlement bespreken.'' Ik zat op die persconferentie natuurlijk niet voor niets naast hem. Jacques en ik hebben hetzelfde denkpatroon.'

Kamp vindt al jaren dat er het nodige mis is met het democratische gehalte van het Nederlandse parlementaire systeem. Regeerakkoorden en partijpolitiek hebben het politieke debat verlamd. Daarom vond hij het idee van De Milliano, die in de Kamer weer een onafhankelijk geluid wilde laten horen, zeer toe te juichen.

Het lovenswaardige initiatief ging echter bijna onmiddellijk onderuit in het gekrakeel over de procedurele kwesties rond De Milliano's terugkeer. Boele van Hensbroek: 'Jacques heeft zich daarin laten meeslepen, hij is er gewoon ingestonken. De inhoud van zijn boodschap kwam amper voor het voetlicht.' Kamp: 'De voorbereidingstijd was kort. Jacques heeft misschien onvoldoende nagedacht over hoe hij zijn ideeën moest presenteren.' Dat gaf zijn tegenstanders de mogelijkheid De Milliano, behalve als een 'zetelrover', ook af te schilderen als een vage zwever.

En dat terwijl de ideeën er wel degelijk waren. Boele van Hensbroek: 'Het Verdrag van Noordwijk is idealistisch, maar niet vaag. De dingen die Kamp in zijn boeken aan de orde stelt, zijn zeer concreet. Na Noordwijk zei ik tegen mijn vrouw: ''Wat jammer dat er in de politiek geen stem is die ervoor zorgt dat er discussie komt over fundamentele kwesties als de uitwassen van de vrije wereldhandel''.'

Toen kwam, alsof hij dit had gehoord, De Milliano met zijn plan. Boele van Hensbroek: 'Ik dacht: dat is een kans. Pák 'm. Ik zag het al voor me: Jacques die elke speech afsluit met ''en voorts ben ik van mening dat alle schulden van de Derde Wereld kwijtgescholden moeten worden''.'

Van zo'n speech zal het voorlopig niet komen. De Milliano kwam de valse start niet meer te boven. Boele van Hensbroek: 'Idealistische vernieuwers moeten het niet van de gevestigde orde hebben, dat blijkt maar weer. Maar dit is niet meer dan een tijdelijke set-back. De tegenbeweging tegen de neo-liberale visie is daarvoor te sterk.' Kamp: 'Je moet nieuwe ideeën los zien van mensen. Met De Milliano is het gedachtegoed nog niet weg. Ik blijf geloven in de druppel op de gloeiende plaat. Als er weer iemand opstaat als De Milliano, zal ik hem weer steunen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden