H. Catharinakapel (rk), Lemiers

'Houdt u rekening met een cultuurschok', waarschuwt rondleider Peter Bodelier alvorens hij de deur opent...

Hij heeft geen woord teveel gezegd.

Alsof Herman Brood hier op bezoek is geweest, is een van mijn eerste gedachten. (Later blijkt dat Brood er inderdaad is geweest, maar hij volstond met zijn handtekening in het gastenboek. Commentaar liet hij achterwege.)

Terwijl de achterwand zich in het zwart hult, komen van de drie andere muren en het plafond alle denkbare kleuren op me af, felle, duizelingwekkende kleuren, onbeschrijfelijke kleuren in een ogenschijnlijke wirwar van lijnen, cirkels en ovalen.

Pas wanneer de ogen weer wat tot rust zijn gekomen, maken zich voorstellingen los uit de 'chaos', en met behulp van de rondleider tekent zich steeds nadrukkelijker het scheppingsverhaal af. In Cobrastijl, van de hand van de Limburgse kunstenaar Hans Truijen (1928).

De St. Catharinakapel in Lemiers is het oudste zaalkerkje van Nederland. Het op een na oudste staat een paar steenworpen verderop, in Wahlwiller (Traject van 2 nov). Er zijn méér overeenkomsten. Beide kerkjes danken hun tegenwoordige reputatie aan een schilder. De stijlen van de kunstenaars lopen ver uiteen, maar ze hebben allebei hun werk volgestopt met symbolen. Ter plekke tekst en uitleg krijgen is dan ook geen overbodige luxe.

Zonder explicatie is het bijvoorbeeld lastig te achterhalen dat de zwarte wand Truijens visie is op het niets waaruit alles ontstond. Of dat het donkerpaars onder de voeten van een blinde man voor angst staat. Dat een apocalyptische draak statussymbolen herbergt zoals het zadel van een racefiets, een computer en een auto. Hoe zonder verklaring een astronaut te plaatsen, een baardloze Petrus, een bloedend hart dat van bloem tot vlinder wordt?

Op het verlanglijstje van pastoor Pieters stond in de jaren zeventig Charles Eyck als de schilder die de Catharinakapel moest opknappen. Maar Eyck was al in de tachtig en schoof Truijens naar voren. Geestelijke en kunstenaar botsten toen de pastoor op de zwarte muur een levensgrote afbeelding van Catharina en Lucia wenste. Truijens weigerde. Als door de voorzienigheid gestuurd, stapte bisschop Gijsen binnen, progressief op kunstgebied en een paar jaar later ook bemiddelaar in Wahwiller. 'Je moet de kunstenaar zijn gang laten gaan', sprak hij.

De historie van de kapel gaat terug tot 1100 en misschien zelfs tot 800. Mogelijk was het een jachtkapel van keizer Karel de Grote. Niet zo'n gekke gedachte want het ligt aan de oude heerweg Keulen-Aken-Maastricht. Menig leger trok hier voorbij, laatstelijk op 10 mei 1940.

Voor de ligging van de kapel is een woord als 'idyllisch' uitgevonden. Middenin een gehucht (Oud Lemiers) met eeuwenoude vakwerkhuizen, veel groen en een ruisend beekje. Tegen de achtergevel hangt een beeld van Catharina.

De enige toegang is een zijdeur, met een schoenschraper. Er is één maar: vocht bedreigt het interieur. En er is geen geld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden