Haagse kathedraal vol met sporen van mensen

'Het wordt dan wel ''het ijspaleis'' genoemd, maar eigenlijk is het een kathedraal', zegt Martin Uitvlugt, een van de twee fotografen die vandaag debuteren met een tentoonstelling in het Haagse stadhuis ('ijspaleis') aan het Spui....

Een 'kathedraal' omdat het een openbare ruimte is, geen ontoegankelijke bedoening als de meeste paleizen.

Architecten, en gebouwen, worden vaak als bijna goddelijk gezien, stellen Nijland en Uitvlugt vast. Grote architecten hebben zelf vaak megalomane trekjes. 'Het ministerie van VWS bestaat uit twee delen, een door de Amerikaan Michael Graves en een door de Nederlander Sjoerd Soeters. Graves mocht een hogere toren neerzetten, dus heeft Sjoerd van die hoge naalden op zijn gebouw gezet, zodat het toch hoger was', vertelt Nijland.

Dat goddelijke, dat magistrale, proberen ze te relativeren - Uitvlugt door de aanwezigheid van mensen centraal te stellen, Nijland door de gebouwen zo te fotograferen dat ze 'tot menselijke verhoudingen worden teruggebracht'.

Dat doet ze bijvoorbeeld door foto's te nemen waarin lijnen op de voor- en de achtergrond met elkaar samenvallen, zodat er een merkwaardig perspectief ontstaat: de 'Haagse Tieten', de hoge torens van het ministerie van VWS met haar puntige daken, lijken zo in een hokje op het dak van VROM te staan.

In haar serie over het ijspaleis zaait ze verwarring door beelden van de hoekige constructies te kantelen. Doordat de vierkanten, de hoeken en gaten hun grootte niet prijsgeven, dreigen de verhoudingen zoek te raken. Een muur lijkt een podium, het glazen plafond een raam. Wie niet goed kijkt, verwondert zich over die rare tegels op de grond, die bij nader inzien de kantoren in de zijkant van het gebouw blijken te zijn.

In tegenstelling tot Nijlands abstracte ruimtes staan in Uitvlugts foto's mensen centraal. Zijn ijspaleis is een ijspaleis vol sporen. Een Maleise vlieger onder de nok van glazen dak, een zwarte voetballende jongen die in een onvoorstelbare pose zweeft tegen een felwitte muur, het rode tapijt waarop de kussens voor de voorleesdag liggen, een groen veld op rolstoelbasketbaldag.

Uitvlugt kende de plek al toen het nog een remise was, bijna veertig jaar geleden, hij woont er vlak bij en, sinds hij er fotografeert, kent hij de vaste bezoekers. 'Daardoor was deze productie relatief makkelijk', zegt hij. 'Als ik veertig kilometer verderop had gewoond had ik er nooit zo'n intensiteit in kunnen leggen'.

De gemeenteambenaren heeft het verwonderd dat hier de afgelopen jaren iemand heeft gefotografeerd zonder dat ze het in de gaten hadden. 'Dat wilde ik ook niet', zegt Uitvlugt, 'ik fotografeerde alleen vanaf posities die voor iedereen toegankelijk waren.'

Het resultaat heeft hij zo geordend dat het begint in het voorjaar en eindigt in de winter. Van de sprong van een skater, naar de vrouw die zich een weg door de bevlokte lucht boven het besneeuwde Spui baant. Dat plein, 'het communicerend vat waarmee het ijspaleis zich verbonden weet', wordt zijn volgende project. Dat komt goed uit, want daar houdt zijn 8-jarige zoon Cas zich graag op om te ijshockeyen op zijn skates.

Nijland keert terug naar haar geboorteplaats: Arnhem. Ze is door de provincie Gelderland gevraagd zich een jaar lang met de Gelderse architectuur bezig te houden. Of ze zich daar weer gaat bezighouden met het relativeren van grootheidswaan, weet ze niet. 'Ik ga me richten op moderne gebouwen, maar die zijn daar toch wat minder groots opgezet dan hier.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden