nieuws zitting malek f.

Haagse steker leed aan psychose en is volgens experts geheel ontoerekeningsvatbaar

De man die ervan wordt verdacht dat hij op 5 mei vorig jaar drie mensen neerstak in Den Haag, moet volledig ontoerekeningsvatbaar worden verklaard. Dat adviseren deskundigen die de psyche van de 32-jarige Syriër Malek F. hebben onderzocht. Volgens hen leed F. aan een psychose op het moment dat hij op willekeurige mensen begon in te steken rond de Haagse Hogeschool.

De arrestatie van Malek F., vorig jaar in mei. Beeld Volkskrant

Gedragsdeskundigen van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) adviseren tbs met dwangverpleging op te leggen aan F. Er is, volgt uit hun rapportage, een ‘hoog recidivegevaar’, veroorzaakt door een ‘paranoïde psychotische pathologie.’ F. heeft volgens de psychiater en psycholoog die hem onderzochten het gevoel dat hij zich continu met een mes moet bewapen en zich moet verdedigen als hij wordt aangevallen.

Volgens het Openbaar Ministerie is er een reëel gevaar dat F. zich opnieuw schuldig maakt aan ‘extremistisch geweld’. F.’s advocaat Job Knoester betwist dit. ‘Dat risico is laag’, zei de raadsman woensdag tijdens een tussentijdse zitting in de extra beveiligde rechtbank in Osdorp.

Voor Knoester bewijst het oordeel van de gedragsdeskundigen wat hij al eerder in de rechtbank aanvoerde. ‘Dat deskundigen hem als ontoerekeningsvatbaar beschouwen, past volgens ons bij wat er die dag is gebeurd. Hij was ziek.’ Zijn psychose zou volgens deskundigen zijn versterkt door de dood van F.’s vader, die omkwam op het water toen hij naar Europa probeerde te oversteken. 

Nu F. zijn medicijnen neemt, gaat het volgens Knoester beter met hem. Hij heeft een brief geschreven aan de slachtoffers, waarin hij spijt betuigt voor zijn daden.

Terroristisch oogmerk of niet?

De uit Syrië gevluchte F. ontwikkelde in de aanloop naar 5 mei vorig jaar steeds vreemdere denkbeelden en leed aan wanen. Zo zag hij overal vieze oorstokjes in zijn huis liggen en dacht hij dat duivelsaanbidders hem wilden ontvoeren naar de Nieuwe Kerk in Den Haag. Op 3 mei stond hij voor de deur van de kerk, met een mes in zijn hand. Niemand deed open, waarop hij twee dagen later toesloeg. De politie schoot hem uiteindelijk neer.

Het OM wil dat Malek F. wordt veroordeeld voor onder meer een drievoudige poging tot moord en bedreiging. Volgens officier van justitie Nicolle Coenen zijn er genoeg redenen om aan te nemen dat er sprake was van een terroristisch oogmerk. ‘Die zijn sinds de laatste zitting (in januari 2019) niet veranderd en bevestigd door deskundigen. Hij was van plan mensen te doden, omdat hij vond dat niet-moslims gedood moesten worden.’

Een andere rapportage door radicaliseringsdeskundigen van onderzoeksbureau NTA maakte al eerder duidelijk dat er sprake is van ‘een radicaliseringsproces en extremistische ideeën.’ F. zou op 5 mei ‘Allahoe Akbar’ hebben geroepen toen hij instak op zijn slachtoffers. Ook had hij volgens het OM gezegd dat de ongelovigen en hij sindsdien ‘quitte staan’. Experts zijn er elf maanden later echter nog altijd niet in geslaagd de telefoon van F. te ontgrendelen. Deze kan wellicht meer duidelijkheid geven over zijn denkbeelden, maar het OM houdt er rekening mee dat dit niet meer lukt. ‘Het is ingewikkeld’, zegt een woordvoerder.

Kan iemand ontoerekeningsvatbaar worden verklaard en toch terrorist zijn? ‘In juridische zin wel’, zei Knoester na afloop. ‘Maar wij zeggen: in dit geval niet.’ Pas bij de inhoudelijke behandeling van de zaak, op 21 en 24 juni in de rechtbank op Schiphol, wil de advocaat hierover in detail treden.

Verblijfsvergunning kwijt

De rechtbank stemde woensdag in met het verzoek van het OM om de betrokken psychiater en psycholoog als getuige-deskundige te horen, net als radicaliseringsexperts van NTA. Op verzoek van Knoester vraagt het OM na bij de IND of F. zijn verblijfsvergunning verliest als hij tbs opgelegd krijgt. Die kans is volgens de raadsman reëel.

Knoester: ‘Ons kantoor ziet 15 procent van alle personen die tbs krijgen opgelegd. Wat gebeurt er met vreemdelingen in tbs? In dat geval trekt de IND vrijwel standaard iemands verblijfsvergunning in. Dat zou levenslang betekenen voor Malek, want zonder verblijfsvergunning kan hij niet met verlof. En verlof is een essentieel onderdeel van tbs.’

Volgens Knoester is F., een geboren Palestijn die naar Syrië vluchtte, stateloos. ‘Hij heeft geen paspoort, maar een speciale verblijfsvergunning. Hij kan dus niet worden uitgezet.’ Knoester zegt vaker ‘vreemdelingen’ te hebben begeleid die tbs kregen opgelegd, maar nog niet iemand die stateloos is.

Lees meer over de ‘Haagse steker’ Malek F.

Nadat hij drie mensen had neergestoken hoopte Malek F. dat de politie hem zou doden. Dat heeft de 32-jarige Syriër verklaard tegenover de politie, bleek in juli 2018 bij een pro-formazitting in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. 

Een zwaargewond slachtoffer van Malek F. vertelde kort na de steekpartij dat hij het onbegrijpelijk zou vinden als F.’s daad niet zou worden aangemerkt als terrorisme. Hij dronk op Bevrijdingsdag wat met een vriend op het terras, in de buurt van de Haagse Hogeschool, toen Malek F. op hem instak. De 21-jarige Zoetermeerder werd in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht, maar overleefde het. Net als de twee andere slachtoffers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.