Haagse fotograaf Ed van Wijk maakte foto's van de voedseldroppings boven de renbaan Duindigt Bevolking wachtte lang op goede gaven uit de lucht

Als ze denkt dat de oorlog bijna ten einde is, gaat ze een dagboek bijhouden. 'Met de bedoeling datgene, dat in de laatste oorlogsweken gebeuren zou, voor later vast te leggen.' Maar die laatste weken groeien, ook voor de Haagse C....

Van onze verslaggeefster

Aukje van Roessel

DEN HAAG

Het dagboek is na de oorlog beland in het Haags gemeente-archief. Daar valt te lezen wat Arnold op die zondag de 29ste in haar dagboek schrijft. 'Vandaag beleefden we het historische moment, dat zware Britsche bommenwerpers pakketten met voedsel boven onze vliegvelden uitwierpen. Het was een ontroerend oogenblik, niet alleen om het welkome eten, maar vooral doordat hier voor 't eerst de isolatie van 5 lange jaren verbroken werd.'

Gewoontegetrouw maakt de familie Arnold, moeder, vader en twee kinderen, die dag een wandeling richting Wassenaar. 'Langs den weg overal opgewekte en verwachtingsvolle gezichten, hoewel men toch steeds tafreeltjes ontmoet, die herinneren aan de bittere ellende. Zoo zat aan de kant van den weg een heel oud vrouwtje als een rat aan een rauwe suikerbiet te knagen. De kinderen waren ontzet over haar handen, die meer van klauwen hadden. . .

'Daar kwamen ze. Eenige vliegtuigen maakten duikvluchten en gooiden lichtkogels uit. Het geluid deed Marie-Anne schreeuwen van angst. De schrik voor de vliegtuigen zit er nog te diep in bij haar, ze vond 't geheel eerst doodgriezelig. We liepen naar den Wittenburgerweg, vanwaar we 'n prachtig vrij uitzicht hadden naar de renbaan Duindigt. En daar zagen we vele zware Engelsche bommenwerpers, die heel laag vlogen en telkens een massa pakketten uitgooiden, die zich als 'n zwerm trekvogels verspreidden en naar beneden vielen.'

Niet alleen de familie Arnold is getuige van de voedseldroppings, ook de Haagse fotograaf Ed van Wijk ziet hoe op Duindigt de voedselpakketten uit de lucht vallen. Zijn vrouw Helga van Wijk schrijft een van die dagen in haar Huwelijksalbum: 'Vanavond is hij met een buitenkleur teruggekomen en met een goede vangst, nl. ca. 70 Leica opnames van het uitwerpen en bijeenzoeken der pakketten enz. en niet te vergeten een handje echte thee, dat we nu zitten te drinken als een godendrank.'

Ed en Helga van Wijk hebben geluk. Zij kunnen al snel iets nuttigen uit de voedselpakketten. Maar voor de meeste Hagenaars komt na de eerste vreugde een grote teleurstelling. In 'Moeders Dagboek' beschrijft de Haagse Chr. Kroes-Ligtenberg hoe het die dagen gaat. Op zondag 29 april is ze hoopvol. 'Bij de Van der Loeff's vandaan komend zag ik vanmiddag op de Bezuidenhout twee sleperswagens met de bruine pakjes beladen, bewaakt door een Duitse militair. Zo is er dan bij ons ook eindelijk iets gebeurd en er zal nog veel meer eten komen, ook per schip. . . Nu staan ons zoveel goede dingen te wachten.'

Maar de volgende dag moet ze optekenen: 'Wel kwamen de vliegtuigjes weer met hun pakjes, nu ook voor Amsterdam. Over het uitdelen van de inhoud is nog geen bericht.' Weer een dag later: 'Men zegt, dat morgen met de uitdeling zal worden begonnen.' Op 2 mei verkeert ze echter nog steeds in onzekerheid: 'Over de uitdeling is nog niets bekend.'

Het wordt 5 mei, dit jaar de dag dat met veel festiviteiten vijftig jaar bevrijding wordt herdacht. Maar in 1945 ziet het er minder vreugdevol uit. In 'Moeders Dagboek' staat: 'Een dag van diepe teleurstelling.' Op straat verschijnen weer steeds meer Duitsers. Een daarvan bijt moeder Kroes toe: 'Es ist nur eine Waffen-ruhe damit Sie was zu fressen kriegen.' Maar zelfs dat eten is er niet. 'Het staat nu ook vast, dat we vóór a.s. vrijdag geen levensmiddelen krijgen, behalve 400 gr. brood van het Rode Kruis.'

De onrust onder de Hagenaars over het voedsel dat ze zo graag zouden krijgen, is dan al vergroot door een artikel dat ze hebben kunnen lezen in de 'foute' krant De Residentiebode.

Daar schrijft de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied wat hij vindt van de voedseldroppings. 'De Anglo-Amerikanen kondigen aan door het omlaagwerpen van kleine hoeveelheden levensmiddelen uit vliegtuigen, den indruk te wekken dat zij hulp brengen tegen den honger. In werkelijkheid kunnen zulke hoeveelheden voedsel uw tekort aan voedingsmiddelen nooit dekken. . . Bij de aangekondigde maatregelen van de Anglo-Amerikanen heeft men daarom alleen te doen met een propaganda-truc.'

Het wordt uiteindelijk 11 mei, bijna twee weken nadat de eerste pakketten uit de lucht kwamen vallen, voordat Kroes in 'Moeders Dagboek' kan schrijven: 'Wij krijgen voor 't eerst iets uitgedeeld van de goede gaven uit de lucht: elk 2 repen chocola, 1 ons boter, 1 blikje chopped pork en een klein beetje gruisthee. De blikjes waren hevig gedeukt en de chocola aan brokken, maar de laatste was toch in een minimum van tijd verdwenen. Volgende week krijgen we biscuits en weer een ander blikje.'

Het Volksdagblad De Waarheid, dat inmiddels openlijk kan verschijnen, wil weten waarom het allemaal zo lang heeft moeten duren. De krant laat het op 14 mei onder de kop 'Hoe staat het met onze levensmiddelenvoorziening?' de gemeentesecretarie uitleggen. In de stijl van die tijd is daarvoor veel tekst nodig.

Er wordt gerept over: honderdduizenden pakketten, er waren alleen al op Ypenburg 1200 personen nodig voor het inzamelen, na moeizaam vervoer naar de pakhuizen is daar onder hoogspanning dag en nacht uitgepakt, gesorteerd en geïnventariseerd. . .

'Eerst daarna kon worden vastgesteld hoeveel van elk artikel per persoon kon worden toegewezen. Men kan zich hieruit een indruk vormen van het tijdrovende karakter dezer distributie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden