Gysi laat Duitse PDS vertwijfeld achter

De PDS verliest zijn ideoloog en stemmentrekker Gregor Gysi. De fractievoorzitter van de voormalige communistische partij in de Duitse Bondsdag verkiest een positie in de luwte....

Gregor Gysi heeft de Partij van Democratische Socialisten (PDS) naar de Bondsdag geleid en had de radicale oppositiepartij ook de gunst van de West-Duitse kiezers moeten bezorgen. Om die reden hield de partij het afgelopen weekeinde haar eerste partijcongres op West-Duitse bodem. En uitgerekend daar, in Münster, kondigde Gregor Gysi aan in het najaar zijn functie van fractievoorzitter in de Bondsdag neer te leggen. Bij de verkiezingen in 2002 zal hij niet meer van de partij zijn.

Zijn besluit volgde op de nederlaag die hij zondag op het partijcongres leed. Gysi kreeg geen steun voor zijn voorstel onder bepaalde voorwaarden in te stemmen met militaire interventies van de Verenigde Naties.

Voor Gysi was dit een noodzakelijke koerswijziging, om de voormalige communistische partij niet te isoleren binnen Europees links. En als bewijs dat de PDS serieus voornemens is enkele ideologische veren af te schudden en een realistischer koers te varen, om op termijn regeringsdeelname mogelijk te maken.

Voor die nieuwe politieke koers kreeg Gysi afgelopen weekeinde in Münster wel de handen op elkaar. Instemmen met VN-interventies was de merendeels pacifistische congresgangers echter een stap te ver.

Zondag om 23 uur verloor de PDS haar houvast, haar handelsmerk en haar optimisme, schrijft de Frankfurter Allgemeine maandag. Verslagenheid alom in Münster na Gysi's onverwachte aankondiging. Tranen vloeiden, ook die van partijvoorzitter Lothar Bisky, die twee dagen eerder 'om persoonlijke redenen' zijn vertrek had aangekondigd. Daarmee verliest de PDS in een halfjaar tijd haar twee belangrijkste leiders.

Met Gysi's vertrek dreigt een richtingenstrijd tot uitbarsting te komen, die al lange tijd onderhuids woedt maar door de charismatische leider in toom werd gehouden. In de PDS zijn twee sterke stromingen vertegenwoordigd: dogmatische marxisten, waarvan velen heimwee hebben naar de DDR-tijden van weleer, en radicale pacifisten uit West-Duitsland die zich niet meer thuis voelen bij de Groenen.

De partij heeft haar zetels in de Bondsdag vooral te danken aan kiezers in het voormalige Oost-Duitsland, die teleurgesteld zijn in wat de eenwording hen heeft gebracht. Om van de PDS een partij voor heel Duitsland te maken, wilde Gysi de radicale koers matigen. Hij wilde niet alleen maar overal tegen tekeer gaan, maar ook eens ergens voor zijn. Daar zien de anti-kapitalistische partijleden onder de PDS'ers niets in. Oppositie tegen Het Systeem is hun devies.

Uit zijn rede van zondagavond viel op te maken dat Gysi vreest dat de partij zonder hem ten prooi valt aan interne ruzies. De man die de PDS salonfähig maakte, riep de marxistische vleugel op niet langer het DDR-verleden te verheerlijken. 'Als we de waarheid niet onder ogen zien, kunnen we de problemen van de toekomst niet bespreken.' En: 'We mogen geen sektarisme bedrijven uit angst voor verandering. We moeten deel uitmaken van de maatschappij als we haar willen veranderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden