Guerrilla's van de rock

Mogwai, een van de belangrijkste bands van de onafhankelijke muziekscene van Glasgow, ziet het als zijn taak collega-bands onder de aandacht te brengen....

Stuart Braithwaite zal het niet toegeven (daar is hij het type niet voor), maar zijn brede grijns verraadt hem: de frontman van gitaargroep Mogwai uit Glasgow is trots als een pauw op 'zijn' avond in de Ancienne Belgique in Brussel, nu twee weken geleden. Een speciale Mogwai-avond, met de tourdocumentaire Take Me Somewhere Nice, met een optreden van Mogwai zelf om het verschijnen van het vierde volwaardige album Happy Songs For Happy People luister bij te zetten, en met optredens van twee bands van Mogwais eigen label Rock Action Records, Kling Klang en Part Chimp. Na afloop draaien de leden van Mogwai tot diep in de nacht plaatjes. Veel Sonic Youth, My Bloody Valentine, Joy Division - dat werk.

'Te gek', mompelt Braithwaite voldaan. Hij loopt hier als muzikant, deejay én platenbaas. 'Zo had ik het nog niet bekeken. Ik voel me geen platenbaas. Ik voel me een manneke uit een bandje dat platenbaasje speelt.'

Rock Action Records mag dan klein zijn en geen cent te makken hebben, het label bestaat toch al tien jaar. Precies even lang als Mogwai zelf, om precies te zijn, al debuteerde de groep pas echt in 1997 met het album Mogwai Young Team. Die plaat geldt nog altijd als een van de belangrijkste van de stroming die destijds 'post-rock' werd genoemd, de stroming die later groepen als Godspeed You Black Emperor! zou opleveren. Het was gitaarrock die afstand nam van conventies op het gebied van songstructuur, melodie en ritme, en zich geheel richtte op dynamiek en sfeer.

Bij Mogwai ging het vooral om dynamiek: tussen ruisend zacht en loeiend hard. Op het meesterlijke tweede album Come On Die Young (1999) bleven harde gitaarerupties plotseling geheel uit en legde de band zich toe op avontuurlijke, sfeervolle gitaar-soundscapes.

De opzienbarende eerste albums verschenen op het toonaangevende indielabel Chemikal Underground uit Glasgow, waarop ook groepen als de Delgados, Arab Strap en Magoo actief waren. Maar de groep bleef ondertussen ep's uitbrengen op het eigen Rock Action-label. Want vastzitten aan een contract is niets voor de vijf van Mogwai, die bekend staan als vriendelijk, maar vooral ook als streetwise, eigenzinnig en mediaschuw.

De kleine Rock Action-stal bestaat verder uit bandjes die Mogwai bij toeval ontdekte: The James Orr Complex, The Zephyrs, Trout. Ze hebben nog geen poot aan de grond kunnen krijgen in Europa. 'Dit is een geweldige ervaring voor die gasten', zegt Braithwaite. 'Ze waren nog nooit in het buitenland geweest.' Mogwai's scouting-beleid is simpel: 'We hebben de meeste bandjes in het live-circuit ontdekt. Het moeten goede live-bands zijn. En ze moeten eigenzinnige, individuele, alternatieve muziek maken.'

'De indiescene van Glasgow is ontzettend levendig', zegt Braithwaite. 'Er zijn veel onafhankelijke labeltjes. Als je authentieke muziek maakt, is het niet zo moeilijk je muziek uitgebracht te krijgen. Maar de volgende stap, die is wél lastig: de interesse wekken van de Britse muziekindustrie in Londen voor zo'n labeltje uit Glasgow. Schotland blijft een afgelegen oord. Mogwai is een van de bekendste namen uit de indiescene van Glasgow geworden. Het is onze plicht andere Schotse bandjes onder de aandacht te brengen.'

Het typeert de do it yourself-aanpak en het sterk ontwikkelde solidariteitsgevoel van Mogwai. 'Dat is iets typisch Schots. Schotten hebben een hang naar onafhankelijkheid, die voortkomt uit paranoia. Schotten zien iedereen als potentiële vijand, dat zit er diep in. Het heeft ons werken en denken als band bepaald.'

Zelf draagt hij het Mogwai-T-shirt dat het karakter van de band het best weergeeft en ook het populairst is onder de fans: een legergroen shirt, met het hoofd van Che Guevara en de tekst 'Scottish Rock Army'. De albumtitels Young Team en Come On Die Young zijn slogans van de straat, die door jeugdbendes uit Glasgow op muren worden gekalkt.

Het nieuwe Happy Songs For Happy People is een terugkeer naar die avontuurlijke, instrumentale gitaarplaten. Negen fraaie instrumentale gitaarstukken bevat de plaat, met donkere begeleiding op cello en viool. Het zwakke derde album Rock Action (2001) is achteraf een zijstraat in het oeuvre: een plaat met traditionele rockstructuren en, wat was het vreemd, een zingende Stuart Braithwaite. 'Het was voor ons heel experimenteel om een conventionele plaat te maken. Ik was een frontman die nooit zong en wilde het toch eens proberen. Nou, dat doen we dus nooit meer.'

Nu staat Braithwaites microfoon er weer als vanouds werkloos bij. Hij mummelt er één of twee korte bedankjes per avond in - en dat is 't. Wel kijkt hij tegenwoordig de zaal in. 'Tja, ik ben me in tien jaar meer op mijn gemak gaan voelen op het podium', zegt Braithwaite. De andere vier blijkbaar niet. Zij staan met hun ruggen naar de zaal.

Dat de leden van Mogwai ook jolig en uitgelaten kunnen zijn, is een geheim dat ze liever voor zichzelf houden. Het is te zien in de film Take Me Somewhere Nice, die werd gemaakt door Berny McGurk, een bevriende regisseur bij wie de groep zich ontspannen voelde. Maar zelfs tegenover hem weigeren de bandleden te filosoferen over hun muziek.

Hoe belangrijk is Mogwai precies, wil McGurk wel eens van Braithwaite weten. 'Nou, voor mij persoonlijk nogal belangrijk', is het antwoord. 'Ik betaal er de fucking huur van.' Diepere reflectie over de groep en zijn muziek? Liever niet.

Dat is Mogwai: een 'rock guerrilla' die humor inzet als middel om niet aan serieuze praatjesmakerij te hoeven doen. Zelfs in McGurk's film gebeurde dat al te veel, vindt Braithwaite: 'Het is lullig voor Berny, maar we vinden die film eigenlijk niet zo goed. Er zit te veel gelul in. We praten niet graag over onszelf. Een goede documentaire over Mogwai bestaat alleen uit muziek.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden