Gulle ouders, verwende kinderen

In samenwerking met ResearchNed ontwikkelde de Volkskrant de verwenindex voor studenten. Wie krijgt het meest van zijn ouders toegeschoven? Door Gerard Reijn..

Het is een cliché: meisjes worden verwend door hun ouders. En nu blijkt het nog waar ook, in elk geval onder studenten. Op de verwenschaal, die werd ontwikkeld door de Volkskrant en onderzoeksbureau ResearchNed, scoren meisjes 6,4 en jongens ‘slechts’ 6,2.

Dat verschil is interessant, maar interessanter is de uitkomst dat Nederlandse studenten in het algemeen behoorlijk verwend worden door hun ouders. Ze krijgen meer dan de wetgever verwacht. Dat blijkt uit een onderzoek naar de ouderlijke bijdrage aan studenten.

Aan die verwennerij hebben ze overigens niet hun snel groeiende welstand te danken, want de gemiddelde ouderlijke bijdrage is al jaren ongeveer gelijk: 160 euro per maand. Studenten werden vooral rijker door meer te werken en meer te lenen. In 2003 leenden alle studenten bij elkaar voor 530 miljoen euro bij de Informatie Beheer Groep (die studenten hun beurzen en leningen betaalt); in 2007 was dat al 980 miljoen.

In totaal steeg het maandinkomen van de gemiddelde uitwonende student van rond 950 euro in 2003 tot 1.200 euro in 2007.

De groei van het inkomen komt dus niet uit de ouderlijke portemonnee, maar de verschillen in inkomen voor een deel wel. De ene student wordt meer ‘verwend’ dan de ander. En sommigen worden ronduit karig bedeeld. Om te onderzoeken hoe de ‘verwenkansen’ van aanstaande studenten liggen, bedachten de Volkskrant en ResearchNed de verwenfactor. Dat was niet simpel een kwestie van: wie meer van zijn ouders krijgt, wordt meer verwend. Veel studenten krijgen immers een aanvullende beurs juist omdat hun ouders niet genoeg kunnen bijdragen. De verwenfactor is gebaseerd op de vraag of ouders betalen wat de wet van hen verwacht [zie kader].

De student die een ouderbijdrage krijgt overeenkomstig de norm van de wetgever scoort een 5 op de verwenindex. Dat blijkt bij 26 procent van de studenten het geval. Een lagere score duidt op ouders die zuiniger zijn; dat overkomt 20 procent. Wie boven de 5 scoort, wordt dus ‘verwend’. Dit gaat op voor 54 procent. De gemiddelde student heeft een verwenfactor van 6,3.

Meisjes worden dus meer verwend dan jongens, maar er zijn meer in het oog springende verschillen dan die tussen de seksen. Jonge studenten worden meer verwend dan oudere. Uitwonenden meer dan thuiswonenden. Universitaire studenten meer dan hbo’ers. Dat scheelt zelfs een vol punt.

Zunige Zeeuwen

Ook maakt het uit waar je vandaan komt. In het onderzoek is per provincie bekeken hoe goedgeefs de ouders zijn, en hier blijkt weer eens dat niet elk cliché klopt. Hoezo zunige Zeeuwen? Uitgerekend zij zijn ruimschoots het gulst. Groningers, die zijn pas zuinig.

Dat moet wel met een korreltje zout worden genomen, waarschuwt Anja van den Broek van ResearchNed. Er zijn een aantal factoren waardoor die Zeeuwen guller lijken dan ze feitelijk zijn. Een daarvan: weinig provincies zijn blanker dan Zeeland. En autochtone ouders verwennen hun kinderen duidelijk meer dan allochtone. Van den Broek: ‘Als je wat verder analyseert, blijkt eigenlijk dat Brabanders en Limburgers de gulsten zijn.’

Zoals gezegd: allochtonen verwennen veel minder dan autochtonen – vooral Marokkanen, Antillianen en Surinamers blijken minder scheutig met de ouderlijke bijdrage. Van den Broek en haar onderzoekers zijn op zoek gegaan naar een verklaring. Komt het door de lagere opleiding van de ouders? Zo zwart-wit ligt het niet. Van den Broek: ‘Ook als je alleen kijkt naar ouders met een laag inkomen en een lage opleiding, scoren allochtonen het laagst. Misschien heeft het iets te maken met het belang dat ze hechten aan onderwijs. Maar het kan ook zijn dat ze hun kinderen sowieso minder verwennen.’

Per studierichting blijken de verschillen ook aanzienlijk. Onder studenten die een lerarenopleiding of pabo volgen, is de verwenfactor het laagst: 5,5. De jongens onder krijgen nog minde: zij zijn met een 5,0 de slechtst bedeelde studentengroep.

Ook hier hebben de onderzoekers een aantal mogelijke verklaringen tegen het licht gehouden. Zijn deze studenten ouder dan de rest? Nee. Integendeel: de gemiddelde leeftijd is lager. Hebben ze hogere bijverdiensten vanwege al die stages die ze volgen? Ook niet – met hun 255 euro per maand zitten ze vrijwel op het gemiddelde van alle studenten en nog ruim onder de gemiddelde hbo’er.

Wellicht heeft de relatief lage verwenfactor te maken met de manier waarop deze studenten in het leven staan, opperen de onderzoekers. Van den Broek onderzocht hun profiel. ‘Ze kiezen hun opleiding meer dan andere studenten uit interesse, niet op grond van geld of status. Er zitten veel idealisten tussen met een sterk sociaal engagement. Ze vinden het belangrijk iets goeds te doen voor de samenleving. Maar ze zijn ook normatief ingesteld: de studie biedt hun zekerheid in het bestaan. Het zijn serieuze mensen, weinig gericht op status en consumeren. Misschien krijgen ze minder omdat ze minder vragen.’

Nog een indicator dat deze studenten niet erg veeleisend zijn: geen student in het hbo is zo tevreden over zijn opleiding als de pabo-student. En dat terwijl ze zelf vinden dat de inhoud nogal rammelt. En misschien speelt ook een rol dat veel pabo-studenten uit de lagere sociale milieus afkomstig zijn.

Netjes studeren

Op zoek naar een verklaring haalt Marc Vermeulen, hoogleraar onderwijssociologie aan de Universiteit van Tilburg en de Open Universiteit, er zijneigen verleden bij. ‘Als ik gewoon netjes rechten was gaan studeren, zou mijn vader me vast meer hebben gesteund. Maar ik wilde maatschappijleer gaan doen aan de lerarenopleiding en dat zag hij niet zitten. Toen zei hij: dan zoek je het maar zelf uit. Ik sluit niet uit dat veel ouders het toch maar niks vinden, zo’n lerarenopleiding. En dan zeker niet voor de jongens.’

Als een studierichting op voorhand maatgevend zou kunnen zijn voor de mate van verwennerij, dan verdient het aanbeveling een natuurwetenschap te gaan studeren. Onder deze studenten is de verwenfactor maar liefst 6,9. Wat overigens niet betekent dat bèta-studenten sowieso op meer steun van hun ouders kunnen rekenen. Techniekstudenten zitten bijvoorbeeld bijna onderaan de verwenindex.

Wat verdienen ze?

En het scheelt ook nogal uit welk nest je komt. Hebben je ouders zelf gestudeerd, dan zijn ze uitgesproken gul; waarschijnlijk omdat ze nog zo goed weten hoe het was om niks te hebben. En ja, we hadden het er al even over: wat verdienen je ouders eigenlijk? Want hoe rijker ze zijn, hoe meer ze verwennen. Dat is een van de sterkste voorspellers van verwengedrag, blijkt uit het onderzoek van de Volkskrant en onderzoeksbureau ResearchNed.

Wie loopt kortom de meeste kans flink verwend te worden door zijn of haar ouders?

Dat is de autochtone studente van hoogopgeleide, goedverdienende ouders in Zeeland, die op kamers gaat om natuurkunde te studeren.

En de Marokkaanse student die vanuit het huis van zijn laagopgeleide en benedenmodaal verdienende ouders in Groningen de lerarenopleiding gaat doen – nee, die zal het niet van zijn ouders moeten hebben.

Het is ongelijk verdeeld in de wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden