H. Cunibertuskerk (rk), Wahwiller

In het hart van de dorpskern ligt het kerkje, net bezijden de Rijksweg, op een heuveltje. Halverwege gaan de kerkmuren van Kunrader mergelsteen over in baksteen....

Zo stil, zo vredig. Maar hoe turbulent was het verleden.

Achteraf moet het een ingreep van boven zijn geweest die in 1949 bisschop Lemmens naar het wapen van de banvloek deed grijpen. Op aansporing van het Vaticaan wees hij de kruiswegstaties van de H. Cunibertuskerk in Wahwiller de deur. Schilder Aad de Haas droeg ze zelf op Goede Vrijdag naar buiten, niet beseffend dat hij met een reddingsactie bezig was.

Indien het kerkelijk gezag de zestien staties - twee meer dan gebruikelijk - met rust had gelaten, hadden wij nu vrijwel zeker deze kruisweg slechts uit de overlevering gekend. Zo vochtig was het kerkje in de jaren veertig dat de schilderingen - olieverf op hardboard - weinig tijd van leven zou zijn gegund.

Het lot wilde anders. De Stichting Limburgs Kunstbezit ontfermde zich over de kruisweg die in 1981 mede dankzij bisschop Gijsen - conservatief in de religie, progressief in de kunst - terugkeerde in de gerestaureerde, drooggelegde kerk. De Haas was toen al negen jaar dood. Op 51-jarige leeftijd overleed de Rotterdammer aan een hersenbloeding.

Zaalkerkjes - simpele, rechthoekige ruimten zonder zijbeuken - zijn zeldzaam geworden. Dat van Wahwiller gaat terug tot 1178 en is het op één na oudste van Nederland, (het oudste ligt twee steenworpen verderop, in Lemiers - in Traject van 16 nov). Aan die simpelheid kwam een einde toen pastoor Mullenders in 1946 De Haas, als verzetsstrijder ondergedoken in Limburg, vroeg de kerk te beschilderen. De gage bestond uit wat de dorpelingen in een speciaal offerblok wensten te deponeren. Bedrag onbekend!

Drie jaar werkte de diep gelovige De Haas aan wat zijn levenswerk werd én zijn pijnbank. Wanneer de lampen aangaan, lichten de muren op in tere tinten: groenig-geel (Palmzondag en Pasen), blauwig en paarsig (Goede Vrijdag). Achter het altaar hangt een langgerekte Christus aan een v-vormig kruis, over de triomfboog paraderen de apocalyptische ruiters rond het Lam Gods. Maria draagt een hoedje. De Bisschoppelijke Bouwcommissie had er allemaal nog geen moeite mee.

Dat veranderde drastisch toen De Haas zijn kruisweg had voltooid. Die staties berstensvol symboliek heetten opeens in de pers 'ontaarde kunst' en het was bizar dat vooral Albert Kuyle, tijdens WO II goed fout, de hetze aanwakkerde. Hoewel 97 procent van de bevolking van Wahwiller zich positief over de kruisweg uitliet, zei het Vaticaan hooghartig: 'Hier kan een eenvoudige dorpeling niet bij mediteren.'

De rehabilitatie liet 32 jaar op zich wachten. Jaren die achteraf de redding betekenden van zestien panelen waarop De Haas vastlegde hoe hij de innerlijke mens zag, diens lijdensweg en omgang met de medemens. Een ingetogen en tegelijk overrompelend verhaal in wonderschone kleuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden