Gulzigheid komt in vele vormen

'Te' is de superbenzine waar televisie op loopt. Van telefoonverslaving tot mensensmokkel.

Blauwe gezichten van de microkosmopolieten van de telefoon.

Televisie drijft op 'te'. Eet je te veel? Wendy van Dijk voor de deur. Zeg je dingen die te incorrect voor woorden zijn? Alle talkshows aan de lijn. Ben je te dom? Meld je bij RTL's Lekker Slim. Wil je te graag op tv, maar kun je echt niks? Get the f*ck out of my house.

Tv is de motor, 'te' de superbenzine.

Vaak is de 'te' gulzigheid. In de Zapp Echt Gebeurd-minidocu Lieve k#t telefoon werden Claudia en haar vriendinnen gevolgd. Schoolmeisjes met gezichten die spookachtig blauw oplichtten terwijl hun ogen tot ver na het invallen van de schemering aan hun telefoontjes gekluisterd bleven. Die elkaar gek maakten met selfies en likes. 'Morgen ga ik op vakantie en dan heb ik dus geen wifi. Ik ben bang dat ik iets mis.'

De telefoon als microkosmos, een verslavende schijnwereld waarin je alles moet willen, alles moet kunnen en van alles op de hoogte moet zijn om iemand te zijn. De telefoon die je afhankelijk en gulzig maakt; we hebben het vaker gehoord. Je kunt je eraan onttrekken, tuurlijk, als je tenminste kickt op sociaal isolement.

'Zou jij overleven zonder internet?', vroeg een vriendin.

'Niet echt', antwoordde Claudia. Fraai, meerduidig antwoord.

Binnen het kwartier kwam alles goed. Wifiloze Claudia kwam op de camping een leuke jongen tegen. Zo eenvoudig is het soms: de 'te' was nog niet uitgegumd of daar kwam de beloning al.

Diederik Stapel noemde zaterdag in KRO's De wandeling zijn onzinonderzoeken 'een verslaving'. Iedere negatieve sensatie als gevolg van de fraude - schuldgevoel, bijvoorbeeld - werd gedempt door nieuw onderzoek, nieuw succes, nieuwe leugens. En de kijker maar wachten, op de tranen die op iedere 'te'-bekentenis moeten volgen, want zonder catharsis geen te-tv.

En ze kwamen, de Stapel-tranen, in weggeslikte vorm, maar de camera dronk ze gulzig in.

Even later zat de Tilburgse ex-professor op een bankje en las voor uit zijn boek.

Het woord 'overgulzig' viel.

Ik moest aan Claudia en Stapel denken toen ik gisteravond de fraaie eerste aflevering van De trek zag. In die serie, over de achtergronden van grootscheepse migratie, met Bram Vermeulen als de VPRO-Kuifje van dienst, kwam een jongen aan het woord. Een ronselaar die zijn geld verdiende met het vinden van migranten die bereid waren zich van Niger naar Libië te laten smokkelen, dwars door de Sahara, in een open auto die niet zou stoppen als er iemand uit viel. Verveeld gapend lichtte de jongen Vermeulen in over mensen die stierven van de dorst, of elkaar ombrachten tijdens de reis door de woestijn. Mensen die hij in het ongeluk had gestort. Politie en douane waren geen obstakel: 'Iedereen moet eten.' Daarna stak hij op bestudeerde manier een dunne sigaret op.

Beeld VPRO

Als dit gulzigheid was, gulzigheid van de meest pragmatische, cynische soort, wat is het dan waar mensen als Stapel en Claudia, en eigenlijk wij allemaal, aan lijden? Is dat overgulzigheid? Egocentrisme? Of simpelweg: 'te'?

V's televisierecensententeam bestaat uit Julien Althuisius, Hanna Bervoets, Gidi Heesakkers, Haro Kraak en, deze week, Frank Heinen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.