ReportageBOERENPROTEST

Haagse politie krijgt handigheid in aanpak boerenprotesten

Het boerenprotest van Farmers Defence Force op de Koekamp in Den Haag. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Voor de derde keer in de stikstofcrisis trokken duizenden boeren naar Den Haag. Gemeente en politie hadden woensdag weinig problemen met de doorgaans vrij radicale boeren van Farmers Defence Force. ‘We hebben nu meer en beter contact met ze.’

Tussen een cirkel tractoren op de Haagse Koningskade onderbreekt de ene boer met Farmers Defence Force-jas de andere. ‘Kom, we gaan, we moeten hiermee de media niet halen.’ Kort ervoor klonken door een luidspreker de woorden: ‘Hier spreekt de politie. U wordt gevorderd tractoren weg te halen anders volgt arrestatie en inname van de voertuigen.’

De confrontatie speelt zich af op de plek waar op 1 oktober boeren nog hekken omver reden om tegen de wens van de gemeente in met honderden tractoren het Malieveld te bereiken. Het was de dag van het eerste grote boerenprotest in Den Haag na het uitbreken van de stikstofcrisis. Woensdagochtend, nog voor de derde demonstratie goed en wel is begonnen, toont de Haagse politie dat zij een modus operandi heeft gevonden om boeren in het gareel te houden.

De politie is in groten getale aanwezig, diepladers staan klaar om tractoren te verwijderen, militaire voertuigen blokkeren alle wegen naar het politieke hart van de stad en een waterkanon staat paraat om zo nodig wegen vrij te houden waar de boeren niet mogen komen. Het zware geschut zal grotendeels overbodig blijken, het al gehavende Malieveld onaangeroerd.

Korte Voorhout nabij het Binnenhof was afgesloten met leger voertuigen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Hamburgerstand

Niet iedereen is blij met de aangehaalde teugels van de gemeente. De Spar-winkel bij het demonstratiegebied wordt het plotseling verboden alcohol te verkopen. ‘Als de gemeente haar werk goed had gedaan’, schampert de Spar-manager van achter de hamburgerstand, waarmee hij zijn dagomzet probeert op te poken, ‘dan hadden ze gezien dat tussen de boeren ook een bierwagen staat.’

We hebben geleerd van de vorige keren, zegt een woordvoerder van de Haagse interim-burgemeester Johan Remkes over de omgang met de boeren. ‘We hebben nu meer en beter contact met ze, daar zit het verschil in’, geeft de Haagse politie als verklaring dat het nu minder grimmig is dan eerdere keren.

Is de Farmers Defence Force (FDF) – de meest radicale groepering onder de actieboeren – braver geworden? Heiligt het doel, na oorlogsvergelijkingen en dreigementen naar sectorgenoten, niet meer alle middelen?

Op die vraag komt van FDF woensdag geen antwoord. Op het oog lijken ze zich, sinds ze met andere boerenorganisaties in het Landbouw Collectief meeonderhandelen met de regering, bewuster van het afbreukrisico bij ongeregeldheden tijdens hun demonstraties. Voorafgaand riep FDF boeren al op zich aan de afspraken te houden en niet met tractoren de snelweg op te gaan. De meesten luisterden. Vanaf het podium maakt FDF-bestuurder Jeroen van Maanen woensdag nog eens kenbaar dat hij er genoeg van heeft dat ze door de media steeds worden afgeschilderd als ‘radicale groepering’.

De FDF koos woensdag, de dag voor het stikstofoverleg in de Tweede Kamer, ervoor om vanaf een podium op de Koekamp – naast het verboden Malieveld-terrein – een tiental sprekers nogmaals te laten zeggen wat ze al maanden verkondigen. De politiek moet beter naar boeren luisteren en snel met werkbare stikstofmaatregelen komen waarmee ze de komende jaren aan de slag kunnen. Beleid dat bovendien is gebaseerd op feiten. Hun feiten. Niet de stikstofberekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), maar die van het Mesdag-Zuivelfonds.

Grofweg de helft

Na het Kamerdebat komt de agrarische denktank cq. lobbyclub donderdagmiddag met een eigen analyse. Volgens hun bevindingen zou de landbouw verantwoordelijk zijn voor grofweg de helft van de 46 procent stikstof die het RIVM op basis van rekenmodellen aan ze toeschrijft.

Met ‘hun’ feiten op komst, vonden niet alle boeren het logisch de dag ervoor al naar Den Haag te trekken. Melkveehouder Kees Captein (35) uit Zoeterwoude geeft toe dat hij heeft getwijfeld om te komen, ondanks de ‘thuiswedstrijd’ die het voor hem is.

Uit vrees voor een te kleine opkomst publiceerde FDF-oprichter Mark van den Oever vrijdag al een peptalk op de FDF-website: ‘Strijders, we hebben jullie nog nooit zonder reden gevraagd om op de trekker te stappen om met ons te demonstreren.’ De opkomst was desondanks lager dan bij de twee eerdere Haagse demonstraties.

Op last van de gemeente moest de Spar supermarkt, tegenover de Koekamp waar de demonstratie plaatsvond, al het alcohol uit de schappen halen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Redder van de boer

Kamerlid Thierry Baudet – die zich met Forum voor Democratie sinds de stikstofcrisis opwerpt als redder van de boer – haakt op het podium handig in op de tanende actiebereidheid onder boeren. ‘Volgend jaar kunnen we weer stemmen. Tot die tijd moeten jullie hier blijven komen. Wij zullen blijven strijden voor jullie belangen.’

Een sceptische FDF’er op het podium: ‘Stemmen moeten ook in goed beleid worden vertaald. Zo niet, dan komen we terug. Ook voor jou.’

Als aan het einde van de demonstratie blijkt dat minister Carola Schouten (Landbouw) niet is ingegaan op het verzoek alsnog naar het podium te komen, kan FDF-voorman Van den Oever het toch niet laten boeren tegen de afspraak in op te roepen ‘efkes’ richting het ministerie te rijden. Maar net als op de Koningskade in de ochtend geven de meeste boeren snel gehoor aan de oproep van de politie rechtsomkeert te maken. Eén boer wordt gearresteerd, als tegen het einde van de middag het demonstratieterrein alweer leegloopt.

Melkveehouder Captein moet bekennen dat het allemaal wat braver is verlopen dan de vorige keren. ‘Maar als de politiek niets doet met onze stikstofcijfers’, zegt hij, ‘dan komt er een nieuwe 1 oktober. Dan gaan we er weer vol op.’

Een tractor keert huiswaarts na het boerenprotest.Beeld Willem Morsch

Dit schreven we eerder

Dat stond niet in de vacature: RIVM-baas Hans Brug stond tegenover duizenden boze boeren
RIVM-baas Hans Brug sprak vorige week duizenden boze boeren toe die vinden dat zijn instituut onbetrouwbare stikstofdata levert. ‘Het enige dat wij kunnen blijven doen is de waarde van kennis voor het voetlicht brengen.’

Wat is stikstof? Hoe schadelijk is het? En vier andere vragen om het stikstofdebat te begrijpen
De Raad van State oordeelde eerder dit jaar dat projecten die door hun nieuwe uitstoot van stikstof de neerslag daarvan op een natuurgebied verhogen, voortaan niet zomaar zijn toegestaan. Sindsdien liggen veel bouwplannen in Nederland stil. In de politiek gaan stemmen op om de veestapel te beperken. Hoe schadelijk is stikstof eigenlijk? Zes vragen.

De tijdbom onder het stikstofdossier tikte al twee jaar, maar het ministerie wilde het niet horen
Nederland is al maanden in de ban van een stikstofcrisis. De onbeantwoorde vraag: waarom was het ministerie zo slecht voorbereid op de uitspraak die het vergunningenstelsel deed instorten? Op zoek naar de drijfveren achter een alles-of-niets-spel.

Vergroeningsbeleid landbouw van de Europese Unie is mislukt
De plannen van de EU om de landbouw te vergroenen zijn mislukt. Nederlandse boeren ontvingen de afgelopen zes jaar bijna 2 miljard euro subsidie voor vergroening. Dat heeft weinig tot geen positieve effecten gehad voor de natuur en de biodiversiteit op het platteland: het aantal boerenlandvogels is drastisch gedaald, driekwart van de insecten is verdwenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden