NieuwsVerenigde Staten

Guerrillastrijd in het Amerikaanse Congres is compleet, blijkt tijdens Trumps State of the Union

Donald Trump weigerde de uitgestoken hand van Nancy Pelosi, zij verscheurde zijn toespraak. De Republikeinse president en zijn Democratische opponent botsten bij Trumps jaarrede tot het Congres harder dan ooit. 

Donald Trump negeert de uitgestoken hand van Huis van Afgevaardigden-voorzitter Nancy Pelosi.Beeld Getty Images

Het was de tweede keer, dus nu is het traditie: oppositieleider Nancy Pelosi liet dinsdag aan het einde van de State of the Union van de Amerikaanse president Donald Trump weer duidelijk haar ongenoegen blijken.

Maar deed ze dat vorig jaar met een ironisch klapgebaar (uitgestoken armen, polsen bij elkaar, hoofd schuin, meesmuilende mond), nu was haar ­protest veel explicieter: ze verscheurde de woorden van de president, velletje voor velletje, terwijl die het applaus van zijn partijgenoten in ontvangst nam.

Trump had aan het begin van zijn jaarlijkse toespraak, een plechtigheid die met zijn spelshow-elementen, hele en halve onwaarheden en scanderende ­senatoren steeds meer begint te lijken op een verkiezingsbijeenkomst, de uitgestoken hand van Pelosi al genegeerd en daarmee de toon gezet voor een nieuwe confrontatie tussen de leiders van de twee grote politieke kampen van de Verenigde Staten. Na elke botsing stuiteren de twee verder van elkaar weg.

Als er iets de escalerende stand van het land dinsdag typeert, was dat het wel.

Woensdag zou daar nog de vrijspraak van Trump op volgen, na de stemming over zijn impeachment in de Senaat. Alle Republikeinen (behalve Mitt Romney) zouden zich achter de president scharen, zo was de verwachting. Alle Democraten (behalve Joe Manchin) zouden voor afzetting stemmen, zo was de verwachting. Nooit eerder werd de vraag of een president mag aanblijven zo partijdig beantwoord – ondanks het feit dat ­senatoren van beide partijen het eens zijn over wat de president heeft gedaan.

Het ironische klapgebaar van Pelosi tijdens de State of the Union van 2019. Beeld AP

Asymmetrische strijd

Maar de strijd tussen de twee partijen is asymmetrisch. De ene partij is aan de macht, de andere zit in de oppositie. De ene partij gebruikt het staatsapparaat om de andere partij aan te vallen (zie Trumps manoeuvres in Oekraïne), de ­andere partij moet het doen met bot ­gebleken instrumenten zoals de im­peachment. De ene partij staat unaniem achter Trump, de andere partij wordt ook intern verdeeld door een richtingenstrijd. De ene partij neemt het niet zo nauw met de waarheid, de andere partij probeert in de eerste plaats de feiten te laten spreken.

En de ene partij wist maandag de herverkiezing van Trump soepel af te trappen (hij kreeg 97 procent van de stemmen in Iowa), terwijl de andere partij zo zat te prutsen met een app dat de uitslag van de eerste voorverkiezingen woensdagmiddag nog steeds niet bekend was.

Zat er iets van frustratie in de guerrilla-actie van Pelosi? Adviseurs vertelden na afloop dat haar gebaar niet gepland was. ‘Hij versnipperde de waarheid, dus ik versnipperde de toespraak’, verklaarde Pelosi zich woensdag nader tegenover haar fractie. ‘Wat we gisteravond voorgeschoteld kregen, was een reality-show. Het was een schande.’ ­Pelosi kreeg een staande ovatie, volgens de aanwezigen.

Pelosi verscheurt velletje voor velletje een exemplaar van Trumps speech.Beeld AFP

Maar er kwamen andere geluiden uit het kamp van presidentskandidaat Bernie Sanders, waar zich nogal wat Pelosi-tegenstanders ophouden. Hoewel ze werd geprezen door documentairemaker en Bernie-aanhanger Michael Moore (‘Dank je. Dat voelde goed’), zeiden veel fans dat het hyprocriet was, ­omdat ze naar hun mening te veel had geapplaudisseerd voor Trump. Progressieve Congresleden die Sanders steunen liepen weg uit de toespraak van Trump (Rachida Tlaib) of waren bij voorbaat niet gekomen (Alexandria Ocasio-­Cortez).

Opzet geslaagd

Intussen grepen de Republikeinen het gebaar van Pelosi gretig aan voor een ­eigen spin. Afgevaardigde Steve Scalise zei dat zij ‘de Amerikaanse helden en ­arbeiders’ had verscheurd. Trump twitterde na afloop vaker over Pelosi dan over de inhoud van zijn speech – voor sommigen reden om te denken dat zij in haar opzet was geslaagd, maar voor anderen reden om te denken dat Trump in zijn opzet was geslaagd.

Waarschijnlijk hebben ze allebei ­gelijk: het ‘triggeren’ van politieke ­tegenstanders leidt meestal tot een ­kettingreacties waarvan niet meer helemaal duidelijk is wie er het meeste baat bij heeft. Wat wel duidelijk is, is dat de polarisatie verder wordt versterkt.

Maar het is ook een tijd dat politici het oog van de geschiedenis op zich gericht voelen. Wat voor daden van verzet hebben de Democraten nog tot hun beschikking? Pelosi zei woensdag dat ze zich ‘bevrijd’ voelde, toen ze de speech verscheurde. Voor een deel van Amerika, het deel dat zij vertegenwoordigt, begint het regime van Trump op een bezetting te lijken.

Hoe word ik president van Amerika?

Op 3 november wordt duidelijk of de Democratische kandidaat Donald Trump van de troon kan stoten. Dit is de weg die hij of zij moet afleggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden