Nieuws Malek F.

Haagse steker Malek F. hoeft niet de gevangenis in, maar krijgt wel tbs

De man die op 5 mei vorig jaar in Den Haag drie mensen levensgevaarlijk verwondde door met een mes op ze in te steken, hoeft niet de gevangenis in. Volgens de rechtbank was Malek F. volledig ontoerekeningsvatbaar toen hij zijn daad pleegde, van terrorisme was geen sprake. Wel leggen de rechters tbs met dwangverpleging aan hem op.

Malek F. (blauw shirt) tijdens een inhoudelijke zitting in de rechtbank op Schiphol. Beeld ANP

Het Openbaar Ministerie had vijftien jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist tegen de in Syrië geboren Palestijn. De aanklagers betwistten niet dat de nu 33-jarige F. psychotisch was op Bevrijdingsdag vorig jaar, maar stellen dat zijn daden hem wel degelijk voor een deel aangerekend kunnen worden. Ook zou F. ‘berekenend’ hebben gehandeld en zichzelf hebben ontmaskerd in afgeluisterde gesprekken met zijn familie. Daarin noemde hij het onder meer jammer dat de ‘ongelovigen’ die hij ‘voor Allah’ had ‘afgeslacht’ de steekpartij hadden overleefd.

Dat opgeteld bij zijn radicaliseringsproces, is het OM van mening dat er sprake was van een terroristisch oogmerk toen hij met een mes begon in te steken op terrasbezoekers en andere passanten. Zou F. voor terrorisme in Nederland zijn veroordeeld, dan zou hij in een select gezelschap komen met onder anderen Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, en de mannen die een brandbom naar een Enschedese moskee gooiden. Ook in de zaak tegen de Utrechtse tramschutter Gökmen T. houdt het OM rekening met een terroristisch motief.

Allahoe akbar

De rechtbank maakte maandag de vergelijking met Mohammed B. Ook hij sloeg overdag toe, op een drukke plek in een grote stad. Zijn daad schokte eveneens de samenleving. Maar anders dan B., stellen de rechters, is er bij Malek F. geen sprake van een afkeer van de samenleving. En dat F. ‘allahoe akbar’ riep toen agenten hem neerschoten, is volgens de rechtbank onvergelijkbaar met soortgelijke uitlatingen van terroristen die een aanslag pleegden. F. riep God aan toen hij dacht te sterven, waar aanslagplegers dit doorgaans doen als ze hun slachtoffers maken.

Van een terroristisch oogmerk zou volgens de rechters pas sprake zijn geweest als Malek F. de bevolking moedwillig bang had willen maken. Weliswaar veroorzaakte het op een ‘afschuwelijke’ manier aanvallen van willekeurige mensen ‘een enorme impact en gevoelens van angst en onveiligheid’, toch was de maatschappij vrees aanjagen of ontwrichten niet zijn doel, zegt de rechtbank. F. wilde maar een ding: afrekenen met de duivelsaanbidders, de satanisten die zijn leven tot een kwelling maakten. En zelf sterven.

Paranoïde

Eind 2017 meldde F. zich al bij de Haagse politie met foto’s die hij had genomen van willekeurige mensen die het op hem zouden hebben voorzien. De huisarts noteerde dat F. een psychotische indruk maakte. En in ggz-instelling Parnassia, waar hij werd opgenomen nadat hij zijn huisraad op de trambaan had gegooid, werd een ‘paranoïde toestandsbeeld’ bij hem vastgesteld. Dat F. zijn heil zocht in zijn geloof en daarin ook steeds radicaler leek te worden, kan volgens deskundigen worden toegeschreven aan diezelfde paranoïde psychose. Een ‘grote vogel’ zou F. hebben opgedragen om op vreemde mensen in te steken, zei hij eerder tegen de rechtbank.

Terrorismedeskundige Jelle van Buuren van de Universiteit Leiden kan zich vinden in het oordeel van de rechtbank. ‘Met de disclaimer dat deskundigen vaststellen dat F. deze stoornis heeft. De rechtbank zegt nu: op het moment van handelen was hij ontoerekeningsvatbaar. Dan is het logisch dat hij niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn daden.’

Psychische problematiek en een terroristisch oogmerk hoeven elkaar niet uit te sluiten, maakte ook de rechtbank maandag duidelijk. Van Buuren verwijst naar een man die in juni 2017 had getwitterd dat er een IS-bom in Den Haag zou ontploffen. ‘Hij was ook psychisch niet in orde, maar in zijn geval vond de rechtbank wel dat er sprake was van een terroristisch oogmerk. Omdat hij de inwoners van Den Haag schrik had aangejaagd.’

Het OM weet nog niet of het in beroep gaat nu F. zijn gevangenisstraf en terroristische oogmerk ontloopt. De advocaten van Malek F. zijn ‘voor driekwart’ tevreden met het oordeel, maar niet met de opgelegde tbs met dwangverpleging. Als Palestijn is F. stateloos; daardoor zou hij niet in aanmerking komen voor resocialisatie of verlof. Hij dreigt op die manier zijn behandeling niet te kunnen voltooien, zegt zijn advocaat Willem Korteling. ‘Eindeloze tbs is het vooruitzicht.’

Lees meer over Malek F.:

Een ‘grote vogel’ gaf hem de opdracht om op 5 mei vorig jaar willekeurige voorbijgangers neer te steken, zei Malek F. in de rechtszaal. Volgens deskundigen die hem onderzochten was de uit Syrië gevluchte Palestijn psychotisch, het Openbaar Ministerie wilde hem mede voor terrorisme veroordelen. Is hij een patiënt, een geradicaliseerde extremist of allebei?

In de rechtszaak tegen de ‘Haagse steker’ F. kwamen de drie slachtoffers aan het woord die hij op 5 mei 2018 bijna de dood injoeg. ‘Ik vind dat deze verdachte het hellevuur verdient.’ Lees hier het rechtbankverslag terug.

Hij dronk op Bevrijdingsdag wat met een vriend op het terras, in de buurt van de Haagse Hogeschool, toen Malek F. op hem instak. De 21-jarige Zoetermeerder werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht, maar overleefde. Net als de twee andere slachtoffers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden